Ένας χημικός του 19ου αιώνα φέρεται να προκαλούσε μικρά εγκαύματα και τραύματα στο δέρμα του μπροστά σε περαστικούς, μόνο και μόνο για να τους πείσει να αγοράσουν το προϊόν του. Ο άνθρωπος αυτός ήταν ο Ρόμπερτ Τσέσμπροου, ο δημιουργός της γνωστής βαζελίνης.
Η ιστορία για το πώς ανακαλύφθηκε η βαζελίνη ξεκινά το 1859, σε μια πετρελαιοπηγή της Πενσιλβάνια. Εκεί, μια κολλώδης ουσία που οι εργάτες θεωρούσαν ενοχλητό κατάλοιπο έγινε η πρώτη ύλη για ένα προϊόν που θα γνώριζε παγκόσμια επιτυχία. Και η πιο παράξενη λεπτομέρεια είναι ότι ο εφευρέτης του φέρεται αργότερα να έτρωγε μία κουταλιά κάθε ημέρα.
Η ανακάλυψη της βαζελίνης ξεκίνησε από ένα ανεπιθύμητο κατάλοιπο πετρελαίου
Το 1859, ο Ρόμπερτ Ογκούστ Τσέσμπροου, ένας νεαρός Αμερικανός χημικός, ταξίδεψε στο Τίτοσβιλ της Πενσιλβάνια. Η περιοχή είχε βρεθεί στο επίκεντρο της αναπτυσσόμενης πετρελαϊκής βιομηχανίας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Εκεί παρατήρησε κάτι που προκαλούσε συνεχώς προβλήματα στους εργάτες. Μια παχιά, σκουρόχρωμη και κολλώδης ουσία συσσωρευόταν πάνω στις μεταλλικές ράβδους και στους μηχανισμούς άντλησης του πετρελαίου.
Οι εργάτες την αποκαλούσαν rod wax, δηλαδή περίπου «κερί των ράβδων». Έπρεπε να την απομακρύνουν τακτικά, επειδή δυσκόλευε τη λειτουργία των μηχανημάτων.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση της ανακάλυψης, ο Τσέσμπροου πρόσεξε ότι ορισμένοι εργάτες άπλωναν αυτή την ουσία πάνω σε μικρά κοψίματα και εγκαύματα που αποκτούσαν κατά τη δουλειά τους.
Αυτή η παρατήρηση του έδωσε μια ιδέα: ίσως το ενοχλητικό κατάλοιπο μπορούσε, αν καθαριζόταν κατάλληλα, να χρησιμοποιηθεί για την προστασία του δέρματος.
Πώς ο Τσέσμπροου μετέτρεψε την κολλώδη ουσία σε βαζελίνη
Ο νεαρός χημικός πήρε δείγματα από το πετρελαϊκό κατάλοιπο και ξεκίνησε πειράματα με στόχο να απομακρύνει τις ανεπιθύμητες ουσίες.
Η επεξεργασία απαιτούσε διαφορετικά στάδια καθαρισμού και φιλτραρίσματος. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν μια ημιστερεή, σχεδόν άοσμη ουσία, πολύ διαφορετική από το σκούρο υλικό που συσσωρευόταν στις αντλίες.
Έτσι δημιουργήθηκε η καθαρισμένη γέλη πετρελαίου, γνωστή διεθνώς ως petroleum jelly.
Το 1870, ο Τσέσμπροου άρχισε να διαθέτει εμπορικά το προϊόν με την ονομασία Vaseline. Δύο χρόνια αργότερα, στις 4 Ιουνίου 1872, έλαβε το αμερικανικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με αριθμό 127.568.
Στο πρωτότυπο δίπλωμα περιγράφει την παρασκευή ενός νέου προϊόντος από πετρέλαιο, στο οποίο είχε δώσει το όνομα Vaseline.
Η λέξη συνδέεται, σύμφωνα με μια διαδεδομένη ετυμολογική εξήγηση, με τη γερμανική λέξη Wasser, που σημαίνει νερό, και την ελληνική λέξη «έλαιο», μαζί με τη χαρακτηριστική κατάληξη «-ine». Η ακριβής προέλευση της εμπορικής ονομασίας δεν τεκμηριώνεται απόλυτα σε όλες τις ιστορικές αφηγήσεις.
Ο χημικός που φέρεται να έκαιγε το δέρμα του για να διαφημίσει τη βαζελίνη
Η παρασκευή του προϊόντος ήταν μόνο η αρχή. Ο Τσέσμπροου έπρεπε τώρα να αντιμετωπίσει ένα πολύ διαφορετικό πρόβλημα: πώς θα έπειθε τους ανθρώπους να αγοράσουν μια άγνωστη ουσία που προερχόταν από το πετρέλαιο;
Η απάντησή του, σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, ήταν εξαιρετικά τολμηρή.
Ο χημικός φέρεται να πραγματοποιούσε δημόσιες επιδείξεις, κατά τις οποίες προκαλούσε μικρά εγκαύματα ή επιφανειακά τραύματα στο δέρμα του και στη συνέχεια άπλωνε πάνω τους τη γέλη που είχε δημιουργήσει.

Σε ορισμένες εκδοχές της ιστορίας αναφέρεται ότι χρησιμοποιούσε φλόγα ή ακόμη και οξύ, ενώ έδειχνε στο κοινό παλαιότερα σημάδια που απέδιδε σε τραύματα τα οποία είχαν επουλωθεί με τη βοήθεια της βαζελίνης.
Οι λεπτομέρειες των επιδείξεων δεν είναι όλες ανεξάρτητα εξακριβωμένες. Η ιστορία, πάντως, αποτυπώνει το ιδιαίτερο ύφος προώθησης που συνδέθηκε με τον Τσέσμπροου.
Τέτοιες πρακτικές θα θεωρούνταν σήμερα επικίνδυνες. Η πρόκληση εγκαυμάτων ή τραυμάτων για διαφημιστικούς σκοπούς δεν αποτελεί ασφαλή τρόπο αξιολόγησης ενός προϊόντος.
Οι δωρεάν συσκευασίες που βοήθησαν τις πωλήσεις
Ο Τσέσμπροου δεν περιορίστηκε στις εντυπωσιακές επιδείξεις. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, ταξίδευε για να παρουσιάζει το προϊόν του και μοίραζε δωρεάν δείγματα σε πιθανούς πελάτες.
Η ιδέα ήταν απλή: οι άνθρωποι μπορούσαν να δοκιμάσουν τη βαζελίνη στο σπίτι και, αν τους άρεσε, να αναζητήσουν μεγαλύτερη ποσότητα.
Η μέθοδος αποδείχθηκε εμπορικά επιτυχημένη. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία της μάρκας Vaseline, το 1874 οι πωλήσεις είχαν ξεπεράσει τις 1.400 συσκευασίες ημερησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Έτσι, ένα προϊόν που ξεκίνησε από ανεπιθύμητο πετρελαϊκό κατάλοιπο άρχισε να βρίσκει θέση σε ολοένα περισσότερα σπίτια.
Γιατί η βαζελίνη βοηθά πραγματικά το δέρμα;
Παρά τις υπερβολές της παλιάς διαφήμισης, η καθαρισμένη βαζελίνη έχει πραγματικές και επιστημονικά αναγνωρισμένες χρήσεις στην περιποίηση του δέρματος.
Η βασική της ιδιότητα είναι ότι δημιουργεί ένα προστατευτικό στρώμα στην επιδερμίδα, περιορίζοντας την απώλεια νερού.
Με αυτόν τον τρόπο βοηθά το ξηρό ή σκασμένο δέρμα να διατηρήσει την υγρασία του. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί, σύμφωνα με κατάλληλες οδηγίες, για τη φροντίδα μικρών και καθαρών εκδορών ή επιφανειακών εγκαυμάτων.
Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας αναφέρει ότι η βαζελίνη μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ενός υγρού περιβάλλοντος που ευνοεί την επούλωση μικρών τραυμάτων.
Δεν είναι όμως αντιβιοτικό ή αντισηπτικό. Δεν σκοτώνει από μόνη της τα μικρόβια και δεν θεραπεύει κάθε τραυματισμό ή δερματική πάθηση.
Σε βαθιά τραύματα, μολυσμένες πληγές ή σοβαρά εγκαύματα απαιτείται κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση. Ειδικά για τα εγκαύματα, προηγείται η σωστή παροχή πρώτων βοηθειών και όχι η άμεση επάλειψη με βαζελίνη.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη φροντίδα της επιδερμίδας, μπορείτε να διαβάσετε και τη σύγκριση ανάμεσα σε κολλαγόνο και πεπτίδια κολλαγόνου.

Ο παράξενος ισχυρισμός ότι ο εφευρέτης έτρωγε μία κουταλιά βαζελίνη κάθε μέρα
Μια από τις πιο ασυνήθιστες ιστορίες για τον Ρόμπερτ Τσέσμπροου αφορά την προσωπική του χρήση του προϊόντος.
Σύμφωνα με μεταγενέστερες βιογραφικές και ιστορικές αφηγήσεις, ο χημικός πίστευε τόσο πολύ στη βαζελίνη ώστε συνήθιζε να καταπίνει μία κουταλιά κάθε ημέρα.
Η συνήθεια αυτή παρουσιάζεται σε ορισμένες πηγές ως κάτι που έκανε για πολλές δεκαετίες. Ο Τσέσμπροου πέθανε το 1933, σε ηλικία 96 ετών.
Ωστόσο, η μακροζωία του δεν αποδεικνύει ότι η βαζελίνη είχε οποιοδήποτε ευεργετικό αποτέλεσμα στην υγεία του. Ούτε υπάρχουν αξιόπιστες επιστημονικές ενδείξεις ότι η καθημερινή κατάποσή της προσφέρει κάποιο όφελος.
Είναι επικίνδυνο να καταπιεί κάποιος βαζελίνη;
Η καθαρισμένη βαζελίνη εξωτερικής χρήσης έχει γενικά χαμηλή τοξικότητα σε περίπτωση μικρής, τυχαίας κατάποσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι προορίζεται για κατανάλωση.
Ένας σημαντικός κίνδυνος είναι η εισρόφηση, δηλαδή η είσοδος της λιπαρής ουσίας στην αναπνευστική οδό και στους πνεύμονες. Αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα.
Οι οδηγίες προϊόντων βαζελίνης εξωτερικής χρήσης προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση κατάποσης, πρέπει να ζητείται συμβουλή από επαγγελματία υγείας ή κέντρο δηλητηριάσεων.
Επομένως, η φερόμενη προσωπική συνήθεια του Τσέσμπροου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πρότυπο ασφαλούς χρήσης.
Η ιστορία της πλευρίτιδας και η πίστη του Τσέσμπροου στο προϊόν του
Μια ακόμη παράξενη αφήγηση αφορά μια σοβαρή ασθένεια που πέρασε ο χημικός σε μεγαλύτερη ηλικία.
Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, όταν αρρώστησε από πλευρίτιδα, μια φλεγμονή που αφορά τον υμένα γύρω από τους πνεύμονες, ζήτησε από τη νοσοκόμα του να αλείφει το σώμα του με βαζελίνη.
Ο ίδιος φέρεται να απέδωσε μέρος της ανάρρωσής του στο προϊόν που είχε δημιουργήσει.
Δεν υπάρχει όμως επιστημονική βάση για την πεποίθηση ότι η επάλειψη βαζελίνης μπορεί να θεραπεύσει την πλευρίτιδα. Πρόκειται για προσωπική ερμηνεία μιας ασθένειας και όχι για αποδεδειγμένη θεραπευτική μέθοδο.
Η ιστορία αποκαλύπτει κυρίως πόσο ισχυρή ήταν η εμπιστοσύνη του εφευρέτη στο προϊόν του, ακόμη και για χρήσεις που δεν είχαν τεκμηριωθεί.

Από τα πετρελαιοπήγαδα σε ένα προϊόν που χρησιμοποιείται επί περισσότερο από 150 χρόνια
Η βαζελίνη αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του πώς μια απλή παρατήρηση μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός χρήσιμου και εμπορικά επιτυχημένου προϊόντος.
Ο Τσέσμπροου αναγνώρισε τη δυνατότητα αξιοποίησης ενός ανεπιθύμητου πετρελαϊκού καταλοίπου, ανέπτυξε μέθοδο καθαρισμού και κατάφερε να το διαθέσει στην αγορά με ένα όνομα που έγινε γνωστό διεθνώς.
Οι δημόσιες επιδείξεις, τα δωρεάν δείγματα και οι παράξενες προσωπικές του συνήθειες συνέβαλαν στη δημιουργία μιας ιστορίας που εξακολουθεί να προκαλεί περιέργεια.
Η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν είναι ότι γνωρίζουμε πλέον καλύτερα πώς λειτουργεί το προϊόν. Η καθαρισμένη βαζελίνη μπορεί να προστατεύει το δέρμα και να περιορίζει την απώλεια υγρασίας, χωρίς να αποτελεί πανάκεια.
Έτσι, πίσω από ένα απλό βαζάκι κρύβεται μια ιστορία που συνδυάζει τη χημεία, την επιχειρηματικότητα και τις υπερβολές της διαφήμισης του 19ου αιώνα.
Πηγές:












