Υπάρχει κάτι στη μυρωδιά ενός νεογέννητου μωρού που δύσκολα περιγράφεται με λόγια. Είναι εκείνο το απαλό, γλυκό άρωμα που κάνει πολλούς ανθρώπους να θέλουν να το πάρουν αγκαλιά, να ακουμπήσουν το πρόσωπό τους στο κεφαλάκι του και να μείνουν εκεί για λίγο ακόμη.
Για τους γονείς, αυτή η μυρωδιά μπορεί να γίνει μία από τις πιο τρυφερές αναμνήσεις της ζωής τους. Το ενδιαφέρον είναι ότι η επιστήμη έχει αρχίσει να εξηγεί γιατί η φυσική μυρωδιά των μωρών μπορεί να μας προκαλεί τόσο ευχάριστα συναισθήματα.
Γιατί μυρίζουν τόσο όμορφα τα νεογέννητα μωρά;
Πολλοί περιγράφουν τη μυρωδιά ενός μωρού σαν κάτι ανάμεσα σε ζεστό γάλα, βανίλια, φρεσκοψημένο μπισκότο και καθαρό δέρμα. Άλλοι λένε ότι δεν μοιάζει με κανένα άλλο άρωμα στον κόσμο.
Φυσικά, αυτές είναι προσωπικές περιγραφές. Δεν υπάρχει κάποια επιστημονικά αποδεδειγμένη συνταγή αρωμάτων που να εξηγεί τη χαρακτηριστική μυρωδιά όλων των νεογέννητων.
Η φυσική οσμή του σώματός τους σχετίζεται με ουσίες που υπάρχουν στο δέρμα και στις εκκρίσεις του. Στις πρώτες ημέρες της ζωής τους μπορεί επίσης να επηρεάζεται από το περιβάλλον της γέννησης και την επαφή με τη μητέρα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η μυρωδιά ενός μωρού δεν αποτελεί απλώς μια ευχάριστη αίσθηση. Μπορεί να έχει σχέση και με τον τρόπο που αναπτύσσεται ο δεσμός ανάμεσα στο βρέφος και στους ανθρώπους που το φροντίζουν.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν μυρίζουμε ένα μωρό;
Το 2013, ερευνητές δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology μια ενδιαφέρουσα μελέτη για την αντίδραση του εγκεφάλου στη μυρωδιά των νεογέννητων.
Στην έρευνα συμμετείχαν 30 γυναίκες. Οι 15 είχαν γεννήσει πρόσφατα το πρώτο τους παιδί, ενώ οι υπόλοιπες 15 δεν είχαν γεννήσει.
Οι επιστήμονες εξέτασαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα την ώρα που μύριζαν τη φυσική οσμή άγνωστων νεογέννητων ηλικίας δύο ημερών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μυρωδιά ενεργοποιούσε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τα κίνητρα. Ορισμένες από αυτές συνδέονται με τη λειτουργία της ντοπαμίνης, μιας χημικής ουσίας που συμμετέχει στους μηχανισμούς της ανταμοιβής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μυρωδιά των μωρών λειτουργεί σαν εθιστική ουσία ή ότι προκαλεί υποχρεωτικά ευφορία σε κάθε άνθρωπο. Δείχνει όμως ότι ο εγκέφαλός μας μπορεί να αντιμετωπίζει αυτή τη μυρωδιά ως ένα σημαντικό και ευχάριστο ερέθισμα.
Μπορεί μια μητέρα να αναγνωρίσει το μωρό της μόνο από τη μυρωδιά;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο συγκινητικά ευρήματα της επιστήμης.
Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένες μητέρες μπορούν να ξεχωρίζουν τη μυρωδιά του δικού τους νεογέννητου από εκείνη άλλων μωρών, ακόμη και μέσα στις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό.
Σε σχετικές μελέτες, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ρουχαλάκια που είχαν φορέσει βρέφη και ζήτησαν από τις μητέρες να αναγνωρίσουν ποιο ανήκε στο δικό τους παιδί.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η όσφρηση μπορεί να αποτελεί έναν επιπλέον τρόπο αναγνώρισης ανάμεσα στη μητέρα και το νεογέννητο.
Η μητέρα δεν αναγνωρίζει λοιπόν το μωρό της μόνο από το πρόσωπο, τη φωνή ή το κλάμα του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να το αναγνωρίσει και από τη χαρακτηριστική μυρωδιά του.
Η όσφρηση είναι σημαντική και για το ίδιο το μωρό
Η σχέση όμως λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τα νεογέννητα διαθέτουν ήδη την ικανότητα να αντιλαμβάνονται οσμές και να αντιδρούν σε γνώριμα μυρωδικά ερεθίσματα.
Η εξοικείωση με ορισμένες μυρωδιές αρχίζει μάλιστα πριν από τη γέννηση, μέσα από το περιβάλλον της μήτρας.
Μετά τον τοκετό, η μυρωδιά της μητέρας και του μητρικού γάλακτος μπορεί να βοηθήσει το νεογέννητο να προσανατολιστεί προς το στήθος και να αναγνωρίζει γνώριμα ερεθίσματα.
Έτσι, η όσφρηση συμμετέχει από πολύ νωρίς στην επικοινωνία ανάμεσα στη μητέρα και το παιδί, μαζί με την αφή, τη φωνή και την οπτική επαφή.
Γιατί θέλουμε να αγκαλιάζουμε και να φιλάμε συνέχεια τα μωρά;
Όποιος έχει κρατήσει ένα μωρό στην αγκαλιά του γνωρίζει πόσο έντονη μπορεί να είναι η επιθυμία να το χαϊδέψει, να το φιλήσει και να μείνει κοντά του.
Η χαρακτηριστική μυρωδιά του μπορεί να προσθέτει μια ακόμη ευχάριστη αίσθηση σε αυτή την εμπειρία.
Ωστόσο, η τρυφερότητα που αισθανόμαστε για τα μωρά δεν εξηγείται μόνο από την όσφρηση. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, η ανάγκη τους για προστασία, η σωματική επαφή και η συναισθηματική σχέση που δημιουργείται παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Και φυσικά, δεν βιώνουν όλοι οι γονείς τα ίδια συναισθήματα με τον ίδιο τρόπο ή από την πρώτη στιγμή. Ο δεσμός με ένα παιδί μπορεί να αναπτύσσεται σταδιακά, μέσα από την καθημερινή φροντίδα και την κοινή ζωή.
Μια μυρωδιά που μένει στη μνήμη για χρόνια
Η όσφρηση έχει στενή σχέση με τις περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στη μνήμη και στο συναίσθημα. Γι’ αυτό μια γνώριμη μυρωδιά μπορεί να μας φέρει ξαφνικά στο μυαλό μια παλιά εμπειρία.
Για έναν γονιό, η μυρωδιά ενός μωρού μπορεί να θυμίζει τις πρώτες αγκαλιές, τα μικροσκοπικά ρουχαλάκια, τις ώρες που το κρατούσε στο στήθος του και εκείνες τις ήσυχες στιγμές που παρατηρούσε το παιδί του να κοιμάται.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να αναζητήσουμε κάποια μαγική ουσία για να εξηγήσουμε γιατί αυτή η εμπειρία είναι τόσο ξεχωριστή.
Η μυρωδιά του μωρού είναι ένα από τα πολλά μικρά στοιχεία που κάνουν την επαφή μαζί του ιδιαίτερη. Και για πολλούς γονείς, ακόμη κι όταν τα παιδιά τους μεγαλώσουν, η ανάμνησή της παραμένει συνδεδεμένη με μια από τις πιο τρυφερές περιόδους της ζωής τους.
Επιστημονικές πηγές:
- Frontiers in Psychology – Maternal status regulates cortical responses to the body odor of newborns
- Physiology & Behavior – Maternal recognition of neonates through olfactory cues
- Olfactory sensory and perceptual evaluation in newborn infants: A systematic review
- More Than a Sense: The Sense of Smell and Its Reflection in Mother and Baby
