Στα αγγλικά η Ελλάδα ονομάζεται Greece, στα γαλλικά Grèce και στα ιταλικά Grecia. Στα κινεζικά, όμως, η χώρα μας έχει ένα όνομα που ακούγεται πολύ πιο κοντά στο ελληνικό «Hellas»: γράφεται 希腊 στην απλοποιημένη κινεζική γραφή και 希臘 στην παραδοσιακή και προφέρεται περίπου «Σι-Λα» (Xīlà).
Από πού προέρχεται το κινεζικό «Σι-Λα»;
Η κινεζική ονομασία της Ελλάδας δεν προέρχεται από την αγγλική λέξη Greece.
Συνδέεται με την ελληνική ονομασία «Hellas» και αποτελεί φωνητική προσαρμογή της σε κινεζικούς χαρακτήρες.
Στα κινεζικά, οι ξένες ονομασίες συχνά αποδίδονται με χαρακτήρες των οποίων η προφορά προσεγγίζει τον ήχο της αρχικής λέξης.
Έτσι προέκυψε το 希腊, που στα μανδαρινικά προφέρεται Xīlà.
Τι σημαίνουν οι δύο κινεζικοί χαρακτήρες;
Εδώ βρίσκεται και ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από την κινεζική ονομασία της Ελλάδας.
Ο πρώτος χαρακτήρας, 希, μπορεί σε διαφορετικά συμφραζόμενα να συνδέεται με έννοιες όπως η «ελπίδα», η «προσδοκία» ή κάτι «σπάνιο».
Ο παραδοσιακός δεύτερος χαρακτήρας, 臘, έχει ιστορικές χρήσεις που σχετίζονται μεταξύ άλλων με τον τελευταίο μήνα του παραδοσιακού σεληνιακού ημερολογίου και με παλαιότερες τελετουργικές έννοιες.
Στη σημερινή απλοποιημένη γραφή χρησιμοποιείται ο χαρακτήρας 腊.
Όταν όμως οι δύο χαρακτήρες σχηματίζουν τη λέξη 希腊, δεν πρέπει να μεταφράζονται ξεχωριστά.
Η λέξη σημαίνει απλώς «Ελλάδα».
Σημαίνει «ο άλλος μεγάλος πολιτισμός»;
Όχι.
Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί εδώ και χρόνια ο ισχυρισμός ότι τα δύο ιδεογράμματα μαζί σημαίνουν «ο άλλος μεγάλος πολιτισμός» και ότι οι Κινέζοι επέλεξαν αυτό το όνομα ως ένδειξη σεβασμού προς τον ελληνικό πολιτισμό.
Πρόκειται για μια ελκυστική ιστορία, αλλά δεν ανταποκρίνεται στη γλωσσική σημασία της λέξης.
Το 希腊 λειτουργεί ως όνομα χώρας και ως φωνητική απόδοση του ελληνικού «Hellas». Δεν αποτελεί κινεζική φράση που μεταφράζεται ως «ο άλλος μεγάλος πολιτισμός».
Αυτό, βέβαια, δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός έχει ιδιαίτερη θέση στην παγκόσμια ιστορία και αποτελεί αντικείμενο μελέτης και στην Κίνα. Απλώς η συγκεκριμένη ερμηνεία δεν προκύπτει από το όνομα.
Γιατί δεν λένε την Ελλάδα κάτι αντίστοιχο με το «Greece»;
Η περίπτωση της Κίνας είναι ενδιαφέρουσα επειδή η κινεζική ονομασία βρίσκεται πιο κοντά στο «Hellas» από ό,τι στο λατινογενές «Greece».
Δεν είναι όμως η μόνη χώρα που χρησιμοποιεί διαφορετική ρίζα για την Ελλάδα.
Σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης επικράτησαν ονομασίες που προέρχονται από το λατινικό Graecia. Από αυτή την οικογένεια προέρχονται λέξεις όπως:
- Greece στα αγγλικά,
- Grèce στα γαλλικά,
- Grecia στα ισπανικά και στα ιταλικά.
Σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Ασίας χρησιμοποιούνται ονομασίες που έχουν διαφορετική καταγωγή και συνδέονται ιστορικά με τους Ίωνες.
Για παράδειγμα:
- Yunanistan στα τουρκικά,
- Yūnān στα αραβικά,
- Yavan στα εβραϊκά,
- Yunani στα ινδονησιακά.
Υπάρχουν επίσης γλώσσες που χρησιμοποιούν ονομασίες συγγενικές με το ελληνικό «Hellas».
Ένα όνομα που βρίσκεται πιο κοντά στο «Ελλάς»
Το ενδιαφέρον λοιπόν στην κινεζική περίπτωση δεν είναι κάποια κρυμμένη σημασία των χαρακτήρων.
Είναι ότι μια από τις μεγαλύτερες γλώσσες του κόσμου χρησιμοποιεί για την Ελλάδα μια ονομασία που έχει ως αφετηρία το «Hellas» και όχι το πολύ πιο διαδεδομένο στη Δύση «Greece».
Έτσι, όταν ένας Κινέζος λέει Xīlà, η λέξη μπορεί να ακούγεται στον Έλληνα αρκετά πιο οικεία από το αγγλικό Greece.
Και αυτή η πραγματική γλωσσική ιστορία είναι από μόνη της αρκετά ενδιαφέρουσα, χωρίς να χρειάζεται ο μύθος ότι το όνομα σημαίνει «ο άλλος μεγάλος πολιτισμός».
