Για χρόνια κυκλοφορεί στο διαδίκτυο μια εντυπωσιακή ιστορία για μια γυναίκα από τη Μαδρίτη που υποτίθεται ότι προσποιούνταν πως ήταν τυφλή επί 28 χρόνια, μόνο και μόνο για να αποφεύγει να χαιρετά ανθρώπους που δεν συμπαθούσε.
Η γυναίκα παρουσιαζόταν ως Carmen Jiménez και η ιστορία της αναπαράχθηκε από δεκάδες sites σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχει όμως ένα βασικό πρόβλημα: η ιστορία ήταν κατασκευασμένη.
Τι έλεγε η viral ιστορία
Σύμφωνα με το δημοσίευμα που έκανε τον γύρο του διαδικτύου το 2017, η Carmen Jiménez ήταν μια 57χρονη γυναίκα από τη Μαδρίτη που είχε πείσει την οικογένεια και τους φίλους της ότι είχε χάσει εντελώς την όρασή της έπειτα από σοβαρό πρόβλημα στα μάτια.
Υποτίθεται ότι 28 χρόνια αργότερα αποκάλυψε πως στην πραγματικότητα έβλεπε κανονικά και ότι είχε προσποιηθεί την τυφλή επειδή είχε κουραστεί να συναντά γνωστούς στον δρόμο και να πρέπει να τους χαιρετά.
Στην ίδια ιστορία ο σύζυγός της φερόταν να λέει ότι είχε αρχίσει να υποψιάζεται την αλήθεια επειδή εκείνη βαφόταν με μεγάλη ακρίβεια και μερικές φορές την έβλεπε να κοιτάζει την τηλεόραση από την άκρη του ματιού της.
Από πού ξεκίνησε πραγματικά η ιστορία
Η αρχική πηγή δεν ήταν κάποιο ισπανικό μέσο ενημέρωσης ούτε επίσημη αστυνομική ή δικαστική ανακοίνωση.
Η ιστορία δημοσιεύτηκε από το Hay Noticia, ένα σατιρικό ισπανικό site που δημοσίευε κατασκευασμένες ιστορίες για ψυχαγωγικούς λόγους.
Το ίδιο το site προειδοποιούσε τους αναγνώστες του να μην πιστεύουν ό,τι διαβάζουν στο διαδίκτυο. Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία της Carmen αποσπάστηκε από το αρχικό της πλαίσιο και άρχισε να αναπαράγεται σαν πραγματική είδηση.
Πώς ένα αστείο έγινε «είδηση» σε όλο τον κόσμο
Λίγο μετά την πρώτη δημοσίευση, δεκάδες sites αντέγραψαν την ιστορία χωρίς να ελέγξουν την αρχική πηγή. Έτσι εμφανίστηκε σε ισπανόφωνα, αγγλόφωνα και άλλα διεθνή μέσα ως πραγματικό περιστατικό.
Ορισμένα δημοσιεύματα πρόσθεσαν ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες, όπως ότι η γυναίκα λάμβανε επιδόματα αναπηρίας ή ότι αντιμετώπιζε προβλήματα με τη Δικαιοσύνη. Ούτε αυτά τα στοιχεία είχαν ανεξάρτητη τεκμηρίωση.
Ακόμη και sites που αναπαρήγαγαν την ιστορία εκείνη την εποχή εξέφραζαν αμφιβολίες, επισημαίνοντας ότι δεν υπήρχε καμία πραγματική απόδειξη πως η συγκεκριμένη Carmen Jiménez υπήρχε.
Οι φωτογραφίες δεν έδειχναν την «Carmen»
Ένα ακόμη στοιχείο που αποκάλυψε το hoax ήταν οι φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν στα viral δημοσιεύματα.
Σε πολλές περιπτώσεις επρόκειτο για απλές stock φωτογραφίες. Σε άλλη εκδοχή της ιστορίας χρησιμοποιήθηκε φωτογραφία της Βρετανίδας πολιτικού Vix Lowthion, η οποία φυσικά δεν είχε καμία σχέση με την υποτιθέμενη γυναίκα από τη Μαδρίτη.
Αυτό δεν εμπόδισε τη φωτογραφία να συγκεντρώσει εκατοντάδες χιλιάδες αντιδράσεις στα social media μαζί με την ψεύτικη ιστορία.
Γιατί έγινε τόσο εύκολα πιστευτή;
Η ιστορία είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας επιτυχημένης viral είδησης: ήταν παράξενη, αστεία, εύκολη να κατανοηθεί και είχε έναν λόγο που πολλοί μπορούσαν να αναγνωρίσουν με χιούμορ, την αποφυγή ανεπιθύμητων κοινωνικών επαφών.
Ακριβώς γι’ αυτό διαδόθηκε πολύ πιο γρήγορα από τις μεταγενέστερες διορθώσεις που εξηγούσαν ότι επρόκειτο για σάτιρα.
Η Carmen Jiménez έγινε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα viral hoax
Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι μια γυναίκα στη Μαδρίτη προσποιούνταν πράγματι την τυφλή επί 28 χρόνια για να αποφεύγει τους χαιρετισμούς.
Η «Carmen Jiménez» ήταν χαρακτήρας μιας σατιρικής ιστορίας που ξέφυγε από την αρχική της πηγή και μετατράπηκε σε παγκόσμια «είδηση» μέσα από συνεχείς αναδημοσιεύσεις.
Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον μέρος της ιστορίας: όχι ότι κάποια γυναίκα κατάφερε να ξεγελάσει τους γύρω της για σχεδόν τρεις δεκαετίες, αλλά ότι μια φανταστική ιστορία κατάφερε να ξεγελάσει τόσο μεγάλο μέρος του διαδικτύου.












