Η γήρανση του δέρματος είναι μια φυσική διαδικασία, όμως η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να την επιταχύνει σημαντικά. Η λεγόμενη φωτογήρανση συνδέεται με ρυτίδες, δυσχρωμίες, τραχύτερη υφή και σταδιακή απώλεια ελαστικότητας.
Το σημαντικό είναι ότι μεγάλο μέρος αυτής της βλάβης μπορεί να περιοριστεί. Η καθημερινή αντηλιακή προστασία, η σκιά και η κατάλληλη ένδυση παραμένουν οι πιο αποτελεσματικές πρακτικές για να μειωθεί η συσσωρευμένη έκθεση στην UV ακτινοβολία.
Πώς ο ήλιος προκαλεί φωτογήρανση;
Η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου που φτάνει στην επιφάνεια της Γης αποτελείται κυρίως από UVA και UVB. Και οι δύο μπορούν να επηρεάσουν το δέρμα, αλλά με διαφορετικό τρόπο.
UVA και UVB δεν κάνουν ακριβώς το ίδιο
- UVA: διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και επηρεάζει δομές του συνδετικού ιστού, όπως το κολλαγόνο και η ελαστίνη. Συνδέεται έντονα με φωτογήρανση και απώλεια ελαστικότητας.
- UVB: δρα κυρίως στις πιο επιφανειακές στιβάδες του δέρματος και είναι ο βασικός παράγοντας που προκαλεί ηλιακό έγκαυμα.
Και οι δύο τύποι υπεριώδους ακτινοβολίας μπορούν να προκαλέσουν κυτταρική και γενετική βλάβη και να συμβάλουν στον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
Γι’ αυτό η προστασία πρέπει να καλύπτει τόσο UVA όσο και UVB και όχι μόνο να αποτρέπει το κοκκίνισμα από τον ήλιο.
Ποια είναι τα σημάδια της φωτογήρανσης;
Η βλάβη από τον ήλιο συσσωρεύεται σταδιακά και συνήθως γίνεται πιο εμφανής με τα χρόνια, ιδιαίτερα σε περιοχές που εκτίθενται συχνότερα όπως πρόσωπο, λαιμός, ντεκολτέ και χέρια.
- Λεπτές γραμμές και βαθύτερες ρυτίδες
- Καφέ κηλίδες και ανομοιόμορφη χρώση
- Μείωση της ελαστικότητας
- Χαλάρωση
- Τραχύτερη ή ανομοιόμορφη υφή
Οι αλλαγές αυτές δεν οφείλονται αποκλειστικά στον ήλιο, καθώς η ηλικία και η γενετική παίζουν επίσης ρόλο, αλλά η χρόνια UV έκθεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς παράγοντες.
Το αντηλιακό είναι η βασική γραμμή άμυνας
Η τακτική χρήση αντηλιακού είναι από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τη μείωση της βλάβης από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Για καθημερινή χρήση, αναζητήστε ένα προϊόν που προσφέρει:
- SPF 30 ή υψηλότερο
- Ευρέος φάσματος προστασία από UVA και UVB
- Αντοχή στο νερό όταν υπάρχει κολύμπι ή έντονη εφίδρωση
Το αντηλιακό πρέπει να εφαρμόζεται σε επαρκή ποσότητα στις εκτεθειμένες περιοχές πριν από την έξοδο και να ανανεώνεται περίπου κάθε δύο ώρες όταν παραμένετε σε εξωτερικό χώρο, καθώς και μετά από κολύμπι ή έντονη εφίδρωση.
SPF 30, 50 ή περισσότερο;
Το SPF περιγράφει κυρίως την προστασία από την UVB ακτινοβολία. Ένα SPF 30 προσφέρει υψηλό επίπεδο προστασίας όταν εφαρμόζεται σωστά, αλλά μεγαλύτερο SPF μπορεί να προσφέρει επιπλέον περιθώριο προστασίας, ιδιαίτερα όταν στην πράξη χρησιμοποιούμε μικρότερη ποσότητα από την ιδανική.
Το σημαντικότερο δεν είναι μόνο ο αριθμός SPF, αλλά να υπάρχει ευρέος φάσματος κάλυψη και σωστή, επαρκής εφαρμογή.
Τα ρούχα και η σκιά μπορούν να είναι εξίσου σημαντικά
Το αντηλιακό δεν πρέπει να αποτελεί τη μοναδική μορφή προστασίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει συνδυασμό μέτρων όταν η UV ακτινοβολία είναι έντονη.
- Αναζητήστε σκιά ιδιαίτερα τις ώρες με υψηλή UV ακτινοβολία.
- Φορέστε ρούχα που καλύπτουν το δέρμα όταν είναι πρακτικό.
- Χρησιμοποιήστε καπέλο με φαρδύ γείσο που προστατεύει πρόσωπο, αυτιά και λαιμό.
- Φορέστε γυαλιά ηλίου με σωστή UV προστασία.
Ο δείκτης UV είναι επίσης χρήσιμος. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του, τόσο μικρότερος είναι ο χρόνος που απαιτείται για να προκληθεί βλάβη από την ακτινοβολία.
Χρειάζεται αντηλιακό και όταν δεν έχει ζέστη;
Ναι. Η θερμοκρασία και η υπεριώδης ακτινοβολία δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μπορεί να υπάρχει σημαντική UV έκθεση ακόμη και σε δροσερή ημέρα.
Η προστασία πρέπει να καθορίζεται περισσότερο από την έκθεση στον ήλιο και τον δείκτη UV παρά από το αν η ημέρα φαίνεται ζεστή ή όχι.
Μπορεί η ενυδατική να προλάβει τη φωτογήρανση;
Η ενυδατική βοηθά το δέρμα να φαίνεται πιο λείο και να διατηρεί καλύτερα τον δερματικό φραγμό, αλλά δεν σταματά τη βλάβη που προκαλεί η UV ακτινοβολία.
Συστατικά όπως η γλυκερίνη και το υαλουρονικό οξύ μπορούν να βελτιώσουν την επιφανειακή ενυδάτωση, όμως δεν αντικαθιστούν το αντηλιακό.
Τι ρόλο έχουν η βιταμίνη C και τα αντιοξειδωτικά;
Ορισμένα τοπικά αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη C, χρησιμοποιούνται σε προϊόντα που στοχεύουν στη φωτογήρανση και στις δυσχρωμίες. Μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, περιορίζοντας μέρος του οξειδωτικού στρες.
Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη μορφή, τη συγκέντρωση και τη σταθερότητα της σύνθεσης. Δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο αντηλιακού.
Βιταμίνη C
Μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση του ανομοιόμορφου τόνου και να προσφέρει αντιοξειδωτική υποστήριξη σε κατάλληλες συνθέσεις.
Βιταμίνη Ε
Έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται σε καλλυντικές συνθέσεις, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι από μόνη της αναστρέφει τη φωτογήρανση ή λειτουργεί ως επαρκής φωτοπροστασία.
Τι μπορούν να κάνουν η ρετινόλη και τα ρετινοειδή;
Τα ρετινοειδή αποτελούν από τα καλύτερα μελετημένα συστατικά για ορισμένα σημάδια γήρανσης του δέρματος.
Η ρετινόλη είναι μία πιο ήπια μορφή ρετινοειδούς που διατίθεται σε καλλυντικά προϊόντα. Μπορεί να βοηθήσει σε λεπτές γραμμές, ανομοιόμορφη υφή και ήπιες δυσχρωμίες.
Ισχυρότερα ρετινοειδή μπορεί να χορηγούνται με ιατρική καθοδήγηση.
Τα προϊόντα αυτά μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα, ερεθισμό και ξεφλούδισμα, ιδιαίτερα στην αρχή. Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούνται από όλους και σε ευαίσθητο ή ερεθισμένο δέρμα είναι καλό να υπάρχει συμβουλή δερματολόγου.
Μπορούν οι ρυτίδες από τον ήλιο να εξαφανιστούν;
Η φωτογήρανση δεν μπορεί να «σβήσει» πλήρως και το καλύτερο μέτρο παραμένει η πρόληψη. Ωστόσο, ορισμένα σημάδια μπορούν να βελτιωθούν.
Ανάλογα με το πρόβλημα και τον τύπο δέρματος, ένας δερματολόγος μπορεί να συζητήσει επιλογές όπως:
- Τοπικά ρετινοειδή
- Χημικά peelings
- Laser ή άλλες θεραπείες φωτός
- Άλλες δερματολογικές επεμβάσεις για δυσχρωμίες, υφή ή ρυτίδες
Οι θεραπείες αυτές δεν είναι κατάλληλες για όλους και πρέπει να επιλέγονται ανάλογα με τον τύπο δέρματος, την έκταση της βλάβης και το ιατρικό ιστορικό.
Μπορεί η διατροφή να προστατεύσει από τη φωτογήρανση;
Μια ισορροπημένη διατροφή με φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, ψάρια και άλλες θρεπτικές τροφές υποστηρίζει τη γενική υγεία του οργανισμού και του δέρματος.
Δεν υπάρχει όμως συγκεκριμένο τρόφιμο που να έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει το δέρμα από την UV ακτινοβολία με τρόπο συγκρίσιμο με το αντηλιακό, τη σκιά και την προστατευτική ένδυση.
- Φρούτα και λαχανικά: προσφέρουν βιταμίνες και φυτικές ενώσεις.
- Ξηροί καρποί: περιέχουν ακόρεστα λιπαρά και μικροθρεπτικά συστατικά.
- Ψάρια: αποτελούν πηγή πρωτεΐνης και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.
Χρειάζονται 8 ποτήρια νερό για να παραμείνει νεανικό το δέρμα;
Όχι. Δεν υπάρχει καθολικός αριθμός ποτηριών νερού που να έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει τις ρυτίδες ή τη φωτογήρανση.
Η επαρκής ενυδάτωση είναι σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά σε έναν άνθρωπο που ήδη προσλαμβάνει αρκετά υγρά, το να πίνει περισσότερο νερό δεν αποτελεί θεραπεία των ρυτίδων ή των κηλίδων από τον ήλιο.
Τα solarium προκαλούν επίσης φωτογήρανση;
Ναι. Οι τεχνητές πηγές υπεριώδους ακτινοβολίας, όπως τα κρεβάτια μαυρίσματος, δεν αποτελούν ασφαλή εναλλακτική στον ήλιο.
Η UV ακτινοβολία από τέτοιες συσκευές μπορεί να προκαλέσει πρόωρη γήρανση και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά την αποφυγή τους.
Συχνές ερωτήσεις για τη φωτογήρανση
Πόσο συχνά πρέπει να ανανεώνω το αντηλιακό;
Όταν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο, συνήθως περίπου κάθε δύο ώρες και νωρίτερα μετά από κολύμπι ή έντονη εφίδρωση, σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
Αρκεί το SPF 30;
Το SPF 30 ή υψηλότερο αποτελεί βασική σύσταση για καθημερινή προστασία. Χρειάζεται όμως το προϊόν να είναι ευρέος φάσματος και να εφαρμόζεται σωστά και σε επαρκή ποσότητα.
Μπορώ να διορθώσω πλήρως τις βλάβες του ήλιου;
Όχι πλήρως. Ορισμένα σημάδια, όπως δυσχρωμίες, λεπτές γραμμές και ανομοιόμορφη υφή, μπορούν να βελτιωθούν με σωστή περιποίηση ή δερματολογικές θεραπείες. Η πρόληψη παραμένει πιο αποτελεσματική από την προσπάθεια αναστροφής της βλάβης.
Είναι τα «χημικά» και τα «φυσικά» αντηλιακά διαφορετικά σε αποτελεσματικότητα;
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι UV φίλτρων, αλλά το σημαντικό για τον καταναλωτή είναι αν το προϊόν παρέχει αξιόπιστη προστασία ευρέος φάσματος, κατάλληλο SPF και αν μπορεί να χρησιμοποιείται σωστά και σταθερά. Ο όρος «φυσικό αντηλιακό» δεν αποτελεί από μόνος του εγγύηση καλύτερης προστασίας.
Η προστασία από τη φωτογήρανση δεν απαιτεί περίπλοκη ρουτίνα. Η σταθερή χρήση αντηλιακού, η σκιά, τα κατάλληλα ρούχα και η αποφυγή υπερβολικής UV έκθεσης κάνουν πολύ μεγαλύτερη διαφορά από οποιοδήποτε μεμονωμένο αντιγηραντικό προϊόν.
Και όσο νωρίτερα γίνει αυτή η προστασία καθημερινή συνήθεια, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να μειωθεί η συσσωρευμένη βλάβη του ήλιου με τα χρόνια.
Πηγές:















