Οι συσκευασμένες σαλάτες είναι μια πρακτική λύση για όσους θέλουν κάτι γρήγορο και φρέσκο. Αλλά χρειάζεται να τις πλένουμε ξανά πριν τις φάμε;
Η απάντηση εξαρτάται από το τι γράφει η συσκευασία. Αν αναφέρει «ready-to-eat», «pre-washed», «washed» ή «triple washed», οι επίσημες οδηγίες ασφάλειας τροφίμων αναφέρουν ότι μπορεί να καταναλωθεί χωρίς νέο πλύσιμο. Αν όμως δεν υπάρχει τέτοια ένδειξη, τότε τα λαχανικά πρέπει να ξεπλυθούν πριν καταναλωθούν ωμά.
Τι σημαίνει «ready-to-eat» σε μια συσκευασμένη σαλάτα;
Όταν μια σαλάτα αναγράφεται ως έτοιμη για κατανάλωση, σημαίνει ότι έχει υποστεί διαδικασία πλυσίματος και επεξεργασίας πριν συσκευαστεί.
Τα προϊόντα αυτά συνήθως:
- πλένονται σε ελεγχόμενες εγκαταστάσεις,
- κόβονται και ταξινομούνται,
- συσκευάζονται υπό ελεγχόμενες συνθήκες,
- διατηρούνται σε ψυχρή αλυσίδα μέχρι να φτάσουν στο κατάστημα.
Η διαδικασία μειώνει σημαντικά τη μικροβιακή επιβάρυνση, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το προϊόν είναι εντελώς απαλλαγμένο από μικροοργανισμούς.
Πρέπει λοιπόν να την πλύνουμε ξανά;
Αν η συσκευασία γράφει «ready-to-eat» ή «pre-washed», όχι απαραίτητα.
Οι επίσημες οδηγίες αναφέρουν ότι τέτοια προϊόντα μπορούν να χρησιμοποιηθούν απευθείας από τη συσκευασία.
Το δεύτερο πλύσιμο δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερη ασφάλεια.
Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει νέο κίνδυνο αν η σαλάτα έρθει σε επαφή με έναν μολυσμένο νεροχύτη, σουρωτήρι, πάγκο, χέρια ή σκεύη.
Πώς μπορεί το επιπλέον πλύσιμο να προκαλέσει πρόβλημα;
Ο νεροχύτης της κουζίνας δεν είναι αποστειρωμένη επιφάνεια.
Μπορεί να έχει έρθει σε επαφή με:
- ωμό κρέας,
- πουλερικά,
- ψάρια,
- άπλυτα λαχανικά,
- βρώμικα σκεύη.
Αν μια ήδη πλυμένη σαλάτα ακουμπήσει σε τέτοια επιφάνεια, μπορεί να αποκτήσει μικρόβια που δεν είχε προηγουμένως.
Γι’ αυτό, αν κάποιος επιλέξει να ξαναπλύνει ένα προϊόν που χαρακτηρίζεται έτοιμο για κατανάλωση, πρέπει πρώτα να καθαρίσει καλά τα χέρια, τον νεροχύτη, το σουρωτήρι και τις επιφάνειες εργασίας.
Μπορούν οι συσκευασμένες σαλάτες να έχουν παθογόνα;
Ναι. Όπως όλα τα φρέσκα λαχανικά που καταναλώνονται ωμά, δεν έχουν μηδενικό κίνδυνο.
Τα φυλλώδη λαχανικά μπορούν σε σπάνιες περιπτώσεις να μολυνθούν με παθογόνα όπως:
- Escherichia coli,
- Salmonella,
- Listeria monocytogenes.
Η μόλυνση μπορεί να συμβεί σε διάφορα στάδια, από το χωράφι μέχρι την επεξεργασία και τη συσκευασία.
Το νερό απομακρύνει όλα τα βακτήρια;
Όχι.
Το ξέπλυμα ενός μη προπλυμένου λαχανικού κάτω από τρεχούμενο νερό μπορεί να απομακρύνει χώμα και μέρος των μικροοργανισμών που βρίσκονται στην επιφάνεια.
Δεν μπορεί όμως να κάνει ένα μολυσμένο τρόφιμο αποστειρωμένο.
Ορισμένα βακτήρια μπορεί να προσκολληθούν πολύ καλά στην επιφάνεια των φύλλων ή να βρίσκονται σε σημεία όπου το νερό δεν τα απομακρύνει εύκολα.
Τι συνέβη με τις συσκευασμένες σαλάτες το 2016;
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα δείχνει γιατί η ασφάλεια των προϊόντων δεν εξαρτάται απλώς από το αν τα ξεπλένουμε στο σπίτι.
Το 2015-2016 οι υγειονομικές αρχές των ΗΠΑ και του Καναδά διερεύνησαν κρούσμα λιστερίωσης που συνδέθηκε με συσκευασμένες σαλάτες από συγκεκριμένη μονάδα παραγωγής της Dole στο Springfield του Ohio.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφηκαν 19 περιστατικά σε εννέα πολιτείες.
Και οι 19 ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία και ένας άνθρωπος πέθανε.
Εργαστηριακές αναλύσεις εντόπισαν Listeria monocytogenes σε συσκευασμένη σαλάτα από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση και τα προϊόντα ανακλήθηκαν.
Το περιστατικό δεν συνέβη επειδή οι καταναλωτές «ξέχασαν να ξαναπλύνουν» τις σαλάτες. Το πρόβλημα ήταν η μόλυνση του ίδιου του προϊόντος.
Γιατί η Listeria χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή;
Η Listeria monocytogenes διαφέρει από πολλά άλλα βακτήρια τροφίμων επειδή μπορεί να επιβιώνει και να πολλαπλασιάζεται ακόμη και σε θερμοκρασίες ψυγείου.
Η λιστερίωση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για:
- εγκύους και νεογνά,
- άτομα άνω των 65 ετών,
- ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Γι’ αυτό τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα πρέπει να διατηρούνται σωστά στο ψυγείο και να καταναλώνονται μέσα στο χρονικό διάστημα που αναγράφεται στη συσκευασία.
Πότε πρέπει πραγματικά να πλένουμε τη σαλάτα;
Αν αγοράσεις:
- ολόκληρο μαρούλι,
- ρόκα,
- σπανάκι,
- λάχανο,
- ή συσκευασμένα φύλλα που δεν αναγράφουν ότι είναι πλυμένα ή έτοιμα για κατανάλωση,
τότε πρέπει να τα πλύνεις πριν καταναλωθούν ωμά.
Πώς πλένονται σωστά τα μη προπλυμένα λαχανικά;
Η διαδικασία είναι απλή:
- Πλύνε καλά τα χέρια σου πριν πιάσεις τα λαχανικά.
- Καθάρισε τον νεροχύτη και τις επιφάνειες ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
- Αφαίρεσε φύλλα που είναι χαλασμένα ή έντονα χτυπημένα.
- Ξέπλυνε τα φύλλα κάτω από καθαρό τρεχούμενο νερό.
- Τρίψε απαλά με τα χέρια όπου χρειάζεται.
- Στέγνωσε καλά με καθαρό salad spinner ή καθαρό χαρτί κουζίνας.
Χρειάζονται σαπούνι ή ειδικό καθαριστικό;
Όχι.
Τα φρούτα και τα λαχανικά δεν πρέπει να πλένονται με σαπούνι, απορρυπαντικό ή οικιακά καθαριστικά.
Οι ουσίες αυτές δεν έχουν σχεδιαστεί για να καταναλώνονται και μπορεί να παραμείνουν στην επιφάνεια του τροφίμου.
Για τα φρέσκα προϊόντα που χρειάζονται πλύσιμο, το καθαρό τρεχούμενο νερό είναι η βασική συνιστώμενη μέθοδος.
Χρειάζεται ξίδι ή μαγειρική σόδα;
Δεν είναι απαραίτητα για την καθημερινή ασφαλή προετοιμασία μιας σαλάτας.
Η χρήση ξιδιού ή μαγειρικής σόδας δεν εγγυάται ότι θα εξαλειφθούν παθογόνα βακτήρια.
Και φυσικά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χλωρίνη ή άλλο απολυμαντικό οικιακής χρήσης πάνω στα τρόφιμα.
Τι πρέπει να κοιτάζουμε στη συσκευασία;
Πριν αγοράσεις μια έτοιμη σαλάτα, έλεγξε:
- την ημερομηνία ανάλωσης,
- ότι η συσκευασία είναι κλειστή και άθικτη,
- ότι έχει διατηρηθεί στο ψυγείο του καταστήματος,
- αν γράφει «ready-to-eat», «washed» ή «pre-washed»,
- αν υπάρχουν εμφανή σημάδια αλλοίωσης.
Μια έντονα φουσκωμένη, σκισμένη ή χαλασμένη συσκευασία δεν πρέπει να αγοράζεται.
Πώς πρέπει να αποθηκεύεται στο σπίτι;
Μόλις επιστρέψεις από τα ψώνια, τοποθέτησε τη συσκευασμένη σαλάτα στο ψυγείο.
Μην την αφήνεις για ώρες σε ζεστό αυτοκίνητο ή πάνω στον πάγκο της κουζίνας.
Μετά το άνοιγμα:
- διατήρησέ τη στο ψυγείο,
- κλείσε καλά τη συσκευασία ή χρησιμοποίησε καθαρό δοχείο,
- κατανάλωσέ τη μέσα στο χρονικό διάστημα που αναγράφει ο κατασκευαστής.
Αν η σαλάτα μυρίζει ή έχει γλοιώδη φύλλα, αρκεί να τα αφαιρέσουμε;
Καλύτερα όχι.
Αν το προϊόν παρουσιάζει εμφανή αλλοίωση, έντονη δυσάρεστη μυρωδιά ή μεγάλο μέρος των φύλλων έχει γίνει γλοιώδες, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να απορριφθεί ολόκληρη η συσκευασία.
Η εμφάνιση και η μυρωδιά δεν μπορούν να μας πουν αν υπάρχουν παθογόνα, αλλά εμφανής αλλοίωση είναι λόγος να μην καταναλωθεί το προϊόν.
Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί;
Οι περισσότερες τροφιμογενείς λοιμώξεις υποχωρούν χωρίς σοβαρές συνέπειες, αλλά ορισμένες ομάδες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται:
- οι έγκυες,
- τα πολύ μικρά παιδιά,
- οι ηλικιωμένοι,
- τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Για αυτές τις ομάδες είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες αποθήκευσης, οι ανακλήσεις προϊόντων και οι ημερομηνίες κατανάλωσης.
Μύθος: «Όσο περισσότερο πλένω τη σαλάτα, τόσο ασφαλέστερη γίνεται»
Δεν ισχύει πάντα.
Για μια μη πλυμένη σαλάτα, το ξέπλυμα με τρεχούμενο νερό είναι σωστή πρακτική.
Για μια σαλάτα όμως που έχει ήδη πλυθεί βιομηχανικά και χαρακτηρίζεται έτοιμη για κατανάλωση, ένα δεύτερο πλύσιμο δεν είναι υποχρεωτικό και μπορεί να προσθέσει νέο κίνδυνο αν γίνει σε μη καθαρό περιβάλλον.
Τι πρέπει τελικά να κάνουμε;
- Αν γράφει «ready-to-eat» ή «pre-washed»: μπορείς να τη φας χωρίς νέο πλύσιμο.
- Αν δεν γράφει ότι είναι πλυμένη: ξέπλυνέ τη καλά με τρεχούμενο νερό.
- Μην χρησιμοποιείς σαπούνι, απορρυπαντικό ή χλωρίνη.
- Κράτα χέρια, νεροχύτη και σκεύη καθαρά.
- Διατήρησέ τη συνεχώς στο ψυγείο.
- Μην καταναλώνεις προϊόν που έχει ανακληθεί ή παρουσιάζει έντονα σημάδια αλλοίωσης.
Οι συσκευασμένες σαλάτες δεν είναι εντελώς απαλλαγμένες από τον κίνδυνο μικροβιακής μόλυνσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σωστό είναι να τις πλένουμε όλες ξανά. Η ασφαλέστερη πρακτική είναι να διαβάζουμε τη συσκευασία και να ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή, αποφεύγοντας παράλληλα τη διασταυρούμενη επιμόλυνση στην κουζίνα.
