Το σκόρδο χρησιμοποιείται στη μαγειρική και στην παραδοσιακή ιατρική εδώ και αιώνες. Σήμερα γνωρίζουμε ότι περιέχει οργανικές ενώσεις του θείου και άλλα συστατικά που έχουν προσελκύσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι λειτουργεί σαν «φυσικό αντιβιοτικό» ή ότι μπορεί μέσα σε 24 ώρες να αποτοξινώσει το σώμα, να κάψει λίπος ή να προστατεύσει τα όργανα. Τέτοιοι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν αποδειχθεί από αξιόπιστες κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.
Τι συμβαίνει όταν τρώμε σκόρδο;
Όταν το σκόρδο κόβεται ή συνθλίβεται, ενεργοποιούνται χημικές αντιδράσεις που οδηγούν στον σχηματισμό ενώσεων όπως η αλλισίνη. Αυτές οι ουσίες έχουν μελετηθεί για πιθανές αντιμικροβιακές, αντιοξειδωτικές και άλλες βιολογικές δράσεις.
Πολλά από αυτά τα αποτελέσματα, όμως, έχουν παρατηρηθεί σε εργαστηριακές μελέτες ή σε πειραματόζωα. Δεν μπορούμε επομένως να θεωρήσουμε ότι το ίδιο αποτέλεσμα εμφανίζεται αυτόματα στον ανθρώπινο οργανισμό όταν τρώμε μια σκελίδα σκόρδο.
Μπορεί το σκόρδο να βοηθήσει την αρτηριακή πίεση;
Εδώ υπάρχουν ορισμένα ενδιαφέροντα δεδομένα. Μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι ορισμένα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να προκαλέσουν μια μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα που ήδη έχουν υπέρταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σκόρδο μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα για την πίεση ή τις οδηγίες του γιατρού. Η επίδραση που έχει καταγραφεί είναι σχετικά περιορισμένη και διαφέρει ανάλογα με το προϊόν, τη δόση και τη διάρκεια χρήσης.
Τι ισχύει για τη χοληστερόλη;
Το σκόρδο έχει μελετηθεί εκτεταμένα και για τα λιπίδια του αίματος. Ορισμένες αναλύσεις κλινικών μελετών δείχνουν μικρές μειώσεις στην ολική και στην LDL χοληστερόλη, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που έχουν ήδη αυξημένες τιμές.
Τα αποτελέσματα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις μελέτες. Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να λέμε ότι το σκόρδο «καθαρίζει τα αγγεία» ή ότι δρα όπως ένα φάρμακο για τη χοληστερόλη.
Προστατεύει από τον καρκίνο;
Η σχέση ανάμεσα στο σκόρδο και τον καρκίνο έχει μελετηθεί για πολλά χρόνια, όμως τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι η κατανάλωση σκόρδου προλαμβάνει τον καρκίνο.
Σύμφωνα με το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health, η κατανάλωση σκόρδου δεν φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του στομάχου, ενώ παραμένει αβέβαιο εάν επηρεάζει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.
Ενισχύει το ανοσοποιητικό;
Συχνά ακούμε ότι το σκόρδο «θωρακίζει» το ανοσοποιητικό και προστατεύει από ιώσεις και κρυολογήματα. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Έχουν γίνει ορισμένες μικρές μελέτες, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι αρκετά ώστε να πούμε με βεβαιότητα ότι η συστηματική κατανάλωση σκόρδου προλαμβάνει τις λοιμώξεις ή τα κρυολογήματα.
Ωμό ή ψημένο σκόρδο;
Το ψημένο σκόρδο έχει πιο ήπια γεύση και για πολλούς ανθρώπους είναι πιο εύκολο να καταναλωθεί. Δεν είναι όμως ακριβές ότι διατηρεί όλες τις δραστικές ενώσεις του ωμού σκόρδου αναλλοίωτες.
Η θερμότητα μπορεί να επηρεάσει την αλλιινάση, το ένζυμο που συμμετέχει στον σχηματισμό της αλλισίνης. Ο βαθμός της αλλαγής εξαρτάται από τον τρόπο και τη διάρκεια μαγειρέματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το μαγειρεμένο σκόρδο παύει να είναι μια θρεπτική τροφή. Απλώς η χημική του σύσταση και οι ποσότητες ορισμένων ενώσεων διαφέρουν από εκείνες του φρέσκου, συνθλιμμένου σκόρδου.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα συμπληρώματα σκόρδου;
Τα συμπληρώματα δεν είναι το ίδιο πράγμα με το σκόρδο που χρησιμοποιούμε ως τρόφιμο. Διαφορετικά προϊόντα μπορεί να περιέχουν διαφορετικές ποσότητες και μορφές των δραστικών συστατικών.
Επιπλέον, τα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ανθρώπους που παίρνουν αντιπηκτικά, ασπιρίνη ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος, καθώς και πριν από μια χειρουργική επέμβαση.
Για αυτό, όποιος σκέφτεται να χρησιμοποιήσει συμπλήρωμα σκόρδου για κάποιο πρόβλημα υγείας είναι προτιμότερο να το συζητήσει πρώτα με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Τελικά, αξίζει να τρώμε σκόρδο;
Το σκόρδο μπορεί ασφαλώς να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν πιθανές μικρές επιδράσεις σε ορισμένους καρδιαγγειακούς δείκτες.
Δεν είναι όμως «θαυματουργό» τρόφιμο, δεν πραγματοποιεί αποτοξίνωση του οργανισμού και δεν υπάρχει επιστημονικά αποδεδειγμένο πρόγραμμα σύμφωνα με το οποίο μεταμορφώνει το σώμα μέσα σε 24 ώρες.
Η πραγματική αξία του βρίσκεται περισσότερο στη θέση του μέσα σε μια συνολικά υγιεινή διατροφή παρά σε υποσχέσεις για θεαματικά αποτελέσματα από μία μόνο τροφή.
