Πριν γίνει γνωστός σε εκατομμύρια ανθρώπους για τη χαμηλή φωνή, τα «χαρούμενα δεντράκια» και τα τοπία που ολοκλήρωνε μέσα σε λίγα λεπτά, ο Bob Ross είχε ζήσει μια εντελώς διαφορετική ζωή. Για περίπου δύο δεκαετίες υπηρετούσε στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ και είχε φτάσει σε υψηλό βαθμό υπαξιωματικού.
Αργότερα θα μετατρεπόταν σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της τηλεοπτικής ζωγραφικής. Το The Joy of Painting έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να πιστέψουν ότι μπορούν να πιάσουν ένα πινέλο, ακόμη κι αν δεν είχαν ζωγραφίσει ποτέ στη ζωή τους.
Από τη Φλόριντα στην Πολεμική Αεροπορία
Ο Robert Norman «Bob» Ross γεννήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1942 στην Daytona Beach της Φλόριντα και μεγάλωσε στο Orlando. Ο πατέρας του ήταν ξυλουργός και ο νεαρός Bob εργαζόταν μαζί του.
Σε ένα ατύχημα στο εργαστήριο έχασε μέρος του δείκτη του αριστερού χεριού του. Το τραύμα αυτό δεν τον εμπόδισε αργότερα να κρατά την παλέτα και να ζωγραφίζει.
Ο Ross εγκατέλειψε το σχολείο σχετικά νωρίς και το 1961 κατατάχθηκε στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ. Δεν έγινε πιλότος. Εργάστηκε αρχικά ως τεχνικός ιατρικών αρχείων και σταδιακά ανέβηκε στην ιεραρχία.
Υπηρέτησε συνολικά περίπου 20 χρόνια και αποστρατεύτηκε το 1981 με τον βαθμό του Master Sergeant.
Η Αλάσκα άλλαξε τον τρόπο που έβλεπε τη φύση
Το 1963 μετατέθηκε στην Eielson Air Force Base, κοντά στο Fairbanks της Αλάσκας. Ήταν μόλις 21 ετών και, όπως είχε πει αργότερα, εκεί είδε για πρώτη φορά στη ζωή του πραγματικά χιονισμένα τοπία.
Τα βουνά, τα δάση, οι λίμνες και το χιόνι της Αλάσκας τον εντυπωσίασαν βαθιά. Χρόνια αργότερα, αυτά ακριβώς τα στοιχεία θα γίνονταν χαρακτηριστικό μέρος των τηλεοπτικών πινάκων του.
Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής σε έναν χώρο ψυχαγωγίας της βάσης. Παράλληλα ζωγράφιζε μικρά τοπία, ακόμη και πάνω σε μεταλλικά σκεύη που χρησιμοποιούνταν στο ψάξιμο χρυσού, και τα πουλούσε σε τουρίστες για να συμπληρώνει το εισόδημά του.
Ο William Alexander και η τεχνική wet-on-wet
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 ο Ross γνώρισε μέσω τηλεόρασης τη δουλειά του Γερμανού ζωγράφου William Alexander. Ο Alexander χρησιμοποιούσε την τεχνική wet-on-wet, γνωστή και ως alla prima, κατά την οποία νέες στρώσεις λαδομπογιάς εφαρμόζονται πριν στεγνώσουν οι προηγούμενες.
Έτσι μπορούσε να ολοκληρωθεί ένα ολόκληρο τοπίο μέσα σε μία μόνο συνεδρία ζωγραφικής.
Ο Ross μαθήτευσε κοντά στον Alexander και αργότερα εργάστηκε ως εκπαιδευτής της μεθόδου. Στη συνέχεια εξέλιξε τη δική του εκδοχή, με συγκεκριμένα πινέλα, χρώματα και κινήσεις που θα γίνονταν αργότερα παγκοσμίως αναγνωρίσιμες.
Η σχέση των δύο ανδρών τελικά επιδεινώθηκε. Ο Alexander κατηγόρησε αργότερα δημόσια τον Ross ότι χρησιμοποίησε τη μέθοδό του για να χτίσει τη δική του επιτυχία. Παρ’ όλα αυτά, ο Ross δεν έκρυβε ότι είχε μάθει την τεχνική από εκείνον.
Γιατί αποφάσισε να εγκαταλείψει τον στρατό;
Η ζωγραφική άρχισε σταδιακά να του αποφέρει περισσότερα χρήματα από τον στρατιωτικό του μισθό. Παράλληλα, δεν του άρεσε ο σκληρός ρόλος που είχε αποκτήσει ως ανώτερος υπαξιωματικός.
Ο ίδιος είχε περιγράψει αργότερα τον στρατιωτικό εαυτό του ως τον άνθρωπο που έδινε εντολές, επέβαλλε πειθαρχία και φώναζε σε όσους αργούσαν.
Όταν αποστρατεύτηκε, αποφάσισε ότι δεν ήθελε να συμπεριφέρεται ξανά με αυτόν τον τρόπο. Η χαρακτηριστικά ήρεμη φωνή που αργότερα έγινε σήμα κατατεθέν της τηλεοπτικής του παρουσίας ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, συνειδητή επιλογή.
Το The Joy of Painting
Το The Joy of Painting έκανε το τηλεοπτικό του ντεμπούτο στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και από το 1983 άρχισε να παράγεται συστηματικά για τη δημόσια τηλεόραση των ΗΠΑ.
Η σειρά συνεχίστηκε έως το 1994, έφτασε τις 31 σεζόν και ξεπέρασε τα 400 επεισόδια.
Σε κάθε ημίωρο επεισόδιο ο Ross ολοκλήρωνε ένα ολόκληρο τοπίο μπροστά στην κάμερα. Βουνά, λίμνες, σύννεφα, δέντρα και μικρές καλύβες εμφανίζονταν στον καμβά με εντυπωσιακή ταχύτητα.
Ο στόχος του δεν ήταν να παρουσιάσει τον εαυτό του ως μεγάλο ζωγράφο των μουσείων. Ήθελε κυρίως να δείξει στους τηλεθεατές ότι η ζωγραφική μπορούσε να είναι προσιτή και ευχάριστη.
Η φράση του «δεν κάνουμε λάθη, μόνο χαρούμενα ατυχήματα» έγινε ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας.
Πώς δημιουργούσε έναν πίνακα μέσα σε 30 λεπτά;
Το μυστικό βρισκόταν στην τεχνική wet-on-wet. Ο Ross δούλευε πάνω σε υγρή βάση και πρόσθετε νέα χρώματα χωρίς να περιμένει να στεγνώσουν τα προηγούμενα στρώματα.
Είχε επίσης εξασκηθεί τόσο πολύ στη διαδικασία ώστε γνώριζε ακριβώς ποιες κινήσεις θα έκανε πριν αρχίσει το γύρισμα.
Για πολλά επεισόδια δημιουργούσε μάλιστα τρεις εκδοχές του ίδιου έργου: μία πριν από την εκπομπή ως οδηγό, μία μπροστά στην κάμερα και μία πιο λεπτομερή έκδοση που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στα βιβλία ζωγραφικής.
Η τηλεοπτική εκπομπή έγινε και μεγάλη επιχείρηση
Η δημοτικότητα της σειράς δημιούργησε μια ολόκληρη επιχείρηση γύρω από το όνομα Bob Ross. Μαζί με τους συνεργάτες του δημιούργησε την Bob Ross Inc., μέσω της οποίας κυκλοφορούσαν χρώματα, πινέλα, βιβλία, εκπαιδευτικά βίντεο και μαθήματα ζωγραφικής.
Παράλληλα δημιουργήθηκε δίκτυο πιστοποιημένων εκπαιδευτών που δίδασκαν τη μέθοδό του σε πολλές χώρες.
Η περίφημη αφάνα που στην πραγματικότητα δεν του άρεσε
Τα μαλλιά του έγιναν σχεδόν τόσο διάσημα όσο και οι πίνακές του. Το παράδοξο είναι ότι ο Ross δεν είχε φυσικά τόσο σγουρά μαλλιά.
Στα πρώτα δύσκολα οικονομικά χρόνια της καριέρας του έκανε περμανάντ και άφησε τα μαλλιά του να μεγαλώσουν, ώστε να χρειάζεται λιγότερο συχνά κούρεμα και να εξοικονομεί χρήματα.
Αργότερα, όταν η χαρακτηριστική αφάνα μπήκε ακόμη και στο λογότυπο της επιχείρησής του, ήταν πλέον δύσκολο να αλλάξει εμφάνιση. Σύμφωνα με ανθρώπους του περιβάλλοντός του, είχε κουραστεί από το συγκεκριμένο χτένισμα, αλλά είχε πλέον μετατραπεί σε μέρος της δημόσιας εικόνας του.
Από αυστηρός υπαξιωματικός σε έναν από τους πιο ήρεμους ανθρώπους της τηλεόρασης
Ο Ross είχε μιλήσει ανοιχτά για την αντίθεση ανάμεσα στον χαρακτήρα που απαιτούσε η στρατιωτική του θέση και στον άνθρωπο που ήθελε να είναι μετά την αποστρατεία.
«Ήμουν ο τύπος που σε έβαζε να καθαρίζεις τις τουαλέτες, που σε ανάγκαζε να στρώνεις το κρεβάτι σου, που σου φώναζε επειδή άργησες στη δουλειά».
Είχε εξηγήσει ότι κουράστηκε να πρέπει να είναι συνεχώς «σκληρός» και αποφάσισε πως, όταν θα έφευγε από τον στρατό, δεν ήθελε πλέον να υψώνει τη φωνή του.
Πληρωνόταν για το The Joy of Painting;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ιστορίας του είναι ότι ο Ross δεν βασιζόταν σε συμβατικό μισθό από την τηλεοπτική σειρά για να βγάλει τα χρήματά του.
Η εκπομπή λειτουργούσε κυρίως ως ένας τεράστιος τρόπος να γνωρίσει το κοινό τον ίδιο και τη μέθοδό του. Τα σημαντικά έσοδα προέρχονταν από την Bob Ross Inc., τα μαθήματα, τα προϊόντα ζωγραφικής, τα βιβλία και το εκπαιδευτικό υλικό.
Η παραγωγή ήταν επίσης εξαιρετικά γρήγορη. Κάθε σεζόν είχε συνήθως 13 επεισόδια και τα γυρίσματα μπορούσαν να ολοκληρωθούν μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
Τι απέγιναν οι χιλιάδες πίνακές του;
Ο Ross είχε δηλώσει το 1991 ότι είχε δημιουργήσει δεκάδες χιλιάδες πίνακες στη ζωή του. Δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό, αλλά η παραγωγικότητά του ήταν τεράστια.
Σε αντίθεση με ό,τι συχνά γράφεται, δεν ισχύει ότι δεν πούλησε ποτέ πίνακα. Στα πρώτα χρόνια της καριέρας του πουλούσε έργα του και αυτό αποτέλεσε μάλιστα σημαντικό μέρος του εισοδήματός του.
Οι πίνακες όμως που δημιουργήθηκαν για το The Joy of Painting συνήθως δεν μπήκαν στη συμβατική αγορά τέχνης. Πολλοί παρέμειναν στην Bob Ross Inc., ενώ άλλοι δόθηκαν σε δημόσιους τηλεοπτικούς σταθμούς ή σε φιλανθρωπικές δράσεις.
Το Smithsonian απέκτησε αργότερα χαρακτηριστικά έργα και αντικείμενα από τη σειρά, μεταξύ των οποίων πίνακες που δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο ο Ross δημιουργούσε διαφορετικές εκδοχές του ίδιου τοπίου.
Η αγάπη του για τα ζώα
Όσοι παρακολουθούσαν την εκπομπή θυμούνται ότι ο Ross δεν αγαπούσε μόνο τα τοπία. Κατά καιρούς εμφανιζόταν μπροστά στην κάμερα με μικρά ζώα, ιδιαίτερα σκίουρους, τους οποίους φρόντιζε.
Η αγάπη για τη φύση και την άγρια ζωή είχε ξεκινήσει από τα παιδικά του χρόνια και έγινε αναπόσπαστο μέρος της τηλεοπτικής του προσωπικότητας.
Η ασθένεια και ο πρόωρος θάνατός του
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η υγεία του άρχισε να επιδεινώνεται. Διαγνώστηκε με λέμφωμα και το The Joy of Painting σταμάτησε την παραγωγή νέων επεισοδίων το 1994.
Ο Bob Ross πέθανε στις 4 Ιουλίου 1995, σε ηλικία μόλις 52 ετών.
Γιατί ο Bob Ross παραμένει τόσο αγαπητός;
Τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, τα επεισόδια του The Joy of Painting συνεχίζουν να προσελκύουν νέο κοινό μέσω του διαδικτύου και των streaming υπηρεσιών.
Το μεγαλύτερο ίσως επίτευγμά του δεν ήταν κάποιο συγκεκριμένο τοπίο. Ήταν ότι κατάφερε να κάνει εκατομμύρια ανθρώπους να αισθανθούν ότι μπορούν κι εκείνοι να δημιουργήσουν κάτι όμορφο.
Η ζωγραφική του μπορεί να μην είχε ως στόχο τα μεγάλα μουσεία ή την πρωτοποριακή τέχνη. Η επιρροή του όμως στην εκλαΐκευση της ζωγραφικής ήταν τεράστια. Για πολλούς ανθρώπους, ο Bob Ross ήταν ο άνθρωπος που τους έπεισε για πρώτη φορά να πάρουν ένα πινέλο στα χέρια τους.
