Η Τζακάρτα: Η μεγαλύτερη πόλη του κόσμου που «βουλιάζει»
Η Τζακάρτα, η μεγαλύτερη πόλη του κόσμου σύμφωνα με τον ΟΗΕ, βρίσκεται σήμερα σε μια δύσκολη κατάσταση. Με περίπου 42 εκατομμύρια κατοίκους, η πρωτεύουσα της Ινδονησίας δεν είναι μόνο η πιο πολυπληθής πόλη στον πλανήτη, αλλά και μια πόλη που κινδυνεύει να «βουλιάξει». Το έδαφος υποχωρεί με ανησυχητικούς ρυθμούς, ενώ τα πλημμυρικά φαινόμενα γίνονται όλο και πιο συχνά. Αλλά πώς έφτασε η Τζακάρτα στην κορυφή της λίστας των μεγαλύτερων πόλεων και πώς η γιγαντιαία αστική μάζα παλεύει με τόσο σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα;
Από την 33η θέση στην κορυφή του κόσμου
Μέχρι πρόσφατα, η Τζακάρτα βρισκόταν στη 33η θέση στις παγκόσμιες κατατάξεις πληθυσμού, πίσω από πολλές άλλες ταχέως αναπτυσσόμενες ασιατικές πόλεις. Αλλά τα τελευταία χρόνια, η πόλη «εκτοξεύθηκε» στην πρώτη θέση, και αυτό δεν έγινε λόγω μιας ξαφνικής αύξησης του πληθυσμού, αλλά λόγω μιας αλλαγής στον τρόπο μέτρησης των πόλεων από τον ΟΗΕ. Η νέα μέθοδος δεν λαμβάνει υπόψη μόνο τα διοικητικά όρια μιας πόλης, αλλά περιλαμβάνει και τη μητροπολιτική περιοχή, η οποία συχνά εκτείνεται πέρα από τα όρια δήμων και επαρχιών, και φυσικά, τις ανεπίσημες «παραγκουπόλεις». Έτσι, η Τζακάρτα είναι πλέον μια ενιαία αστική μάζα που περιλαμβάνει προάστια όπως το Μπογκόρ, το Ντεπόκ και το Τανγκεράνγκ, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός της να φτάνει τα 42 εκατομμύρια.
Η πόλη που βουλιάζει κυριολεκτικά
Ωστόσο, η Τζακάρτα αντιμετωπίζει σοβαρές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Το έδαφος της πόλης υποχωρεί σε ορισμένες περιοχές με ρυθμούς που φτάνουν τα 10 έως 20 εκατοστά τον χρόνο. Εδώ και χρόνια, η πόλη άντλησε τεράστιες ποσότητες υπόγειου νερού, κυρίως για βιομηχανική και οικιακή χρήση. Η ανεξέλεγκτη άντληση των υπόγειων υδάτων δημιούργησε γεωλογική αστάθεια, με αποτέλεσμα την καθίζηση του εδάφους. Εδώ και δεκαετίες, γειτονιές που πριν από 20 χρόνια βρίσκονταν άνετα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, σήμερα πλήττονται τακτικά από πλημμύρες, καθώς το έδαφος συνεχώς κατεβαίνει.
Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κατάσταση
Η κλιματική αλλαγή έχει εντείνει το πρόβλημα. Η περιοχή της Τζακάρτας ήταν πάντα γνωστή για τις έντονες βροχοπτώσεις, αλλά τα φαινόμενα έχουν γίνει πιο συχνά και πιο έντονα τα τελευταία χρόνια. Οι μουσώνες φέρνουν τεράστιες ποσότητες νερού σε σύντομο χρονικό διάστημα, και το ήδη πιεσμένο σύστημα αποστράγγισης της πόλης αδυνατεί να διαχειριστεί τις υπερχειλίσεις. Το αποτέλεσμα είναι μια πόλη που κατακλύζεται από πλημμύρες κάθε φορά που πέφτει βροχή, με το υπερπληθυσμένο σύστημα υποδομών να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες.
Περιορισμένοι πόροι και υπερπληθυσμός: Ο φαύλος κύκλος
Το πρόβλημα του υπερπληθυσμού εντείνει τα πάντα. Με 42 εκατομμύρια ανθρώπους που προσπαθούν να ζήσουν σε έναν περιορισμένο χώρο, τα κατοικήσιμα εδάφη είναι περιορισμένα. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν έχει προλάβει να ακολουθήσει αυτήν την εκρηκτική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα οι δρόμοι να είναι κορεσμένοι, τα ποτάμια να έχουν «στενέψει» λόγω αυθαίρετων κατασκευών, και οι φυσικές διεξόδους του νερού να έχουν χαθεί. Η Τζακάρτα μεγάλωσε πρόχειρα, ακολουθώντας την ανάγκη επιβίωσης, χωρίς να υπάρχει μακροπρόθεσμος στρατηγικός σχεδιασμός.
Η λύση και η μεταφορά της πρωτεύουσας
Η κυβέρνηση της Ινδονησίας έχει ήδη δρομολογήσει σημαντικά έργα για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, όπως φράγματα και αναχώματα για την αντιπλημμυρική προστασία. Επιπλέον, γίνεται προσπάθεια να περιοριστεί η υπόγεια άντληση νερού και να επεκταθεί το δίκτυο ύδρευσης, έτσι ώστε οι κάτοικοι να μην χρειάζεται να χρησιμοποιούν ασταθή πηγάδια για νερό. Ωστόσο, η πιο ριζική λύση είναι η μεταφορά της διοίκησης σε μια νέα πόλη, μακριά από την Τζακάρτα.
Η Ινδονησία έχει ανακοινώσει την κατασκευή της νέας διοικητικής πρωτεύουσας, γνωστής ως Νουσαντάρα, στο νησί Βόρνεο. Ενώ οι κατασκευές έχουν ήδη ξεκινήσει, η Τζακάρτα δεν πρόκειται να χάσει τη σημασία της ως οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο. Η δημιουργία μιας νέας πρωτεύουσας αναμένεται να ελαφρύνει τη φόρτιση στην Τζακάρτα, μειώνοντας την πίεση στους πόρους της και στους κατοίκους της.
Η υπενθύμιση για το μέλλον των πόλεων
Η ιστορία της Τζακάρτας είναι λιγότερο μια ιστορία επιτυχίας και περισσότερο μια υπενθύμιση ότι οι πόλεις δεν είναι απλώς αριθμοί σε πίνακες του ΟΗΕ. Είναι ζωντανοί οργανισμοί, δεμένοι με το έδαφος, το νερό και τα όριά τους. Η εξέλιξη της Τζακάρτας από την 33η θέση στην πρώτη θέση του κόσμου καταδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πόλεις του μέλλοντος. Ειδικά όταν οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται και ο πληθυσμός αυξάνεται.
Η Τζακάρτα είναι μια πόλη που συνεχώς προσπαθεί να ανακαλύψει λύσεις, αλλά το μέλλον της παραμένει αβέβαιο. Όσο η κλιματική αλλαγή συνεχίζει να επιδεινώνει την κατάσταση και ο πληθυσμός της παραμένει σε αυξητικά επίπεδα, το πρόβλημα της καθίζησης και των πλημμυρών θα συνεχίσει να είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.
