«Όταν πονάτε, να το λέτε στον Θεό. Όταν έχετε παράπονο, να Του το εκφράζετε». Με αυτά τα απλά λόγια συνήθιζε να μιλά για την προσευχή ο μακαριστός Μητροπολίτης Κεφαλληνίας Γεράσιμος Φωκάς.
Για εκείνον, η προσευχή δεν ήταν μια τυπική διαδικασία, αλλά ένας προσωπικός διάλογος με τον Θεό, ακόμη και στις στιγμές της αμφιβολίας, της στενοχώριας και του πόνου.
«Γιατί, Θεέ μου; Να Του το λέτε»
Ένας από τους λόγους του που έχουν διασωθεί και αναδημοσιεύονται σε εκκλησιαστικά κείμενα είναι ο ακόλουθος:
«Όταν πονάτε να το λέτε στον Θεό, όταν έχετε παράπονο, να Του το εκφράζετε. “Γιατί, Θεέ μου;”, να Του λέτε… και μπορεί με τον δικό Του τρόπο να σας απαντήσει, όπως απαντάει ένας πατέρας στο παιδί του».
Η φράση αυτή συμπυκνώνει έναν τρόπο προσευχής χωρίς προσποίηση. Ο άνθρωπος, σύμφωνα με τον λόγο αυτό, μπορεί να φέρει ενώπιον του Θεού όχι μόνο την ευγνωμοσύνη του, αλλά και την απορία, το παράπονο και τον πόνο του.
Ποιος ήταν ο Γεράσιμος Φωκάς;
Ο Γεράσιμος Φωκάς γεννήθηκε στο Αργοστόλι το 1951 και για πολλά χρόνια υπηρέτησε στην Ιερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας.
Τον Μάιο του 2015 εξελέγη από την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος Μητροπολίτης Κεφαλληνίας και χειροτονήθηκε επίσκοπος στις 31 Μαΐου 2015.
Δεν πρόλαβε όμως να ενθρονιστεί στην Κεφαλονιά. Εκοιμήθη αιφνίδια στις 22 Ιουνίου 2015, λίγες εβδομάδες μετά την εκλογή του και πριν από την προγραμματισμένη ενθρόνισή του.
Η μαρτυρία του Γιάννη Χελιδώνη
Μετά την εκδημία του Γεράσιμου Φωκά, ο Γιάννης Χελιδώνης έγραψε ένα προσωπικό κείμενο για τη σχέση του μακαριστού ιεράρχη με τον Θεό και την αναζήτηση της πίστης.
«Υπάρχουν κάποιες στιγμές, απελπιστικά μοναχικές στη ζωή του κάθε ανθρώπου, όπου η ζωή φαντάζει παιχνίδι χωρίς νόημα και σκοπό. Ρωτάς και η απάντηση είναι σιωπή».
Στο ίδιο κείμενο περιγράφει τον Γεράσιμο ως έναν άνθρωπο του οποίου «η ύπαρξη ήταν στραμμένη σαν βέλος στην αναζήτηση του Ενός και του Μοναδικού».
Πρόκειται για μια προσωπική πνευματική μαρτυρία ανθρώπου που τον γνώρισε και όχι για ιστορική ή βιογραφική αποτίμηση.
Ο λόγος του Αγίου Σωφρονίου για τη ζωή του ανθρώπου
Στο ίδιο κείμενο παρατίθεται και ένα απόσπασμα από το έργο του Αρχιμανδρίτη Σωφρονίου Σαχάρωφ «Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί».
«Άπασα η επίγειος ζωή ημών, από της γεννήσεως μέχρι και της τελευταίας αναπνοής, θα φανή εν τη υστάτη αυτής τελειώσει ως ενιαία τις άχρονος πράξις».
Ο Άγιος Σωφρόνιος παρομοιάζει στη συνέχεια τη ζωή με ένα κρυστάλλινο δοχείο γεμάτο νερό: όπως μπορούμε να διακρίνουμε αν το νερό είναι καθαρό ή όχι, έτσι, γράφει, κάθε κίνηση της καρδιάς και του νου αφήνει το αποτύπωμά της στο σύνολο της ζωής του ανθρώπου.
Το συγκεκριμένο απόσπασμα δεν αποτελεί λόγο του Γεράσιμου Φωκά, αλλά χρησιμοποιείται στο κείμενο ως πνευματικό πλαίσιο για την περιγραφή της ζωής του.
«Είναι αρραβώνας»
Άνθρωποι που τον γνώρισαν θυμούνται επίσης μια σύντομη φράση του: «Είναι αρραβώνας».
Με αυτή τη λέξη περιέγραφε, σύμφωνα με τις σχετικές μαρτυρίες, τη σχέση του ανθρώπου με τον Χριστό ως μια πορεία αγάπης, προσμονής και αφιέρωσης.
Η προσευχή, η εξομολόγηση του πόνου και η εμπιστοσύνη στον Θεό αποτελούσαν κεντρικά στοιχεία αυτής της πνευματικής στάσης.
Η ιδιαίτερη ευλάβειά του προς την Παναγία
Στις μαρτυρίες για τον Γεράσιμο Φωκά γίνεται συχνά αναφορά και στην ιδιαίτερη ευλάβειά του προς την Παναγία.
Ένα από τα τροπάρια που συνδέονται με αυτές τις αναφορές είναι το γνωστό Θεοτοκίο:
«Πάντων θλιβομένων η χαρά, και αδικουμένων προστάτις, και πενομένων τροφή, ξένων τε παράκλησις, και βακτηρία τυφλών, ασθενούντων επίσκεψις, καταπονουμένων σκέπη και αντίληψις, και ορφανών βοηθός, Μήτερ του Θεού του Υψίστου, συ υπάρχεις, Άχραντε».
Για όσους τον γνώρισαν, η μνήμη του Γεράσιμου Φωκά συνδέθηκε κυρίως με την απλότητα του λόγου του και με την προσπάθειά του να κάνει την πίστη κατανοητή μέσα από καθημερινές ανθρώπινες εμπειρίες.
Ίσως γι’ αυτό και η συμβουλή του παραμένει τόσο άμεση: όταν ο άνθρωπος πονά ή έχει παράπονο, μπορεί να το πει στον Θεό όπως ακριβώς θα μιλούσε ένα παιδί στον πατέρα του.
