Η δυσκοιλιότητα είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα και δεν σημαίνει απλώς ότι κάποιος δεν πηγαίνει συχνά στην τουαλέτα. Μπορεί να περιλαμβάνει σκληρά ή ξηρά κόπρανα, δυσκολία ή πόνο κατά την κένωση και την αίσθηση ότι το έντερο δεν άδειασε πλήρως.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλαγές στη διατροφή, την πρόσληψη υγρών, τη σωματική δραστηριότητα και τις συνήθειες της τουαλέτας μπορούν να βοηθήσουν. Όταν όμως το πρόβλημα επιμένει ή συνοδεύεται από συγκεκριμένα προειδοποιητικά συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Πότε μιλάμε για δυσκοιλιότητα;
Η φυσιολογική συχνότητα των κενώσεων διαφέρει αρκετά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για αυτό η δυσκοιλιότητα δεν καθορίζεται μόνο από έναν αριθμό.
Συνηθισμένα συμπτώματα είναι:
- λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα,
- σκληρά, ξηρά ή σβώλια στα κόπρανα,
- δυσκολία ή πόνος κατά την κένωση,
- έντονη προσπάθεια στην τουαλέτα,
- αίσθηση ότι δεν έχει αδειάσει πλήρως το έντερο.
Το φούσκωμα και η κοιλιακή δυσφορία μπορούν επίσης να συνυπάρχουν.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Η δυσκοιλιότητα μπορεί να έχει περισσότερες από μία αιτίες ταυτόχρονα. Μερικές σχετίζονται με τον τρόπο ζωής, ενώ άλλες χρειάζονται ιατρική διερεύνηση.
Λίγες φυτικές ίνες
Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και, μαζί με επαρκή υγρά, μπορούν να τα κάνουν ευκολότερα στην αποβολή.
Καλές πηγές είναι:
- φρούτα,
- λαχανικά,
- όσπρια,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- ξηροί καρποί και σπόροι.
Ανεπαρκής πρόσληψη υγρών
Η αφυδάτωση μπορεί να κάνει τα κόπρανα πιο σκληρά και δύσκολα στην αποβολή. Η επαρκής πρόσληψη υγρών έχει ιδιαίτερη σημασία όταν κάποιος αυξάνει τις φυτικές ίνες στη διατροφή του.
Μειωμένη σωματική δραστηριότητα
Η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκοιλιότητα. Δεν χρειάζεται συγκεκριμένο είδος άσκησης: ακόμη και το συστηματικό περπάτημα είναι μια καλή αρχή.
Αναβολή της κένωσης
Η επαναλαμβανόμενη αγνόηση της ανάγκης για τουαλέτα μπορεί να συμβάλει στη δυσκοιλιότητα. Είναι προτιμότερο να πηγαίνουμε όταν εμφανίζεται η φυσική ανάγκη, χωρίς να βιαζόμαστε.
Φάρμακα και συμπληρώματα
Ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τη δυσκοιλιότητα. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- οπιοειδή παυσίπονα,
- ορισμένα αντικαταθλιπτικά,
- αντιχολινεργικά φάρμακα,
- ορισμένα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση,
- συμπληρώματα σιδήρου,
- ορισμένα αντιόξινα που περιέχουν ασβέστιο ή αλουμίνιο.
Δεν πρέπει να διακόπτεται ή να αλλάζει κάποιο φάρμακο χωρίς συνεννόηση με γιατρό.
Παθήσεις που μπορεί να σχετίζονται με δυσκοιλιότητα
Η επίμονη δυσκοιλιότητα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με υποθυρεοειδισμό, διαβήτη, νόσο Parkinson, προβλήματα του πυελικού εδάφους, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου με δυσκοιλιότητα ή άλλα προβλήματα του πεπτικού.
Γι’ αυτό η χρόνια ή ανεξήγητη δυσκοιλιότητα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα μόνο στη διατροφή.
1. Αυξήστε σταδιακά τις φυτικές ίνες
Οι ενήλικες χρειάζονται γενικά περίπου 22–34 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.
Η αύξηση όμως πρέπει να γίνεται σταδιακά. Αν κάποιος περάσει απότομα από μια φτωχή σε ίνες διατροφή σε πολύ μεγάλη ποσότητα, μπορεί να εμφανίσει περισσότερο φούσκωμα και αέρια.
Χρήσιμες επιλογές είναι:
- φρούτα: αχλάδια, μήλα με τη φλούδα, πορτοκάλια και μούρα,
- λαχανικά: μπρόκολο, καρότα και αρακάς,
- όσπρια: φακές, ρεβίθια και φασόλια,
- δημητριακά: βρώμη, ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης,
- ξηροί καρποί και σπόροι.
2. Πίνετε αρκετά υγρά
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ποτηριών νερού που να είναι σωστός για όλους. Οι ανάγκες εξαρτώνται από το μέγεθος του σώματος, το κλίμα, τη σωματική δραστηριότητα, τη διατροφή και την κατάσταση της υγείας.
Νερό και άλλα υγρά βοηθούν τις φυτικές ίνες να λειτουργήσουν σωστά και συμβάλλουν ώστε τα κόπρανα να παραμένουν πιο μαλακά.
Άτομα με καρδιακή ή νεφρική νόσο ή άλλες καταστάσεις που απαιτούν περιορισμό υγρών πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού τους και όχι γενικές συμβουλές για αυξημένη κατανάλωση νερού.
3. Βάλτε περισσότερη κίνηση στην ημέρα
Η τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της δυσκοιλιότητας και έχει παράλληλα πολλά άλλα οφέλη για την υγεία.
Δεν χρειάζεται ειδικό πρόγραμμα. Περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση ή άλλη δραστηριότητα που μπορεί κάποιος να διατηρήσει συστηματικά είναι καλές επιλογές.
4. Αξιοποιήστε το φυσικό αντανακλαστικό του εντέρου
Μετά από ένα γεύμα, ιδιαίτερα μετά το πρωινό, το παχύ έντερο φυσιολογικά γίνεται περισσότερο ενεργό. Για ορισμένους ανθρώπους βοηθά να δοκιμάζουν να πηγαίνουν στην τουαλέτα περίπου 15–45 λεπτά μετά το πρωινό.
Χρειάζεται χρόνος, χαλάρωση και αποφυγή της αναβολής όταν υπάρχει φυσική ανάγκη για κένωση.
Ένα μικρό υποπόδιο κάτω από τα πόδια μπορεί επίσης να κάνει τη θέση στην τουαλέτα πιο άνετη για ορισμένους ανθρώπους.
5. Τι ισχύει για τα συμπληρώματα φυτικών ινών;
Όταν η διατροφή δεν παρέχει αρκετές φυτικές ίνες, ένα συμπλήρωμα μπορεί να είναι χρήσιμο σε κάποιες περιπτώσεις.
Το psyllium είναι από τα συμπληρώματα φυτικών ινών με καλύτερη τεκμηρίωση για χρόνια δυσκοιλιότητα. Πρέπει να λαμβάνεται με επαρκή ποσότητα υγρών και σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος ή επαγγελματία υγείας.
Τι ισχύει για τα προβιοτικά;
Τα προβιοτικά είναι δημοφιλή, αλλά τα αποτελέσματά τους στη δυσκοιλιότητα δεν είναι σταθερά για όλους. Διαφορετικά στελέχη μπορεί να έχουν διαφορετικές επιδράσεις και δεν υπάρχει ένα προβιοτικό που να μπορεί να προταθεί ως γενική λύση για κάθε περίπτωση.
Γιαούρτι και κεφίρ μπορούν φυσικά να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως θεραπεία της δυσκοιλιότητας.
Λιναρόσπορος: μπορεί να βοηθήσει;
Ο λιναρόσπορος περιέχει φυτικές ίνες και μπορεί να συμβάλει στην καθημερινή πρόσληψή τους. Αν χρησιμοποιηθεί, είναι προτιμότερο να αυξάνεται σταδιακά και να συνοδεύεται από επαρκή υγρά.
Το πιθανό όφελος για τη δυσκοιλιότητα σχετίζεται κυρίως με τις φυτικές ίνες και όχι με τα ω-3 λιπαρά οξέα που περιέχει.
Η αλόη βέρα δεν είναι μια αθώα «φυσική λύση»
Ορισμένα προϊόντα αλόης, ιδιαίτερα εκείνα που περιέχουν aloe latex, μπορούν να έχουν ισχυρή καθαρτική δράση. Αυτό όμως δεν τα κάνει κατάλληλη επιλογή για αυτοθεραπεία.
Η από του στόματος χρήση aloe latex έχει συνδεθεί με κοιλιακό πόνο, κράμπες και διάρροια και υπάρχουν σημαντικές ανησυχίες για την ασφάλειά του και πιθανές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
Για αυτό δεν συνιστάται να αντιμετωπίζεται η δυσκοιλιότητα με «χυμό αλόης» χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.
Τι γίνεται αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αρκούν;
Δεν χρειάζεται κάποιος να υποφέρει περιμένοντας μόνο τις «φυσικές λύσεις» να δράσουν. Υπάρχουν φάρμακα χωρίς συνταγή που χρησιμοποιούνται για τη δυσκοιλιότητα και έχουν καλύτερη επιστημονική τεκμηρίωση.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να συστήσει:
- συμπληρώματα φυτικών ινών,
- ωσμωτικά καθαρτικά όπως η πολυαιθυλενογλυκόλη (PEG),
- ορισμένα διεγερτικά καθαρτικά για βραχυχρόνια ή περιστασιακή χρήση,
- ή άλλα φάρμακα όταν η δυσκοιλιότητα είναι χρόνια και δεν ανταποκρίνεται στις πρώτες επιλογές.
Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα, άλλα προβλήματα υγείας και τα φάρμακα που ήδη λαμβάνει κάποιος.
Πότε πρέπει να μιλήσετε με γιατρό;
Η δυσκοιλιότητα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση όταν επιμένει παρά τις αλλαγές στην καθημερινότητα ή όταν γίνεται χρόνιο πρόβλημα.
Χρειάζεται πιο άμεση επικοινωνία με γιατρό όταν συνοδεύεται από:
- αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το ορθό,
- επίμονο ή έντονο κοιλιακό πόνο,
- αδυναμία αποβολής αερίων,
- εμετό,
- πυρετό,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Επίσης χρειάζεται διερεύνηση όταν υπάρχει ξαφνική και επίμονη αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου ή ορθού.
Οι πιο χρήσιμες καθημερινές κινήσεις
Για πολλούς ανθρώπους, η διαχείριση της απλής δυσκοιλιότητας ξεκινά με λίγα βασικά βήματα: αρκετές φυτικές ίνες, επαρκή υγρά, τακτική σωματική δραστηριότητα και αποφυγή της αναβολής της κένωσης.
Αν όμως αυτά δεν βοηθούν, υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές και δεν χρειάζεται να καταφεύγουμε σε μη τεκμηριωμένες ή δυνητικά επικίνδυνες «φυσικές θεραπείες».
Πηγές:
