Φυσικά έλαια για το δέρμα: Ποια αξίζουν και πώς να τα χρησιμοποιείτε

Τα φυσικά έλαια για το δέρμα μπορούν να κάνουν την επιδερμίδα πιο απαλή, να μειώσουν την αίσθηση τραβήγματος και να βοηθήσουν στη συγκράτηση της υγρασίας. Δεν λειτουργούν όμως όλα με τον ίδιο τρόπο ούτε είναι απαραίτητα καλύτερα επειδή προέρχονται από φυτά.

Το σημαντικό είναι να γνωρίζετε τι μπορεί πραγματικά να προσφέρει κάθε έλαιο, πού υπάρχουν καλύτερα επιστημονικά δεδομένα και πότε μια ολοκληρωμένη ενυδατική κρέμα είναι πιο κατάλληλη επιλογή.

Πώς βοηθούν πραγματικά τα φυτικά έλαια το δέρμα;

Τα περισσότερα φυτικά έλαια είναι πλούσια σε λιπαρά οξέα και άλλα λιποδιαλυτά συστατικά. Λειτουργούν κυρίως ως μαλακτικοί παράγοντες, δηλαδή λειαίνουν την επιφάνεια του δέρματος και συμπληρώνουν προσωρινά τα λιπίδια της εξωτερικής στιβάδας.

Μπορούν επίσης να δημιουργήσουν ένα λιπιδικό στρώμα που περιορίζει σε κάποιο βαθμό την απώλεια νερού από την επιδερμίδα. Αυτός είναι ο λόγος που συχνά αφήνουν το ξηρό δέρμα πιο απαλό και άνετο.

Δεν πρέπει όμως να συγχέουμε το έλαιο με το νερό. Ένα λάδι δεν «ποτίζει» μόνο του την επιδερμίδα. Γι’ αυτό συχνά λειτουργεί καλύτερα όταν εφαρμόζεται σε ελαφρώς νωπό δέρμα ή πάνω από μια ενυδατική σύνθεση.

Λάδι καρύδας: Από τις πιο μελετημένες επιλογές για ξηρό δέρμα

Το λάδι καρύδας έχει περισσότερα κλινικά δεδομένα από αρκετά άλλα δημοφιλή φυτικά έλαια. Σε μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη σε άτομα με ήπια έως μέτρια ξηροδερμία, το παρθένο λάδι καρύδας βελτίωσε την ενυδάτωση της επιδερμίδας σε βαθμό παρόμοιο με το mineral oil.

Είναι επομένως μια λογική επιλογή κυρίως για ξηρές περιοχές του σώματος, όπως χέρια, αγκώνες, γόνατα και κνήμες.

• Ταιριάζει περισσότερο: σε ξηρό και τραχύ δέρμα του σώματος.
• Πώς να το χρησιμοποιήσετε: απλώστε μικρή ποσότητα σε ελαφρώς νωπή επιδερμίδα μετά το μπάνιο.
• Στο πρόσωπο: αν έχετε λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα, δοκιμάστε το με μεγαλύτερη προσοχή ή επιλέξτε προϊόν προσώπου ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες σας.

Λάδι αργκάν: Υπάρχουν δεδομένα για ενυδάτωση και ελαστικότητα

Το λάδι αργκάν περιέχει λιπαρά οξέα και τοκοφερόλες, μορφές της βιταμίνης Ε. Υπάρχουν ανθρώπινες μελέτες που δείχνουν ότι η τοπική εφαρμογή του μπορεί να βελτιώσει ορισμένες μετρήσεις ενυδάτωσης και ελαστικότητας του δέρματος.

Τα δεδομένα αυτά είναι ενδιαφέροντα, αλλά προέρχονται κυρίως από συγκεκριμένους πληθυσμούς, όπως μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Επομένως δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως «θαυματουργό αντιγηραντικό».

• Πώς να το χρησιμοποιήσετε: λίγες σταγόνες σε ελαφρώς νωπό δέρμα ή μετά την ενυδατική σας.
• Πλεονέκτημα: αρκετοί άνθρωποι βρίσκουν την υφή του πιο ελαφριά από αυτή πιο παχύρρευστων ελαίων.

Jojoba: Δεν είναι ακριβώς λάδι

Παρότι συνήθως αποκαλείται «λάδι jojoba», αποτελεί κυρίως ένα υγρό κερί πλούσιο σε εστέρες κεριών. Χρησιμοποιείται ευρέως σε καλλυντικές συνθέσεις ως μαλακτικό συστατικό και η American Academy of Dermatology το αναφέρει μεταξύ των συστατικών που μπορούν να βρίσκονται σε προϊόντα για ξηρό δέρμα.

Συχνά θα διαβάσετε ότι το jojoba «μοιάζει με το σμήγμα και γι’ αυτό ρυθμίζει τη λιπαρότητα». Η σύνθεσή του πράγματι έχει ορισμένες ομοιότητες με τα λιπίδια της επιφάνειας του δέρματος, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να υποσχόμαστε ότι μειώνει την παραγωγή σμήγματος.

• Ταιριάζει: σε όσους θέλουν ένα σχετικά ελαφρύ μαλακτικό έλαιο.
• Δεν αποτελεί θεραπεία: για λιπαρότητα ή ακμή.

Αμυγδαλέλαιο: Χρήσιμο μαλακτικό, όχι απαραίτητα για όλους

Το γλυκό αμυγδαλέλαιο χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε καλλυντικές συνθέσεις και μπορεί να λειτουργήσει ως μαλακτικό για ξηρό δέρμα. Ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας περιγράφουν πιθανά οφέλη του στη φροντίδα του επιδερμικού φραγμού, αν και η ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων δεν είναι ίδια για κάθε χρήση.

Δεν υπάρχει λόγος να χαρακτηρίζεται αυτόματα «ιδανικό για ευαίσθητες επιδερμίδες». Κάθε φυτικό προϊόν μπορεί να προκαλέσει αντίδραση σε κάποιον άνθρωπο.

Αν έχετε γνωστή αλλεργία σε ξηρούς καρπούς ή πολύ αντιδραστικό δέρμα, είναι προτιμότερο να συζητήσετε τη χρήση τέτοιων προϊόντων με δερματολόγο ή αλλεργιολόγο.

Τι ισχύει για το ελαιόλαδο στο πρόσωπο;

Το ελαιόλαδο περιέχει κυρίως ελαϊκό οξύ και χρησιμοποιείται παραδοσιακά στο δέρμα. Τα επιστημονικά δεδομένα όμως δεν είναι τόσο απλά όσο συχνά παρουσιάζονται.

Σε μικρή ελεγχόμενη μελέτη, επαναλαμβανόμενη εφαρμογή ελαιολάδου για τέσσερις εβδομάδες μείωσε την ακεραιότητα της εξωτερικής στιβάδας του δέρματος και προκάλεσε ήπια κοκκινίλα. Αντίθετα, το ηλιέλαιο διατήρησε καλύτερα τον επιδερμικό φραγμό και βελτίωσε την ενυδάτωση.

Νεότερη μελέτη σε υγιείς ενήλικες βρήκε ότι το extra virgin olive oil βελτίωσε ορισμένες μετρήσεις του δερματικού φραγμού, αν και η βαζελίνη είχε ισχυρότερο αποφρακτικό αποτέλεσμα. Αυτό δείχνει ότι τα δεδομένα εξαρτώνται από τη σύνθεση, τη χρήση και το δέρμα στο οποίο εφαρμόζεται.

Για αυτό το καθαρό ελαιόλαδο δεν είναι η πρώτη επιλογή που θα πρότεινα για πρόσωπο με έκζεμα, πολύ ευαίσθητο δέρμα ή ήδη διαταραγμένο επιδερμικό φραγμό.

Τα φυσικά έλαια αντικαθιστούν την ενυδατική κρέμα;

Όχι απαραίτητα. Μια ολοκληρωμένη ενυδατική μπορεί να περιέχει διαφορετικές κατηγορίες συστατικών που συνεργάζονται μεταξύ τους.

• Υγραντικά, όπως γλυκερίνη και υαλουρονικό οξύ, βοηθούν στη συγκράτηση νερού.
• Μαλακτικά, όπως φυτικά έλαια και λιπίδια, κάνουν το δέρμα πιο λείο.
• Αποφρακτικά, όπως βαζελίνη ή διμεθικόνη, μειώνουν την απώλεια νερού.

Ένα σκέτο φυτικό λάδι λειτουργεί κυρίως στην πλευρά των μαλακτικών και, ανάλογα με το έλαιο, στην περιορισμένη συγκράτηση υγρασίας. Για πολύ ξηρό δέρμα, μια καλά σχεδιασμένη κρέμα ή αλοιφή μπορεί να είναι αποτελεσματικότερη από ένα καθαρό έλαιο.

Πώς να χρησιμοποιείτε σωστά ένα έλαιο στο δέρμα

1. Ξεκινήστε με καθαρό δέρμα.
2. Αφήστε την επιδερμίδα ελαφρώς νωπή αντί να τη στεγνώσετε εντελώς.
3. Χρησιμοποιήστε μικρή ποσότητα. Συνήθως λίγες σταγόνες αρκούν για το πρόσωπο.
4. Πιέστε απαλά το προϊόν πάνω στο δέρμα χωρίς έντονο τρίψιμο.
5. Αν χρησιμοποιείτε και κρέμα, μπορείτε να εφαρμόσετε πρώτα την ενυδατική και μετά λίγες σταγόνες ελαίου ώστε να περιοριστεί περισσότερο η απώλεια νερού.

Δεν χρειάζεται να αναμειγνύετε πολλά διαφορετικά έλαια. Μια απλή σύνθεση που γνωρίζετε ότι ανέχεστε καλά είναι συχνά καλύτερη επιλογή για ευαίσθητο δέρμα.

Ποιο έλαιο να επιλέξετε ανάλογα με τις ανάγκες σας;

Δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένος πίνακας που αντιστοιχίζει ένα συγκεκριμένο λάδι σε κάθε «τύπο δέρματος». Ως πρακτικός οδηγός:

• Πολύ ξηρό δέρμα σώματος: το λάδι καρύδας έχει σχετικά καλά δεδομένα για ξηροδερμία.
• Ξηρό δέρμα προσώπου: μπορείτε να δοκιμάσετε jojoba, αργκάν ή προϊόν προσώπου που τα περιέχει.
• Λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα: προτιμήστε προϊόν προσώπου που αναγράφεται ως non-comedogenic αντί να βασίζεστε σε γενικές λίστες «μη φαγεσωρογόνων ελαίων».
• Ευαίσθητο ή εκζεματικό δέρμα: συχνά είναι καλύτερη μια απλή κρέμα ή αλοιφή χωρίς άρωμα παρά πειραματισμοί με διάφορα καθαρά φυτικά έλαια.

Το «φυσικό» σημαίνει πιο ασφαλές;

Όχι. Η προέλευση ενός συστατικού δεν καθορίζει αν θα ερεθίσει το δέρμα. Φυτικά έλαια, εκχυλίσματα και ιδιαίτερα αιθέρια έλαια μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερεθιστική ή αλλεργική δερματίτιδα.

Επίσης, το ότι ένα προϊόν δεν περιέχει σιλικόνες ή άλλα συνθετικά συστατικά δεν σημαίνει ότι είναι καλύτερο. Συστατικά όπως η διμεθικόνη χρησιμοποιούνται ευρέως σε ενυδατικά προϊόντα και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της απώλειας νερού.

Πώς να δοκιμάσετε ένα νέο έλαιο

Αν το δέρμα σας είναι ευαίσθητο ή έχετε ιστορικό αντιδράσεων σε καλλυντικά, δοκιμάστε το προϊόν πρώτα σε μικρή περιοχή.

Η American Academy of Dermatology προτείνει εφαρμογή ενός νέου προϊόντος σε μικρό σημείο δύο φορές την ημέρα για 7 έως 10 ημέρες πριν χρησιμοποιηθεί ευρύτερα.

Αν εμφανίσετε επίμονη κοκκινίλα, φαγούρα, πρήξιμο ή κάψιμο, διακόψτε τη χρήση.

Συχνές ερωτήσεις για τα φυσικά έλαια

Πρέπει να εφαρμόζω λάδι σε στεγνό ή νωπό δέρμα;

Η εφαρμογή σε ελαφρώς νωπό δέρμα είναι συνήθως πιο χρήσιμη, επειδή το έλαιο μπορεί να βοηθήσει να περιοριστεί η εξάτμιση του νερού που βρίσκεται ήδη στην επιδερμίδα.

Μπορώ να βάλω λάδι πάνω από την ενυδατική;

Ναι. Αυτός είναι συχνά ένας πρακτικός τρόπος χρήσης, ειδικά σε ξηρό δέρμα. Η κρέμα μπορεί να παρέχει υγραντικά συστατικά και το έλαιο να προσθέτει ένα επιπλέον μαλακτικό στρώμα.

Το jojoba μειώνει τη λιπαρότητα;

Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά στοιχεία για να πούμε ότι μειώνει την παραγωγή σμήγματος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μαλακτικό συστατικό, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για λιπαρό δέρμα ή ακμή.

Το ελαιόλαδο είναι καλό για το πρόσωπο;

Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι μικτά. Δεν είναι απαραίτητα προβληματικό για κάθε υγιές δέρμα, αλλά δεν αποτελεί πρώτη επιλογή για πολύ ευαίσθητο, εκζεματικό ή ήδη ερεθισμένο πρόσωπο.

Χρειάζεται το έλαιο να είναι οργανικό ή ψυχρής έκθλιψης;

Αυτές οι ενδείξεις μπορεί να αφορούν τον τρόπο παραγωγής, αλλά δεν εγγυώνται ότι το προϊόν θα είναι καλύτερο ή πιο ασφαλές για τη δική σας επιδερμίδα. Μεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα, η σταθερότητα, η σωστή αποθήκευση και η ανοχή του δέρματος.

Τα έλαια μπορούν να βοηθήσουν, αλλά δεν χρειάζεται να κάνουν τα πάντα

Τα φυσικά έλαια για το δέρμα μπορούν να είναι χρήσιμα μαλακτικά και να βοηθούν στη μείωση της ξηρότητας και της απώλειας υγρασίας. Δεν χρειάζεται όμως να τους αποδίδουμε ιδιότητες όπως «βαθιά ανάπλαση», ρύθμιση σμήγματος ή αντιγήρανση χωρίς επαρκή στοιχεία.

Για ξηρό δέρμα, η καλύτερη επιλογή μπορεί να είναι ένα έλαιο, μια κρέμα ή ο συνδυασμός τους. Αυτό που μετρά περισσότερο είναι να επιλέγετε προϊόν που ανέχεται καλά η επιδερμίδα σας και να το χρησιμοποιείτε σταθερά χωρίς ερεθισμούς.

Πηγές:

• American Academy of Dermatology – How to pick the right moisturizer
• PubMed – Virgin coconut oil compared with mineral oil for xerosis
• PubMed – Olive oil and sunflower seed oil effects on the skin barrier
• PubMed – Topical argan oil and skin hydration
• PubMed – Jojoba in dermatology
• American Academy of Dermatology – How to test skin care products