Αν νομίζετε ότι μόνο οι άνθρωποι μπορούν να χορέψουν, να κουνήσουν το πόδι τους στον ρυθμό ή να… χτυπήσουν παλαμάκια με το beat της μουσικής, ήρθε η ώρα να το ξανασκεφτείτε. Μια νέα, εντυπωσιακή μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο δείχνει ότι ακόμα και τα ποντίκια έχουν μια φυσική ικανότητα που μέχρι τώρα θεωρούσαμε αποκλειστικά ανθρώπινη: μπορούν να συγχρονίζουν τις κινήσεις τους στη μουσική.
Και όχι, δεν μιλάμε για χορούς και σβούρες. Μιλάμε για μικρές, ανεπαίσθητες κινήσεις που οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν με ειδικούς αισθητήρες. Το αποτέλεσμα; Τα τρωκτικά φαίνεται πως έχουν πολύ καλύτερη μουσική «αντίληψη» απ’ όσο φανταζόμασταν.
Η μουσική που δοκίμασαν στα ποντίκια
Η επιστημονική ομάδα δεν αρκέστηκε σε απλά ηχητικά ερεθίσματα. Έβαλε στα πειραματόζωα μερικά από τα πιο γνωστά και αγαπημένα κομμάτια στην ιστορία της μουσικής. Από Μότσαρτ μέχρι Lady Gaga και Queen, τα ποντίκια άκουσαν:
• τη «Σονάτα για Δύο Πιάνα σε D ματζόρε K448» του Μότσαρτ
• το «Born This Way» της Lady Gaga
• το «Another One Bites the Dust» των Queen
• το «Beat It» του Michael Jackson
Και το πιο απίστευτο; Τα ποντίκια συγχρόνισαν τις κινήσεις τους ανεξάρτητα από το είδος της μουσικής. Κλασική, pop, rock — δεν είχε σημασία.
Το πείραμα που άλλαξε τα δεδομένα
Για να καταγράψουν ακόμη και την πιο μικρή κίνηση, οι ερευνητές τοποθέτησαν στα ποντίκια μικροσκοπικούς αισθητήρες. Έτσι εντόπισαν ότι το σώμα των ζώων ακολουθούσε φυσικά τον ρυθμό, παρόλο που δεν είχαν ξανακούσει ποτέ μουσική.
Μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι τέτοια ικανότητα συγχρονισμού εμφανίζεται μόνο σε είδη που μαθαίνουν μέσα από μίμηση – όπως οι παπαγάλοι. Αυτή η έρευνα όμως μας λέει ότι τα ποντίκια δεν χρειάζονται καν εμπειρία ή μνήμη για να αντιδράσουν στη μουσική. Το κάνουν αυτόματα.
Γιατί τα ποντίκια «νιώθουν» τον ρυθμό
Ο επικεφαλής της μελέτης, ο βοηθός καθηγητή Hirokazu Takahashi, εξηγεί ότι οι εγκέφαλοι των ποντικιών φαίνεται να είναι «φτιαγμένοι» ώστε να αντιδρούν καλά σε μουσικά ερεθίσματα. Η μουσική, όπως λέει, δεν επηρεάζει μόνο το ακουστικό σύστημα· επηρεάζει και το κινητικό.
Με απλά λόγια, όταν ακούγεται μουσική, το σώμα «θέλει» να κινηθεί. Κι αυτό ισχύει όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για τα ποντίκια.
Ο Takahashi το λέει ξεκάθαρα: «Η δύναμη της μουσικής είναι τόσο μεγάλη, που ξεπερνά το αυτί και επηρεάζει ολόκληρο το σώμα».
Η μαγεία της μουσικής… επιστημονικά
Όλοι λέμε συχνά ότι η μουσική έχει μια «μαγική» επίδραση στη ζωή μας. Μπορεί να μας συγκινήσει, να μας ηρεμήσει, να μας ενθουσιάσει, ακόμη και να μας κάνει να χορέψουμε χωρίς να το σκεφτούμε. Ωστόσο, οι μηχανισμοί πίσω από αυτή την επίδραση παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστοι.
Αυτό ακριβώς προσπαθούν να κατανοήσουν οι επιστήμονες: τι ακριβώς κάνει τη μουσική τόσο ισχυρή; Τι είναι αυτό που μας κάνει να αντιδρούμε με τόσο φυσικό τρόπο; Και γιατί ακόμη και ένας οργανισμός που δεν έχει συναισθηματικό δεσμό με τα τραγούδια —όπως ένα ποντίκι— μπορεί να «πιάνει» τον ρυθμό;
Γιατί οι προηγούμενες έρευνες δεν έδειξαν τίποτα
Μέχρι τώρα, πολλές μελέτες δεν είχαν εντοπίσει τέτοια αντίδραση στα ποντίκια επειδή στηρίζονταν σε οπτική παρακολούθηση. Οι μέθοδοι αυτές δεν μπορούσαν να δουν τις μικρές, λεπτές κινήσεις που καταγράφουν οι αισθητήρες.
Ουσιαστικά, η τεχνολογία ήταν το κλειδί. Χωρίς αυτήν, θα πιστεύαμε ακόμη ότι τα ποντίκια δεν αντιδρούν καθόλου στη μουσική.
Το επόμενο βήμα της έρευνας
Η ομάδα θέλει τώρα να εξετάσει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: πώς επηρεάζουν τα μουσικά στοιχεία όπως η μελωδία ή η αρμονία τον εγκέφαλο των ζώων.
Μπορεί άραγε η μουσική να επηρεάζει και το συναίσθημά τους; Να προκαλεί ευχαρίστηση, στρες ή ηρεμία; Αν ναι, θα είναι ένα τεράστιο άλμα στην κατανόησή μας για τη νευρολογία της μουσικής.
Όπως δήλωσε ο Takahashi: «Αν καταφέρουμε να δούμε πώς η μουσική επηρεάζει το συναίσθημα, θα ανοίξει ένας ολόκληρος νέος κόσμος ερευνών».
Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς
Η έρευνα αυτή δείχνει ότι η σχέση του εγκεφάλου με τη μουσική είναι πολύ βαθύτερη από ό,τι φανταζόμασταν. Κι αν ένα τόσο μικρό ζώο μπορεί να αντιδρά στη μουσική όπως εμείς, τότε ίσως η ανάγκη για ρυθμό, συγχρονισμό και κίνηση να είναι κάτι έμφυτο, κοινό για πολλά είδη.
Αυτό κάνει τη μουσική ένα από τα πιο ισχυρά και παγκόσμια «εργαλεία» επικοινωνίας — όχι μόνο μεταξύ ανθρώπων, αλλά ίσως και μεταξύ ειδών.
Η μαγεία που ενώνει όλους τους ζωντανούς οργανισμούς
Η μουσική φαίνεται να μιλά μια γλώσσα που καταλαβαίνουν πολύ περισσότεροι απ’ όσους νομίζουμε. Και το ότι τα ποντίκια ανταποκρίνονται στον ρυθμό είναι άλλη μια υπενθύμιση ότι ο κόσμος γύρω μας είναι γεμάτος εκπλήξεις.
Η δύναμη της μουσικής, λοιπόν, δεν περιορίζεται σε συναυλίες, ακουστικά και playlists. Φτάνει μέχρι τα πιο μικρά πλάσματα, δείχνοντας ότι ο ρυθμός ίσως είναι μια βαθιά ριζωμένη λειτουργία της ζωής.
