Ελάχιστα επιτραπέζια παιχνίδια έχουν προκαλέσει τόσες οικογενειακές διαφωνίες όσο η Monopoly. Αγοράζεις δρόμους, χτίζεις σπίτια και ξενοδοχεία, εισπράττεις ενοίκια και προσπαθείς να οδηγήσεις τους αντιπάλους σου στη χρεοκοπία.
Η ιστορία της όμως είναι πολύ πιο παράξενη από το ίδιο το παιχνίδι. Η Monopoly δεν ξεκίνησε ως ένας ύμνος στον πλουτισμό. Η ιδέα στην οποία βασίστηκε δημιουργήθηκε από μια Αμερικανίδα εφευρέτρια που ήθελε να δείξει ακριβώς το αντίθετο: πώς η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας και του πλούτου μπορεί να δημιουργήσει ανισότητες.
Πριν από τη Monopoly υπήρχε το The Landlord’s Game
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Αμερικανίδα Lizzie Magie δημιούργησε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με την ονομασία The Landlord’s Game, δηλαδή «Το παιχνίδι του ιδιοκτήτη γης».
Η Magie κατοχύρωσε το παιχνίδι με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1904. Στο ταμπλό υπήρχαν ακίνητα, σιδηρόδρομοι, ενοίκια, χρήματα και ακόμη και γωνία που έστελνε τον παίκτη στη φυλακή — στοιχεία που θυμίζουν έντονα τη μεταγενέστερη Monopoly.
Η δημιουργός του είχε επηρεαστεί από τις οικονομικές ιδέες του Henry George και ήθελε μέσα από το παιχνίδι να δείξει τι συμβαίνει όταν η γη και ο πλούτος συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων.
Το αρχικό παιχνίδι είχε δύο διαφορετικούς τρόπους να παιχτεί
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του The Landlord’s Game ήταν ότι η Magie είχε προβλέψει δύο διαφορετικά σύνολα κανόνων.
Στην «μονοπωλιακή» εκδοχή, οι παίκτες προσπαθούσαν να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερη περιουσία και να οδηγήσουν τους αντιπάλους τους σε οικονομική καταστροφή.
Στην άλλη εκδοχή, ο πλούτος που δημιουργούνταν μπορούσε να ωφελήσει περισσότερους παίκτες. Με αυτόν τον τρόπο η Magie ήθελε να κάνει ορατή τη διαφορά ανάμεσα σε δύο διαφορετικά οικονομικά συστήματα.
Κατά έναν παράδοξο τρόπο, εκείνη που τελικά επικράτησε ήταν ακριβώς η ανταγωνιστική εκδοχή που η δημιουργός χρησιμοποιούσε για να δείξει τα προβλήματα του μονοπωλίου.
Πώς το παιχνίδι άρχισε να αλλάζει από χέρι σε χέρι
Το The Landlord’s Game κυκλοφόρησε εμπορικά, αλλά παράλληλα άρχισε να εξαπλώνεται μέσα από χειροποίητες παραλλαγές. Παίκτες αντέγραφαν το ταμπλό, άλλαζαν τους κανόνες και έδιναν στα ακίνητα ονόματα από τις περιοχές όπου ζούσαν.
Το παιχνίδι έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές σε ορισμένες πανεπιστημιακές και θρησκευτικές κοινότητες στις ανατολικές ΗΠΑ. Καθώς περνούσε από παρέα σε παρέα, εξελισσόταν χωρίς να υπάρχει μία ενιαία επίσημη έκδοση.
Μια παραλλαγή που παιζόταν από Κουάκερους στην περιοχή του Atlantic City χρησιμοποίησε ονόματα πραγματικών δρόμων της πόλης. Πολλά από αυτά τα ονόματα πέρασαν αργότερα στην κλασική αμερικανική Monopoly.
Πού εμφανίζεται ο Charles Darrow;
Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ο Charles Darrow γνώρισε μια από τις παραλλαγές του παιχνιδιού που είχαν ήδη διαδοθεί.
Δημιούργησε τη δική του καλοσχεδιασμένη έκδοση, την ονόμασε Monopoly και άρχισε να κατασκευάζει και να πουλά αντίτυπα. Όταν η ζήτηση αυξήθηκε, στράφηκε στην εταιρεία Parker Brothers.
Η εταιρεία αρχικά απέρριψε το παιχνίδι, αλλά μετά την εμπορική επιτυχία των αντιτύπων που πουλούσε ο ίδιος ο Darrow άλλαξε γνώμη.
Το 1935 η Parker Brothers απέκτησε τα δικαιώματα της έκδοσης του Darrow και άρχισε να πουλά τη Monopoly σε μεγάλη κλίμακα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι απέγινε η Lizzie Magie;
Όταν η Parker Brothers άρχισε να συγκεντρώνει τα δικαιώματα γύρω από το παιχνίδι, αγόρασε και το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της Lizzie Magie.
Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα γύρω από τη δημιουργία της Monopoly, η Magie έλαβε 500 δολάρια για το δίπλωμά της το 1935 και δεν απέκτησε δικαιώματα επί των μελλοντικών πωλήσεων.
Για πολλές δεκαετίες, η επίσημη ιστορία της Monopoly επικεντρωνόταν κυρίως στον Charles Darrow. Η συμβολή της Magie και η μακρά εξέλιξη του παιχνιδιού πριν από εκείνον έγιναν πολύ περισσότερο γνωστές αργότερα, μέσα από ιστορική έρευνα και αρχειακό υλικό.
Οι Parker Brothers δεν ήταν βρετανική εταιρεία
Μία συχνή σύγχυση αφορά την προέλευση της εταιρείας. Η Parker Brothers ήταν αμερικανική εταιρεία παιχνιδιών και όχι βρετανική.
Το 1935 άρχισε να εμπορεύεται τη Monopoly στις ΗΠΑ. Την ίδια περίπου περίοδο, η βρετανική εταιρεία Waddingtons απέκτησε άδεια για την κυκλοφορία του παιχνιδιού στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η βρετανική έκδοση αντικατέστησε τις τοποθεσίες του Atlantic City με δρόμους του Λονδίνου, δημιουργώντας το ταμπλό που έγινε οικείο σε εκατομμύρια Ευρωπαίους παίκτες.
Πόσοι άνθρωποι έχουν παίξει Monopoly;
Η παγκόσμια εξάπλωση του παιχνιδιού είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά οι αριθμοί χρειάζονται πάντα χρονικό πλαίσιο.
Το Guinness World Records έχει καταγράψει ότι έως το 1999 περίπου 500 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν παίξει Monopoly. Αυτό όμως δεν είναι σημερινή εκτίμηση.
Ήδη το 2010 η Hasbro ανέφερε ότι περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε περισσότερες από 100 χώρες είχαν παίξει κάποια έκδοση του παιχνιδιού.
Η ειρωνεία που κρύβεται πίσω από το πιο διάσημο παιχνίδι ακινήτων
Η ιστορία της Monopoly έχει μια εντυπωσιακή ειρωνεία. Το παιχνίδι που σήμερα συνδέεται με την αγορά ακινήτων, τη συσσώρευση πλούτου και την οικονομική εξόντωση των αντιπάλων του έχει τις ρίζες του σε ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι που δημιουργήθηκε για να ασκήσει κριτική ακριβώς στη συγκέντρωση του πλούτου.
Η Lizzie Magie μπορεί να μην έγινε το πρόσωπο που συνδέθηκε για δεκαετίες με τη Monopoly, όμως το The Landlord’s Game αποτελεί το κρίσιμο πρώτο κεφάλαιο στην ιστορία ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα επιτραπέζια παιχνίδια στον κόσμο.
