Πολλοί μεγαλώσαμε με γονείς που μας έλεγαν συνεχώς να διαβάσουμε, να προσπαθήσουμε περισσότερο και να σκεφτούμε σοβαρά το μέλλον μας. Μπορεί τότε αυτές οι απαιτήσεις να μας φαίνονταν υπερβολικές, όμως μια μελέτη από το University of Essex εξέτασε κατά πόσο οι υψηλές γονεϊκές προσδοκίες μπορούν να επηρεάσουν ορισμένες σημαντικές επιλογές των παιδιών.
Τα αποτελέσματα έγιναν γνωστά μέσα από τίτλους όπως «οι αυστηρές μητέρες μεγαλώνουν πιο επιτυχημένα παιδιά». Η πραγματικότητα, όμως, είναι λίγο πιο συγκεκριμένη και αρκετά πιο ενδιαφέρουσα.
Τι ακριβώς εξέτασε η μελέτη
Η έρευνα της Ericka G. Rascon-Ramirez βασίστηκε σε δεδομένα από χιλιάδες έφηβες στην Αγγλία. Οι συμμετέχουσες ήταν περίπου 13 και 14 ετών όταν ξεκίνησε η παρακολούθησή τους, ενώ τα δεδομένα κάλυψαν αρκετά χρόνια.
Οι ερευνητές ενδιαφέρθηκαν κυρίως για το αν οι προσδοκίες των γονέων σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών τους συνδέονταν με αποφάσεις που έπαιρναν αργότερα οι ίδιες οι έφηβες.
Δεν μετρήθηκε η «γκρίνια» της μητέρας
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία είναι ότι η μελέτη δεν μέτρησε πόσο αυστηρή, πιεστική ή γκρινιάρα ήταν μια μητέρα. Αυτό που εξετάστηκε ήταν οι προσδοκίες των γονέων για το αν το παιδί τους θα συνέχιζε στην ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση.
Η ίδια η ερευνήτρια εξήγησε ότι το μέτρο αυτό περιλάμβανε τόσο τις φιλοδοξίες των γονέων όσο και την πεποίθησή τους ότι το παιδί τους μπορούσε πράγματι να φτάσει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Γιατί τα δημοσιεύματα μίλησαν για «αυστηρές μαμάδες»
Στις περισσότερες οικογένειες της μελέτης, ο γονέας που θεωρούνταν ο βασικός φροντιστής και απαντούσε στις σχετικές ερωτήσεις ήταν η μητέρα. Αυτό οδήγησε πολλά μέσα ενημέρωσης να παρουσιάσουν τα ευρήματα με πολύ πιο απλουστευτικό τρόπο.
Έτσι δημιουργήθηκαν τίτλοι που μιλούσαν για «γκρινιάρες» ή «πιεστικές» μητέρες. Ωστόσο, η έρευνα δεν δείχνει ότι η γκρίνια ή η αυστηρότητα είναι εκείνες που κάνουν ένα παιδί πιο επιτυχημένο.
Τι βρήκαν οι ερευνητές για τις σπουδές
Οι έφηβες των οποίων οι γονείς είχαν υψηλότερες εκπαιδευτικές προσδοκίες είχαν περισσότερες πιθανότητες να συνεχίσουν σε πανεπιστήμιο, μαθητεία ή άλλη θετική εκπαιδευτική και επαγγελματική διαδρομή.
Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τις μαθήτριες που δεν είχαν πολύ υψηλές επιδόσεις στο σχολείο. Για αυτές, η ενθάρρυνση και οι προσδοκίες της οικογένειας φαίνεται ότι μπορούσαν να έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Τι έδειξε για την εφηβική εγκυμοσύνη
Η μελέτη βρήκε επίσης ότι οι υψηλότερες γονεϊκές προσδοκίες συνδέονταν με μικρότερη πιθανότητα εγκυμοσύνης και μητρότητας κατά την εφηβεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια αυστηρή μητέρα «προστατεύει» αυτόματα την κόρη της από μια εγκυμοσύνη.
Πιθανότερα, οι προσδοκίες για σπουδές και μελλοντικούς στόχους επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβες σκέφτονται ορισμένες επιλογές της ζωής τους.
Οι γονείς μπορούν να επηρεάζουν ακόμη κι όταν τα παιδιά αντιδρούν
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της ερευνήτριας ήταν ότι οι έφηβοι μπορεί να πιστεύουν πως αγνοούν εντελώς τις συμβουλές των γονιών τους, αλλά οι προσδοκίες της οικογένειας εξακολουθούν να επηρεάζουν ορισμένες επιλογές τους.
Η επιρροή αυτή δεν είναι απαραίτητα άμεση. Μπορεί να λειτουργεί μέσα από τις ιδέες που έχει ήδη σχηματίσει το παιδί για το μέλλον του, τις σπουδές ή τις δυνατότητές του.
Υψηλές προσδοκίες δεν σημαίνει υπερβολική πίεση
Το σημαντικότερο είναι να μη μετατραπεί η συγκεκριμένη μελέτη σε δικαιολογία για υπερβολική πίεση ή αυταρχική συμπεριφορά. Άλλο είναι να δείχνεις σε ένα παιδί ότι πιστεύεις στις δυνατότητές του και άλλο να απαιτείς συνεχώς τελειότητα.
Οι υψηλές προσδοκίες μπορούν να συνοδεύονται από στήριξη, ενθάρρυνση και ενδιαφέρον. Η πίεση, η προσβολή ή ο συνεχής φόβος της αποτυχίας δεν είναι το ίδιο πράγμα και δεν ήταν αυτά που μέτρησε η συγκεκριμένη έρευνα.
Τι μπορούμε πραγματικά να κρατήσουμε από τη μελέτη
Το μήνυμα δεν είναι ότι «οι αυστηρές μητέρες μεγαλώνουν τα καλύτερα παιδιά». Είναι ότι όταν οι γονείς δείχνουν πως πιστεύουν στις δυνατότητες των παιδιών τους και έχουν ουσιαστικές προσδοκίες για το μέλλον τους, αυτό μπορεί να επηρεάζει θετικά ορισμένες αποφάσεις τους.
Ένα παιδί δεν χρειάζεται έναν γονέα που απαιτεί να είναι τέλειο. Χρειάζεται όμως κάποιον που να πιστεύει ότι μπορεί να προχωρήσει, να το ενθαρρύνει και να του δείχνει ότι το μέλλον του αξίζει προσπάθεια.
