Η Ειρήνη μεγάλωσε σε καταυλισμό Ρομά στη Ρόδο, αντιμετωπίζοντας από μικρή προκαταλήψεις και κοινωνικό αποκλεισμό. Είχε όμως ένα όνειρο που δεν ήταν διατεθειμένη να εγκαταλείψει: να σπουδάσει και να αποφασίσει η ίδια για τη ζωή της.
Διάβαζε ακόμη και με το φως ενός φακού, εργάστηκε για να μπορέσει να παρακολουθήσει φροντιστήριο και αντιμετώπισε αντιδράσεις επειδή δεν ήθελε να παντρευτεί σε μικρή ηλικία. Τελικά κατάφερε να περάσει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αποδεικνύοντας ότι οι δυσκολίες δεν ήταν αρκετές για να σταματήσουν την προσπάθειά της.
Τα δύσκολα παιδικά χρόνια στον καταυλισμό της Ρόδου
Η Ειρήνη μεγάλωσε στον καταυλισμό του Καρακόνερου στη Ρόδο. Από τα πρώτα της σχολικά χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με διακρίσεις εξαιτίας της καταγωγής της, ενώ η καθημερινότητα της οικογένειάς της δεν ήταν εύκολη.
Σε συνέντευξή της μίλησε για την απόρριψη που ένιωθε στο σχολείο και για την αδελφή της, η οποία αντιμετώπισε ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες επειδή ήταν και άτομο με αναπηρία.
Τι θυμάσαι από τα παιδικά σου χρόνια;
«Ήταν δύσκολα και πιο πολύ όταν πήγαινα στο σχολείο. Τα παιδιά δεν ήθελαν να δεχτούν τη διαφορετικότητα, έβλεπαν το χρώμα μου και καταλάβαιναν ότι είμαι τσιγγάνα. Είχα πρόβλημα με τ’ άλλα παιδιά, αλλά πιο μεγάλα προβλήματα είχε η αδελφή μου που ήταν και τσιγγάνα και ΑμεΑ. Εγκατέλειψε το σχολείο εκείνη, αλλά εγώ συνέχιζα γιατί είχα καταλάβει ότι δεν πρέπει να με σταματούν τα εμπόδια.»
Η εμπειρία της αδελφής της έκανε ακόμη πιο έντονη την επιθυμία της να συνεχίσει τη μόρφωσή της. Παρά τις δυσκολίες, η Ειρήνη πίστευε ότι το σχολείο μπορούσε να της ανοίξει δρόμους που διαφορετικά θα παρέμεναν κλειστοί.
«Ήθελαν να μου βάλουν τοίχους, αλλά εγώ κατάφερα να τους σπάσω»
Η μεγαλύτερη σύγκρουση ήρθε όταν αποφάσισε ότι δεν ήθελε να παντρευτεί σε μικρή ηλικία. Η επιθυμία της να συνεχίσει τις σπουδές της προκάλεσε αντιδράσεις από συγγενείς και ορισμένους ανθρώπους του περιβάλλοντός της.
Όπως περιέγραψε, κάποιοι έφτασαν να τη χαρακτηρίσουν «ανήθικη», επειδή δεν ακολουθούσε τις προσδοκίες που είχαν για εκείνη.
Εσύ δεν θέλησες να παντρευτείς;
«Όχι, γιατί από μικρή ήθελα να σπουδάσω, κι αυτό ήταν αντίθετο με τους δικούς τους νόμους… που ήταν να παντρευτείς σε μικρή ηλικία. Έτσι μου έδωσαν την ταμπέλα της ανήθικης. Αφού ήθελα να σπουδάσω δε θα παντρευόμουν τον πρώτο που θα γνώριζα, κι έτσι θα ήμουν ανήθικη. Οι συγγενείς μου έκαναν τα πάντα για να σταματήσουν το όνειρό μου που ήταν να σπουδάσω. Ήθελαν να μου βάλουν τοίχους, αλλά εγώ κατάφερα να τους σπάσω.»
Η ίδια εξήγησε ότι στην κοινότητα όπου μεγάλωσε οι πρώτες προτάσεις γάμου για τα κορίτσια μπορούσαν να ξεκινήσουν ακόμη και από την ηλικία των 12 ή 13 ετών. Ξεκαθάρισε, όμως, ότι οι δικοί της γονείς δεν συμμερίζονταν αυτές τις αντιλήψεις.
Οι πιέσεις που περιέγραψε αφορούσαν συγκεκριμένους ανθρώπους και εμπειρίες από το περιβάλλον της, όχι το σύνολο των οικογενειών Ρομά.
Διάβαζε με φακό και εργαζόταν για να πληρώνει το φροντιστήριο
Η Ειρήνη ήταν καλή μαθήτρια, με μέσο όρο πάνω από 18, αλλά η οικογένειά της δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να καλύψει εύκολα τα έξοδα της προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Τα καλοκαίρια μελετούσε ακόμη και με το φως ενός φακού. Όταν έφτασε στη Γ’ Λυκείου, βρήκε έναν τρόπο να παρακολουθήσει φροντιστήριο χωρίς να επιβαρύνει οικονομικά τους γονείς της.
Πώς τα κατάφερες να είσαι τόσο καλή μαθήτρια και να μπεις στο πανεπιστήμιο;
«Ήμουνα καλή μαθήτρια. Πάνω από 18 μέσο όρο. Σε φροντιστήριο γράφτηκα στη Γ’ Λυκείου, αλλά οι γονείς μου δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν οικονομικά σ’ αυτό, κι έτσι εκτελούσα χρέη γραμματέως εκεί ώστε να μπορώ να παρακολουθώ. Ήθελα να γίνω φιλόλογος, αλλά στις Πανελλαδικές εξετάσεις, μπλόκαρα.»
Παρότι η επίδοσή της στις εξετάσεις δεν ήταν αυτή που επιθυμούσε, κατάφερε να εισαχθεί στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου σπούδασε Κοινωνιολογία.
Ήταν μια σημαντική προσωπική επιτυχία, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς τις κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες που είχε αντιμετωπίσει μέχρι τότε.
Η φοιτητική ζωή στην Αθήνα και οι νέες προκαταλήψεις
Με την εισαγωγή της στο πανεπιστήμιο, η Ειρήνη μετακόμισε στην Αθήνα. Έμενε σε σπίτι, αλλά επισκεπτόταν συχνά συγγενείς της στον καταυλισμό του Ασπροπύργου.
Ακόμη και ως φοιτήτρια, συνέχισε να αντιμετωπίζει αμφισβήτηση από ανθρώπους που δυσκολεύονταν να αποδεχτούν τις επιλογές της.
Στην Αθήνα ως φοιτήτρια πού έμενες; Πάλι σε καταυλισμό;
«Σε σπίτι, αλλά επειδή είχα πολλούς συγγενείς στον καταυλισμό στον Ασπρόπυργο έμενα συχνά κι εκεί. Είχα προβλήματα μέσα στον καταυλισμό επειδή πήγαινα στο πανεπιστήμιο. Πολλοί δεν το πίστευαν ότι πάω, κι όσοι το πίστευαν σκέφτονταν ότι είμαι ανήθικη και είχα πειράγματα από τους άντρες.»
Παρά τις αντιδράσεις, συνέχισε τις σπουδές της. Στον Ασπρόπυργο γνώρισε και τον μελλοντικό σύζυγό της, τον Γιώργο, με τον οποίο αργότερα δημιούργησαν οικογένεια.
«Δεν είμαι δυνατός χαρακτήρας, έγινα»
Μία από τις πιο προσωπικές στιγμές της συνέντευξης ήταν όταν η Ειρήνη μίλησε για όσα είχαν αφήσει μέσα της οι δύσκολες εμπειρίες της.
Όταν η δημοσιογράφος τη χαρακτήρισε δυνατή γυναίκα, εκείνη απάντησε με έναν τρόπο που έδειχνε ότι η επιτυχία της δεν είχε σβήσει όσα είχε περάσει.
Είσαι δυνατός χαρακτήρας όμως εσύ, δεν καταλαβαίνεις τίποτα!
«Δεν είμαι δυνατός χαρακτήρας… έγινα, κι ακόμα θέλω δουλειά, ακόμα έχω τραύματα που δεν τα έχω θεραπεύσει. Γενικά δεν έχω αυτοπεποίθηση επειδή πέρασα αυτά που πέρασα, αλλά το παλεύω, γιατί τώρα έχω τα παιδιά μου και πρέπει να σταθώ δυνατή γι’ αυτά για να μην αντιμετωπίσουν τα ίδια μ’ εμένα. Πάντα ήμουνα στη μέση. Πάντα είχα να εξηγήσω και στους άλλους, αλλά και στους τσιγγάνους. Και να απολογηθώ.»
Η Ειρήνη δεν προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως άνθρωπο που δεν λύγισε ποτέ. Αντίθετα, παραδέχτηκε ότι οι εμπειρίες της είχαν επηρεάσει την αυτοπεποίθησή της και ότι ακόμη προσπαθούσε να ξεπεράσει ορισμένες πληγές.
Η επιθυμία της να προστατεύσει τα παιδιά της από παρόμοιες δυσκολίες αποτελούσε έναν ακόμη λόγο για να συνεχίσει την προσπάθειά της.
Η επιστροφή στη Ρόδο και η βοήθεια προς τις οικογένειες Ρομά
Μετά τις σπουδές της, η Ειρήνη επέστρεψε στη Ρόδο. Όπως ανέφερε στη συνέντευξή της, από το 2017 εργαζόταν ως διαμεσολαβήτρια Ρομά στο παράρτημα Ρομά του Κέντρου Κοινότητας του Δήμου Ρόδου.
Μέσα από αυτή τη θέση βοηθούσε οικογένειες στην επικοινωνία τους με τις κοινωνικές υπηρεσίες και προσπαθούσε να στηρίξει παιδιά που μεγάλωναν αντιμετωπίζοντας εμπόδια παρόμοια με εκείνα που είχε γνωρίσει και η ίδια.
Η εμπειρία της έδινε ιδιαίτερη σημασία στη δουλειά της. Γνώριζε προσωπικά πόσο δύσκολο μπορούσε να είναι για ένα παιδί να συνεχίσει το σχολείο όταν αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες, κοινωνικό αποκλεισμό ή έλλειψη υποστήριξης.
Μιλώντας για τις προσδοκίες των παιδιών που συναντούσε στη δουλειά της, ανέφερε ότι πολλά έβλεπαν περιορισμένες επαγγελματικές επιλογές γύρω τους. Παρατηρούσε, ωστόσο, ότι άρχιζαν να σκέφτονται και άλλες δυνατότητες εργασίας.
«Από το 2017 μπήκα σ’ αυτή τη θέση για να τους βοηθήσω. Είμαι περήφανη που είμαι Ελληνίδα τσιγγάνα», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Η οικογένεια που δημιούργησε με τον Γιώργο
Η Ειρήνη γνώρισε τον σύζυγό της στον καταυλισμό του Ασπροπύργου, κατά τη διάρκεια των φοιτητικών της χρόνων. Ο Γιώργος ήταν επίσης Ρομά και εργαζόταν στον ξενοδοχειακό κλάδο.
Η σχέση τους δεν έγινε αμέσως αποδεκτή από όλους. Όπως εξήγησε, υπήρξαν αντιδράσεις επειδή εκείνη ήταν μεγαλύτερη σε ηλικία, είχε σπουδάσει και το ζευγάρι αποφάσισε να ζήσει στη Ρόδο αντί να παραμείνει στον καταυλισμό του Ασπροπύργου.
Παρά τις δυσκολίες, οι δυο τους δημιούργησαν τη δική τους οικογένεια και απέκτησαν τρία παιδιά.
Η ιστορία της Ειρήνης ξεχωρίζει επειδή δεν περιορίζεται στην επιτυχία της στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Είναι η προσωπική διαδρομή μιας γυναίκας που προσπάθησε να μορφωθεί, να αποκτήσει ανεξαρτησία και να διαμορφώσει τη ζωή της σύμφωνα με τις δικές της επιθυμίες.
Και το πιο ουσιαστικό είναι ότι δεν κράτησε αυτή την εμπειρία μόνο για τον εαυτό της. Επέλεξε να αξιοποιήσει τη μόρφωσή της για να στηρίξει ανθρώπους της κοινότητάς της, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στις ευκαιρίες που αξίζει να έχει κάθε παιδί.
