Κάποτε, στον ζωολογικό κήπο του Μπρονξ στη Νέα Υόρκη, υπήρχε ένα παράξενο έκθεμα. Πάνω από ένα κλουβί βρισκόταν η επιγραφή «Το πιο επικίνδυνο ζώο στον κόσμο». Όποιος πλησίαζε για να δει ποιο ζώο κρυβόταν μέσα, αντίκριζε έναν μεγάλο καθρέφτη. Και μέσα σε αυτόν έβλεπε τον εαυτό του.
Το έκθεμα παρουσιάστηκε το 1963 και το μήνυμά του παραμένει επίκαιρο. Ο άνθρωπος μπορεί να προστατεύει τη ζωή, αλλά μπορεί και να προκαλεί ανεπανόρθωτο κακό. Αυτή η σκέψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν ένα ζώο επιτίθεται και η συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στη φυλή του, αφήνοντας στο περιθώριο την ευθύνη της ανθρώπινης επίβλεψης.
Η τραγωδία με το ροτβάιλερ στα Γλυκά Νερά
Στις 12 Σεπτεμβρίου 2019, ένα βρέφος έχασε τη ζωή του στα Γλυκά Νερά Αττικής, έπειτα από επίθεση που δέχθηκε από το ροτβάιλερ της οικογένειάς του.
Η είδηση συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Οι τηλεοπτικές εκπομπές, οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στον σκύλο και στη φυλή του. Πολλοί αναρωτήθηκαν πώς ένα ζώο που ζούσε με την οικογένεια μπορούσε να προκαλέσει μια τέτοια τραγωδία.
Όμως υπάρχει ένα σημαντικό ερώτημα που δεν πρέπει να παραβλέπουμε. Ποιος είναι υπεύθυνος για την ασφαλή συμβίωση ενός δυνατού σκύλου με ένα μικρό παιδί;
Το συγκεκριμένο ροτβάιλερ δεν ήταν αδέσποτο. Ήταν ένα ζώο που ζούσε σε οικογενειακό περιβάλλον, κάτω από την ευθύνη ανθρώπων που είχαν αναλάβει τη φροντίδα και την επίβλεψή του.
Αυτό δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τι ακριβώς προκάλεσε την επίθεση. Μας υπενθυμίζει, όμως, ότι η προστασία των παιδιών και η ασφαλής διαχείριση ενός κατοικιδίου είναι ευθύνη των ενηλίκων.
Ευθύνεται η φυλή ή η συμπεριφορά του ανθρώπου;
Όταν ένας σκύλος προκαλεί σοβαρό τραυματισμό, συχνά ξεκινά μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε όσους θεωρούν επικίνδυνη τη φυλή του και σε εκείνους που πιστεύουν ότι για όλα ευθύνεται ο ιδιοκτήτης.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η συμπεριφορά ενός σκύλου επηρεάζεται από την ιδιοσυγκρασία του, τις εμπειρίες του, την εκπαίδευση, την κοινωνικοποίηση, την υγεία και τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται.
Η Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA) επισημαίνει ότι οποιοσδήποτε σκύλος μπορεί να δαγκώσει. Η φυλή από μόνη της δεν αποτελεί αξιόπιστο τρόπο πρόβλεψης της συμπεριφοράς ενός συγκεκριμένου ζώου.
Ταυτόχρονα, το μέγεθος και η δύναμη ενός μεγαλόσωμου σκύλου επηρεάζουν τη σοβαρότητα των τραυματισμών που μπορεί να προκαλέσει.
Ένα ροτβάιλερ, όπως και κάθε δυνατός μεγαλόσωμος σκύλος, απαιτεί υπεύθυνη διαχείριση, κατάλληλη εκπαίδευση και ιδιαίτερη προσοχή όταν βρίσκεται κοντά σε μικρά παιδιά.
Δεν χρειάζεται να χαρακτηρίσουμε μια ολόκληρη φυλή επικίνδυνη για να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι.
Γιατί ένας σκύλος μπορεί να επιτεθεί ξαφνικά;
Στην περίπτωση των Γλυκών Νερών, διατυπώθηκαν διάφορες υποθέσεις σχετικά με τη συμπεριφορά του ζώου. Κάποιοι ανέφεραν ότι ίσως ζήλευε το νεότερο μέλος της οικογένειας. Άλλοι υπέθεσαν ότι προσπάθησε να παίξει με το βρέφος.
Τίποτε από αυτά δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένη εξήγηση για το συγκεκριμένο περιστατικό.
Ένας σκύλος μπορεί να αντιδράσει επιθετικά όταν φοβάται, πονάει, αισθάνεται ότι απειλείται ή προσπαθεί να προστατεύσει την τροφή, τα παιχνίδια ή τον χώρο του.
Ακόμη και κατά τη διάρκεια έντονου παιχνιδιού μπορεί να υπάρξουν επικίνδυνα δαγκώματα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε επίθεση αποτελεί παρεξήγηση ή παιχνίδι.
Η συμπεριφορά των σκύλων χρειάζεται προσεκτική παρατήρηση και κατανόηση. Ένα ζώο μπορεί να δείχνει σημάδια δυσφορίας που ο άνθρωπος δεν αναγνωρίζει ή δεν αξιολογεί σωστά.
Και ακριβώς γι’ αυτό δεν πρέπει να βασιζόμαστε στην πεποίθηση ότι ο δικός μας σκύλος δεν θα έκανε ποτέ κακό.
Το λάθος που δεν πρέπει να γίνεται με τα μικρά παιδιά
Υπάρχει ένας βασικός κανόνας που αφορά όλες τις οικογένειες με σκύλους, ανεξάρτητα από τη φυλή και το μέγεθος του ζώου.
Κανένα βρέφος ή μικρό παιδί δεν πρέπει να μένει μόνο με έναν σκύλο, ακόμη κι αν το ζώο είναι ήρεμο, εκπαιδευμένο και απόλυτα εξοικειωμένο με την οικογένεια.
Η προστασία δεν εξασφαλίζεται απλώς επειδή ένας ενήλικος βρίσκεται στο διπλανό δωμάτιο. Όταν παιδί και σκύλος είναι μαζί, απαιτείται άμεση και ενεργή επίβλεψη.
Αν αυτό δεν είναι δυνατό, πρέπει να υπάρχει ασφαλής φυσικός διαχωρισμός, για παράδειγμα με μια κατάλληλη πόρτα ή άλλο σταθερό εμπόδιο.
Τα βρέφη δεν μπορούν να προστατευτούν, να απομακρυνθούν ή να καταλάβουν τα προειδοποιητικά σημάδια ενός ζώου. Αυτή η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στους ενήλικες.
Η αγάπη προς έναν σκύλο δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέπουμε τους κινδύνους. Αντίθετα, η υπεύθυνη φροντίδα σημαίνει ότι προστατεύουμε τόσο το ζώο όσο και τους ανθρώπους που ζουν μαζί του.
Η ιστορία της ελεφαντίνας Mary που θανατώθηκε το 1916
Η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα έχει πολλές φορές σημαδευτεί από τραγικά περιστατικά. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συνέβη το 1916 στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Mary ήταν μια ελεφαντίνα που εργαζόταν σε περιοδεύον τσίρκο. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, σκότωσε έναν εργαζόμενο ο οποίος είχε αναλάβει πρόσφατα τον χειρισμό της.
Ο άνδρας ονομαζόταν Red Eldridge. Σύμφωνα με ορισμένες ιστορικές αφηγήσεις, χρησιμοποίησε ένα αιχμηρό εργαλείο για να καθοδηγήσει την ελεφαντίνα, προκαλώντας την αντίδρασή της.
Μία από τις εκδοχές υποστηρίζει ότι η Mary υπέφερε από μολυσμένο δόντι και ότι το χτύπημα προκάλεσε έντονο πόνο. Ωστόσο, οι ιστορικές μαρτυρίες διαφέρουν και η ακριβής αιτία της επίθεσης δεν έχει εξακριβωθεί οριστικά.
Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο σκληρή.
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1916, η Mary μεταφέρθηκε στην πόλη Erwin του Τενεσί, όπου θανατώθηκε δημόσια με απαγχονισμό, χρησιμοποιώντας έναν μεγάλο σιδηροδρομικό γερανό.
Το περιστατικό παραμένει ένα σκοτεινό κεφάλαιο στην ιστορία της εκμετάλλευσης των ζώων για ψυχαγωγία.
Ένα τεράστιο ζώο, που ζούσε και εργαζόταν κάτω από ανθρώπινο έλεγχο, θανατώθηκε με έναν ιδιαίτερα σκληρό τρόπο έπειτα από ένα θανατηφόρο περιστατικό.
Η ιστορία της Mary δεν αποδεικνύει ότι κάθε επιθετική συμπεριφορά προκαλείται από κακομεταχείριση. Δείχνει όμως πόσο επικίνδυνες μπορούν να γίνουν οι καταστάσεις όταν οι άνθρωποι αγνοούν τις ανάγκες και τα όρια των ζώων.
Η αγάπη για έναν σκύλο σημαίνει και ευθύνη
Οι άνθρωποι επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή και τη συμπεριφορά των σκύλων τους. Επιλέγουν το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσουν, τον τρόπο εκπαίδευσης, την καθημερινή φροντίδα και τις συνθήκες στις οποίες θα έρχονται σε επαφή με άλλους ανθρώπους.
Έχουν επίσης την ευθύνη να αναγνωρίζουν πότε ένα ζώο παρουσιάζει σημάδια φόβου, άγχους ή επιθετικότητας και να αναζητούν τη βοήθεια κτηνιάτρου ή κατάλληλα καταρτισμένου επαγγελματία συμπεριφοράς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης μπορεί να προβλέψει ή να ελέγξει κάθε κίνηση του σκύλου του.
Σημαίνει όμως ότι πρέπει να λαμβάνει λογικά μέτρα πρόληψης και να μην αφήνει την ασφάλεια των άλλων στην τύχη.
Δεν είναι υπεύθυνη στάση να θεωρούμε ότι ο σκύλος μας είναι ακίνδυνος επειδή δεν έχει δαγκώσει ποτέ κανέναν. Ούτε να αγνοούμε προειδοποιητικές συμπεριφορές επειδή τον αγαπάμε.
Η πραγματική φροντίδα δεν είναι μόνο χάδια και τροφή. Είναι εκπαίδευση, σεβασμός, ασφάλεια και κατανόηση των αναγκών του ζώου.
Το πιο επικίνδυνο ζώο στον κόσμο και ο καθρέφτης
Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στον ζωολογικό κήπο της Νέας Υόρκης και στον καθρέφτη που υποδεχόταν τους επισκέπτες το 1963.
Το έκθεμα δεν υποστήριζε ότι κάθε άνθρωπος είναι επικίνδυνος. Υπενθύμιζε ότι οι ανθρώπινες αποφάσεις μπορούν να έχουν τεράστιες συνέπειες για τη ζωή γύρω μας.
Όταν συμβαίνει μια τραγωδία με ένα ζώο, είναι εύκολο να αναζητήσουμε έναν μοναδικό ένοχο. Να κατηγορήσουμε τη φυλή του, την επιθετικότητά του ή τη φύση του.
Είναι δυσκολότερο να εξετάσουμε τι θα μπορούσε να είχε προληφθεί, ποια μέτρα ασφάλειας έλειπαν και τι μπορούμε να μάθουμε ώστε να μη συμβεί ξανά κάτι αντίστοιχο.
Ο άνθρωπος δεν ευθύνεται για κάθε ένστικτο και κάθε αντίδραση ενός ζώου. Έχει όμως την ευθύνη να το φροντίζει σωστά και να περιορίζει τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν.
Γιατί τελικά η υπευθυνότητα απέναντι σε έναν σκύλο δεν αποδεικνύεται μόνο από το πόσο τον αγαπάμε, αλλά και από το πόσο προστατεύουμε εκείνον και τους ανθρώπους γύρω του.
Πηγές:












