Μπορεί η διατροφή να μειώσει τον πόνο και τη φλεγμονή στη ρευματοειδή αρθρίτιδα; Δεν υπάρχει κάποια τροφή ή «αντιφλεγμονώδης δίαιτα» που να θεραπεύει τη νόσο, όμως οι σωστές διατροφικές επιλογές μπορούν να υποστηρίξουν τη γενική υγεία και, σε ορισμένους ανθρώπους, να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Οι περισσότερες συστάσεις συγκλίνουν σε ένα απλό πρότυπο: ισορροπημένη διατροφή με στοιχεία της Μεσογειακής δίαιτας, αρκετά φυτικά τρόφιμα, ψάρια και ελαιόλαδο, χωρίς υπερβολές και χωρίς αυθαίρετους αποκλεισμούς τροφίμων.
Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα;
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια χρόνια αυτοάνοση και φλεγμονώδης νόσος. Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα σε ιστούς του ίδιου του οργανισμού, με αποτέλεσμα να δημιουργείται φλεγμονή κυρίως στις αρθρώσεις.
Μπορεί να προκαλέσει πόνο, πρήξιμο και δυσκαμψία και συχνά προσβάλλει τις ίδιες αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος. Δεν περιορίζεται όμως πάντα στις αρθρώσεις, καθώς σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα ή συστήματα.
Η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα, που εμφανίζεται σε παιδιά και εφήβους, είναι διαφορετική ομάδα παθήσεων και δεν πρέπει να παρουσιάζεται απλώς ως «ρευματοειδής αρθρίτιδα των νέων».
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο, πρήξιμο, ευαισθησία και δυσκαμψία στις αρθρώσεις. Η πρωινή δυσκαμψία μπορεί να διαρκεί για αρκετή ώρα, ενώ αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν επίσης κόπωση και γενικό αίσθημα αδιαθεσίας.
Χωρίς κατάλληλη θεραπεία, η επίμονη φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει βλάβες στις αρθρώσεις και περιορισμό της λειτουργικότητας. Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση από ρευματολόγο και η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή έχουν καθοριστική σημασία.
Μπορεί η διατροφή να μειώσει τη φλεγμονή;
Η διατροφή αποτελεί υποστηρικτικό κομμάτι της συνολικής φροντίδας και όχι θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δίαιτα που να έχει αποδειχθεί ότι σταματά την εξέλιξη της νόσου ή μπορεί να αντικαταστήσει τα αντιρευματικά φάρμακα.
Ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο μπορεί όμως να βοηθήσει στη διατήρηση φυσιολογικού βάρους και να υποστηρίξει την καρδιαγγειακή και γενικότερη υγεία. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι άνθρωποι με ρευματοειδή αρθρίτιδα έχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Γιατί προτείνεται συχνά η Μεσογειακή διατροφή;
Η Μεσογειακή διατροφή είναι μία από τις πιο λογικές επιλογές για άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Βασίζεται κυρίως σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο και ψάρια, ενώ περιορίζει τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει βελτιώσεις σε συμπτώματα όπως ο πόνος ή η λειτουργικότητα, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να θεωρήσουμε τη Μεσογειακή διατροφή θεραπεία της νόσου.
Ποιες τροφές αξίζει να βρίσκονται συχνότερα στο πιάτο;
Λιπαρά ψάρια: Σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί και άλλα λιπαρά ψάρια παρέχουν EPA και DHA, τα βασικά θαλάσσια ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που έχουν μελετηθεί για πιθανή αντιφλεγμονώδη δράση.
Ελαιόλαδο: Το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο αποτελεί βασικό στοιχείο της Μεσογειακής διατροφής και είναι καλή πηγή μονοακόρεστων λιπαρών.
Φρούτα και λαχανικά: Προσφέρουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και πολλές φυτικές ενώσεις. Αντί να ψάχνετε ένα συγκεκριμένο «θαυματουργό» φρούτο, προτιμήστε ποικιλία χρωμάτων και ειδών.
Όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης: Φασόλια, φακές, ρεβίθια, βρώμη και άλλα τρόφιμα ολικής άλεσης προσφέρουν φυτικές ίνες και μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Ξηροί καρποί και σπόροι: Καρύδια, λιναρόσπορος και chia παρέχουν καλά λιπαρά. Ο λιναρόσπορος και τα καρύδια περιέχουν κυρίως ALA, ένα φυτικό ωμέγα-3 λιπαρό οξύ, το οποίο δεν είναι το ίδιο με τα EPA και DHA των ψαριών.
Χρειάζεται να κόψετε κάποιες τροφές;
Δεν υπάρχει ένας γενικός κατάλογος τροφίμων που προκαλούν έξαρση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας σε όλους. Δεν χρειάζεται, για παράδειγμα, να αφαιρεθούν αυθαίρετα τα γαλακτοκομικά, οι ντομάτες, η γλουτένη ή ολόκληρες ομάδες τροφίμων χωρίς συγκεκριμένο λόγο.
Είναι λογικό να περιορίζονται τρόφιμα με πολύ πρόσθετο σάκχαρο, υπερβολικό αλάτι, πολλά κορεσμένα λιπαρά και ιδιαίτερα επεξεργασμένα προϊόντα, στο πλαίσιο μιας συνολικά υγιεινής διατροφής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μία συγκεκριμένη τροφή προκαλεί τη ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Αν παρατηρείτε επανειλημμένα ότι κάποιο τρόφιμο συμπίπτει με επιδείνωση των συμπτωμάτων σας, κρατήστε ένα ημερολόγιο διατροφής και συζητήστε το με γιατρό ή διαιτολόγο πριν προχωρήσετε σε μακροχρόνιο αποκλεισμό.
Τι ισχύει για τα ωμέγα-3;
Τα ωμέγα-3 είναι από τα περισσότερο μελετημένα διατροφικά συστατικά στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Έχουν εξεταστεί τόσο μέσω της κατανάλωσης ψαριών όσο και ως συμπληρώματα ιχθυελαίου.
Συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν βρει πιθανές μικρές βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες, όπως ο πόνος ή η χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Ωστόσο, νεότερη μετα-ανάλυση 23 τυχαιοποιημένων μελετών έκρινε ότι το συνολικό κλινικό όφελος των συμπληρωμάτων ωμέγα-3 πιθανότατα είναι περιορισμένο και ότι η βεβαιότητα των δεδομένων είναι χαμηλή.
Γι’ αυτό η λήψη μεγάλων δόσεων ιχθυελαίου δεν πρέπει να γίνεται χωρίς συνεννόηση με γιατρό, ιδιαίτερα όταν κάποιος παίρνει φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη ή έχει άλλα προβλήματα υγείας.
Βοηθούν ο κουρκουμάς, η κανέλα και το τζίντζερ;
Ο κουρκουμάς, το τζίντζερ και άλλα μπαχαρικά περιέχουν ουσίες που έχουν μελετηθεί για αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Τα στοιχεία όμως δεν είναι αρκετά ώστε να θεωρούνται θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας ή να αντικαθιστούν τη φαρμακευτική αγωγή.
Μπορούν φυσικά να χρησιμοποιούνται στη μαγειρική ως μέρος μιας ποικίλης διατροφής. Άλλο όμως η χρήση τους ως τρόφιμα και άλλο η λήψη συμπυκνωμένων συμπληρωμάτων, τα οποία μπορεί να έχουν παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα συμπληρώματα;
Δεν υπάρχει ένα γενικό «πακέτο» βιταμινών και μετάλλων που πρέπει να παίρνουν όλοι όσοι έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα. Η γλυκοζαμίνη και η χονδροϊτίνη έχουν μελετηθεί κυρίως στην οστεοαρθρίτιδα και δεν αποτελούν καθιερωμένη θεραπεία για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει συγκεκριμένο συμπλήρωμα για διαφορετικό λόγο. Για παράδειγμα, ασθενείς που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη συχνά χρειάζονται φυλλικό οξύ σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους, ενώ σε άτομα που χρησιμοποιούν κορτικοστεροειδή μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση της πρόσληψης ασβεστίου και βιταμίνης D λόγω του κινδύνου οστεοπόρωσης.
Γι’ αυτό οποιοδήποτε συμπλήρωμα καλό είναι να συζητείται με τον θεράποντα γιατρό, ειδικά όταν λαμβάνονται αντιρευματικά, κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα.
Η διατροφή συμπληρώνει τη θεραπεία, δεν την αντικαθιστά
Η σημαντικότερη διευκρίνιση είναι ότι ακόμη και η καλύτερη διατροφή δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα που τροποποιούν την πορεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Η έγκαιρη και σωστή θεραπεία μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή, να περιορίσει τις βλάβες στις αρθρώσεις και να βοηθήσει τον ασθενή να διατηρήσει την καθημερινή του λειτουργικότητα.
Η διατροφή λειτουργεί καλύτερα ως μέρος μιας συνολικής στρατηγικής που περιλαμβάνει την ιατρική θεραπεία, την κατάλληλη σωματική δραστηριότητα, τη διατήρηση υγιούς βάρους και την αποφυγή του καπνίσματος.
Βίντεο σχετικά με τη διατροφή και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα
Πηγές:
