«Κάντε προσευχή και θα δείτε θαύματα». Με αυτά τα λόγια ο μακαριστός Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης μιλούσε για τη σημασία που έχει η προσευχή στη ζωή του Χριστιανού και για την ανάγκη να μην στηρίζεται ο άνθρωπος μόνο στις δικές του δυνάμεις.
Το παρακάτω κείμενο βασίζεται σε λόγους του που περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Οι Χριστιανοί στους Έσχατους Καιρούς», όπου παρουσιάζει την προσευχή ως πνευματικό στήριγμα, πηγή ελπίδας και τρόπο ενίσχυσης της πίστης στις δύσκολες στιγμές.
«Να παρακαλούμε τον Θεό να μας στηρίξει»
Ο Αυγουστίνος Καντιώτης τόνιζε συχνά ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να θεωρεί πως μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του κάθε πνευματική δυσκολία.
Παρέπεμπε στα λόγια του αποστόλου Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς:
«Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός καὶ ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ ἡμῶν… παρακαλέσαι ὑμῶν τὰς καρδίας καὶ στηρίξαι ἐν παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ ἀγαθῷ».
Για τον ίδιο, το μήνυμα ήταν σαφές: ο πιστός ζητά από τον Θεό δύναμη, στήριξη και καθοδήγηση, ιδιαίτερα όταν αισθάνεται αδύναμος ή βρίσκεται μπροστά σε δοκιμασίες.
Ο μεγαλύτερος αγώνας είναι συχνά με τον ίδιο μας τον εαυτό
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του λόγου του είναι η προειδοποίηση να μην έχουμε υπερβολική εμπιστοσύνη στον εαυτό μας.
Όπως υποστήριζε, πολλές από τις μεγαλύτερες δυσκολίες του ανθρώπου δεν προέρχονται πάντοτε από τους άλλους αλλά από τις δικές του επιλογές, τα λάθη και τις αδυναμίες του.
Γι’ αυτό καλούσε τους πιστούς να καλλιεργούν την ταπείνωση και να ζητούν μέσα από την προσευχή βοήθεια ώστε να παραμένουν σταθεροί στην πίστη και στις αρχές τους.
Η προειδοποίηση για δύσκολους καιρούς
Σε ένα έντονο απόσπασμα του λόγου του, ο Αυγουστίνος Καντιώτης εξέφραζε την προσωπική του πεποίθηση ότι θα μπορούσαν να έρθουν περίοδοι μεγάλης δοκιμασίας για τους Χριστιανούς.
Χρησιμοποιούσε την εικόνα μιας θύελλας που παρασύρει ό,τι δεν έχει βαθιές ρίζες και έλεγε ότι μόνο όσοι παραμένουν σταθεροί στην πίστη θα μπορέσουν να αντισταθούν.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν μέρος της πνευματικής διδασκαλίας και των προσωπικών προειδοποιήσεών του και πρέπει να διαβάζονται μέσα σε αυτό το θεολογικό πλαίσιο.
Γιατί αποκαλούσε την προσευχή «πανίσχυρο όπλο»;
Για τον Αυγουστίνο Καντιώτη, η προσευχή δεν ήταν μια συνήθεια που περιοριζόταν στις δύσκολες στιγμές. Ήταν καθημερινή πνευματική άσκηση.
Παρέπεμπε στον απόστολο Παύλο, ο οποίος γράφει:
«Τὸ λοιπόν προσεύχεσθε, ἀδελφοί, περὶ ἡμῶν».
Και σχολίαζε ότι, αφού ακόμη και ο Παύλος ζητούσε από τους Χριστιανούς να προσεύχονται γι’ αυτόν, πόσο περισσότερο έχουμε ανάγκη κι εμείς από την προσευχή των άλλων.
Για τον ίδιο, η προσευχή δεν αφορούσε μόνο τις προσωπικές δυσκολίες. Καλούσε τους πιστούς να προσεύχονται για τους ανθρώπους γύρω τους, για τους ιερείς, για τους επισκόπους και για ολόκληρη την Εκκλησία.
«Αδιαλείπτως προσεύχεσθε»
Ιδιαίτερη σημασία έδινε στην προτροπή του αποστόλου Παύλου:
«Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε».
Ρωτούσε τους ανθρώπους αν προσεύχονται όταν ξυπνούν το πρωί, αν διαβάζουν την Αγία Γραφή και αν βρίσκουν χρόνο μέσα στην ημέρα για να στραφούν στον Θεό.
Η προσευχή, σύμφωνα με τη διδασκαλία του, δεν χρειάζεται να εμφανίζεται μόνο όταν υπάρχει φόβος ή ανάγκη. Μπορεί να γίνει σταθερό μέρος της καθημερινής ζωής.
Η προσωπική του εμπειρία από ένα παιδικό ατύχημα
Ο ίδιος συνήθιζε να διηγείται και περιστατικά από τη δική του ζωή τα οποία ερμήνευε ως εκδηλώσεις της θείας προστασίας.
Θυμόταν, για παράδειγμα, ότι όταν ήταν μικρό παιδί έτρεχε κοντά σε ένα ανοιχτό πηγάδι. Γλίστρησε και βρέθηκε στο χείλος του, με μεγάλο μέρος του σώματός του πάνω από το άνοιγμα.
Τελικά δεν έπεσε μέσα και σώθηκε. Ο ίδιος απέδιδε τη σωτηρία του στην προσευχή και στη θεία προστασία.
Πρόκειται για προσωπική μαρτυρία πίστης και για τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ερμήνευε το συγκεκριμένο γεγονός της ζωής του.
Τι εννοούσε με την εικόνα των «μηδενικών»;
Σε ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο Αυγουστίνος Καντιώτης μιλούσε για τα μηδενικά που αποκτούν αξία όταν μπει μπροστά τους η μονάδα.
Ένα μηδενικό με μια μονάδα μπροστά γίνεται δέκα. Δύο μηδενικά γίνονται εκατό. Τρία γίνονται χίλια.
Με αυτή την εικόνα ήθελε να μιλήσει για την ταπείνωση. Ο άνθρωπος, έλεγε, όταν συνειδητοποιεί τη δική του αδυναμία και τοποθετεί μπροστά τον Θεό, αποκτά δύναμη που δεν θεωρεί αποκλειστικά δική του.
Γι’ αυτό παρέπεμπε και στον ψαλμικό στίχο:
«Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν».
Η προσευχή ως πνευματικό στήριγμα και όχι ως αντικατάσταση της ιατρικής
Φράσεις όπως «ο Θεός είναι ο καλύτερος γιατρός» ή «η προσευχή είναι το καλύτερο φάρμακο» χρησιμοποιούνται συχνά στη θρησκευτική γλώσσα για να περιγράψουν την πίστη, την ελπίδα και την πνευματική παρηγοριά.
Δεν σημαίνουν ότι ένας άνθρωπος πρέπει να αρνηθεί την ιατρική φροντίδα, τη διάγνωση ή τη θεραπεία όταν τις χρειάζεται. Η προσευχή μπορεί να αποτελεί μέρος της πνευματικής ζωής ενός πιστού, χωρίς να αντικαθιστά τον γιατρό και την αναγκαία περίθαλψη.
Το μήνυμα που άφηνε στους πιστούς
Στο τέλος του λόγου του ο Αυγουστίνος Καντιώτης επανερχόταν στην ίδια βασική προτροπή: πίστη, ταπείνωση και προσευχή.
Καλούσε τους Χριστιανούς να προσεύχονται όχι μόνο για τον εαυτό τους αλλά και για τους άλλους και για ολόκληρη την Εκκλησία.
Παρέπεμπε τέλος στο παράδειγμα του Χριστού, ο οποίος, όπως αναφέρει η Α΄ Επιστολή του Πέτρου, «λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει», και στα λόγια του Παύλου «λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν».
Για τον ίδιο, αυτή ήταν η ουσία της πνευματικής στάσης: να μη στηρίζεται ο άνθρωπος στην υπερηφάνεια και στην εκδίκηση, αλλά στην πίστη, στην προσευχή, στην ταπείνωση και στην αγάπη.
Πηγή: Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου, «Οι Χριστιανοί στους Έσχατους Καιρούς», έκδοση Β΄, 2008, σελ. 71–76.
