Όταν το παιδί καθυστερεί να μιλήσει ή να περπατήσει: πότε να ανησυχήσετε και τι μπορείτε να κάνετε
Κάθε παιδί μεγαλώνει με τον δικό του ρυθμό. Κάποια μιλούν νωρίς, άλλα κάνουν τα πρώτα τους βήματα πιο γρήγορα και κάποια χρειάζονται λίγο περισσότερο χρόνο. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές που μια σημαντική καθυστέρηση σε βασικές δεξιότητες μπορεί να προβληματίσει τους γονείς. Αν παρατηρείτε ότι το παιδί σας αργεί να μιλήσει, να περπατήσει ή να αλληλεπιδράσει με άλλους, είναι φυσικό να αναρωτιέστε τι συμβαίνει.
Η καλή είδηση είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά την ανάπτυξη ενός παιδιού.
Γιατί κάθε παιδί αναπτύσσεται με διαφορετικό ρυθμό
Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνει ένας γονιός είναι ότι δεν υπάρχουν δύο παιδιά ίδια. Το κάθε παιδί έχει τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του συνήθειες και φυσικά τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης.
Κάποια παιδιά κάνουν τα πρώτα τους βήματα στους 10 μήνες, ενώ άλλα περπατούν μετά τον πρώτο χρόνο. Το ίδιο συμβαίνει και με την ομιλία ή με δεξιότητες όπως το φαγητό ή το παιχνίδι.
Οι μικρές διαφορές στην ανάπτυξη θεωρούνται φυσιολογικές. Παρ’ όλα αυτά, όταν η καθυστέρηση είναι μεγάλη ή αφορά περισσότερους από έναν τομείς, τότε αξίζει να το διερευνήσετε.
Πότε μπορεί να υπάρχει αναπτυξιακή καθυστέρηση
Αναπτυξιακή καθυστέρηση σημαίνει ότι ένα παιδί δεν κατακτά συγκεκριμένες δεξιότητες στον ίδιο χρόνο με τα περισσότερα παιδιά της ηλικίας του. Αυτό μπορεί να αφορά την ομιλία, την κίνηση, τη συμπεριφορά ή την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Ωστόσο αποτελεί ένα σημάδι ότι ίσως χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.
Οι παιδίατροι τονίζουν ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στην πορεία ενός παιδιού.
Σημάδια που αξίζει να προσέξετε
Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι ένα παιδί αναπτύσσεται πιο αργά από το αναμενόμενο. Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά οδηγούν απαραίτητα σε διάγνωση, αλλά καλό είναι να τα έχετε στο νου σας.
Για παράδειγμα, αν το παιδί καθυστερεί να μπουσουλήσει ή να περπατήσει, αν φαίνεται υπερβολικά αδέξιο ή αν οι μύες του είναι πολύ σφιχτοί ή πολύ χαλαροί, ίσως χρειάζεται αξιολόγηση.
Άλλα σημάδια μπορεί να είναι η μειωμένη κοινωνική επαφή, η δυσκολία στο φαγητό ή η αργή αύξηση βάρους.
Καθυστέρηση λόγου και γλώσσας: τι σημαίνει πραγματικά
Πολλοί γονείς ανησυχούν όταν το παιδί τους δεν μιλά όσο γρήγορα θα περίμεναν. Η καθυστέρηση ομιλίας σημαίνει ότι το παιδί δεν χρησιμοποιεί τους αναμενόμενους ήχους για την ηλικία του.
Από την άλλη, η καθυστέρηση γλώσσας αφορά την κατανόηση και τη χρήση λέξεων και προτάσεων. Δηλαδή το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να καταλάβει τι του λένε ή να εκφράσει αυτό που θέλει.
Αν μετά τους 18 μήνες το παιδί χρησιμοποιεί μόνο φωνήεντα ή αν η ομιλία του είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή, καλό είναι να το συζητήσετε με τον παιδίατρο.
Σημάδια καθυστέρησης λόγου
Ένα παιδί μπορεί να δείχνει καθυστέρηση λόγου αν δεν προσθέτει νέες λέξεις κάθε μήνα ή αν δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες όπως το «αντίο». Επίσης, μπορεί να δυσκολεύεται να ακολουθήσει απλές οδηγίες.
Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αντικαθιστά ήχους ή να παραλείπει σύμφωνα όταν μιλά. Αυτό κάνει την ομιλία του λιγότερο κατανοητή.
Αυτές οι ενδείξεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα, αλλά είναι χρήσιμο να αξιολογηθούν.
Καθυστερήσεις στις κινητικές δεξιότητες
Οι κινητικές δεξιότητες χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Οι λεπτές κινητικές δεξιότητες αφορούν μικρές κινήσεις, όπως το να πιάνει ένα παιχνίδι ή να ζωγραφίζει.
Οι αδρές κινητικές δεξιότητες σχετίζονται με μεγαλύτερες κινήσεις, όπως το περπάτημα, το τρέξιμο ή το σκαρφάλωμα.
Αν ένα παιδί δυσκολεύεται να καθίσει, να σταθεί όρθιο ή να κρατήσει αντικείμενα, ίσως χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.
Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες
Οι αναπτυξιακές καθυστερήσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζονται με προωρότητα ή με νευρολογικούς παράγοντες.
Άλλες φορές μπορεί να συνδέονται με προβλήματα ακοής ή όρασης που επηρεάζουν την ανάπτυξη. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η έκθεση σε τοξίνες ή επιπλοκές κατά τον τοκετό παίζουν ρόλο.
Σημαντικό είναι ότι η σωστή αξιολόγηση από ειδικούς μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί η αιτία.
Πώς γίνεται η αξιολόγηση από ειδικούς
Ο πρώτος άνθρωπος που θα συζητήσετε τις ανησυχίες σας είναι συνήθως ο παιδίατρος. Αν κριθεί απαραίτητο, μπορεί να σας παραπέμψει σε ειδικούς.
Αυτοί μπορεί να είναι λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, φυσικοθεραπευτές ή αναπτυξιολόγοι. Ο στόχος είναι να αξιολογηθεί η ανάπτυξη του παιδιού σε διαφορετικούς τομείς.
Η διαδικασία γίνεται συνήθως μέσα από παιχνίδι και δραστηριότητες που είναι ευχάριστες για το παιδί.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας
Η έγκαιρη παρέμβαση είναι ένα από τα πιο σημαντικά βήματα που μπορείτε να κάνετε. Με την κατάλληλη υποστήριξη, πολλά παιδιά βελτιώνονται εντυπωσιακά.
Η λογοθεραπεία βοηθά την κατανόηση και την έκφραση λόγου. Η εργοθεραπεία βοηθά δεξιότητες καθημερινής ζωής, όπως το ντύσιμο ή το παιχνίδι.
Η φυσικοθεραπεία ενισχύει τη δύναμη και την κινητικότητα. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις γίνονται με τρόπο που μοιάζει με παιχνίδι.
Ακούστε το ένστικτό σας ως γονείς
Οι γονείς γνωρίζουν το παιδί τους καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον. Αν κάτι σας προβληματίζει, είναι πάντα σωστό να ζητήσετε τη γνώμη ενός ειδικού.
Η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει το παιδί να λάβει την υποστήριξη που χρειάζεται την κατάλληλη στιγμή.
Με αγάπη, υπομονή και τη σωστή καθοδήγηση, πολλά παιδιά καταφέρνουν να καλύψουν το χαμένο έδαφος και να εξελιχθούν με τρόπους που ίσως δεν φανταζόσασταν στην αρχή.
