Πόσες φορές έχουμε βάλει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μας; Πόσες φορές είπαμε «ναι» ενώ θέλαμε να πούμε «όχι», σωπάσαμε για να μη δυσαρεστήσουμε κάποιον ή απαιτήσαμε από τον εαυτό μας να αντέξει λίγο ακόμη, ενώ είχε ήδη κουραστεί;
Κάποια στιγμή μπορεί να κοιτάξουμε πίσω και να σκεφτούμε: «Συγγνώμη, εαυτέ μου, που σε ταλαιπώρησα τόσο ενώ δεν το άξιζες». Όχι για να καταδικάσουμε τις παλιές μας επιλογές, αλλά για να αναγνωρίσουμε ότι σήμερα ίσως μπορούμε να φερθούμε στον εαυτό μας με περισσότερη κατανόηση.
Όταν καταλαβαίνεις ότι άφησες τον εαυτό σου τελευταίο
Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή κατά τις οποίες προσπαθούμε τόσο πολύ να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων, ώστε ξεχνάμε να αναρωτηθούμε τι χρειαζόμαστε εμείς. Συμφωνούμε σε πράγματα που δεν θέλουμε, αποφεύγουμε να θέσουμε όρια ή παραμένουμε σε καταστάσεις που μας εξαντλούν.
Δεν συμβαίνει πάντα επειδή «δεν αγαπάμε αρκετά τον εαυτό μας». Μπορεί να φοβόμαστε την απόρριψη, να έχουμε μάθει να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις ή απλώς να μην ξέραμε τότε πώς να προστατεύσουμε καλύτερα τις ανάγκες μας.
Το να το αναγνωρίσουμε εκ των υστέρων δεν σημαίνει ότι πρέπει να μετατρέψουμε την αυτογνωσία σε άλλη μία ευκαιρία για αυτοκατηγορία.
Δεν φταις για όλα όσα σου συνέβησαν
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην προσωπική ευθύνη και στην ενοχή για ό,τι μας έχει συμβεί.
Μπορούμε να αναλάβουμε την ευθύνη για μια δική μας επιλογή, για ένα λάθος ή για μια συμπεριφορά που θέλουμε να αλλάξουμε. Δεν είμαστε όμως υπεύθυνοι επειδή κάποιος μας εξαπάτησε, μας κακοποίησε, μας χειραγώγησε ή παραβίασε τα όριά μας.
Ακόμη και όταν σήμερα βλέπουμε ότι θα μπορούσαμε να είχαμε αντιδράσει διαφορετικά, χρειάζεται να θυμόμαστε κάτι απλό: κρίνουμε το παρελθόν έχοντας πλέον γνώσεις και εμπειρίες που ίσως τότε δεν είχαμε.
Τι σημαίνει να συγχωρείς τον εαυτό σου;
Η συγχώρεση του εαυτού δεν σημαίνει ότι διαγράφουμε όσα έγιναν ούτε ότι αποφασίζουμε πως κάθε επιλογή μας ήταν σωστή. Μπορεί να σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε ένα λάθος χωρίς να μετατρέπουμε το λάθος σε ταυτότητα.
Άλλο το «έκανα κάτι που σήμερα θα επέλεγα διαφορετικά» και άλλο το «είμαι ένας άνθρωπος που δεν αξίζει». Η πρώτη σκέψη μπορεί να οδηγήσει σε μάθηση. Η δεύτερη συνήθως μας κρατά εγκλωβισμένους στην αυτοκριτική.
Η έρευνα γύρω από την αυτοσυμπόνια δείχνει ότι ένας πιο υποστηρικτικός τρόπος αντιμετώπισης του εαυτού σε στιγμές δυσκολίας συνδέεται με καλύτερη ψυχολογική ευεξία και χαμηλότερη ψυχολογική δυσφορία. Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τα λάθη μας. Σημαίνει ότι μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε χωρίς να συντρίβουμε τον εαυτό μας.
Αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει ότι τα δικαιολογούμε όλα
Μερικές φορές φοβόμαστε ότι, αν σταματήσουμε να είμαστε τόσο αυστηροί με τον εαυτό μας, θα γίνουμε αδιάφοροι ή θα επαναλάβουμε τα ίδια λάθη. Όμως η αυτοσυμπόνια δεν απαιτεί να αρνηθούμε την ευθύνη μας.
Μπορούμε να πούμε ταυτόχρονα: «Αυτό που έκανα ήταν λάθος» και «δεν χρειάζεται να μισώ τον εαυτό μου γι’ αυτό».
Μπορούμε να διορθώσουμε κάτι, να ζητήσουμε συγγνώμη, να αλλάξουμε συμπεριφορά και να προσπαθήσουμε να μην επαναλάβουμε ένα λάθος, χωρίς να παραμένουμε για πάντα τιμωροί του εαυτού μας.
Να μάθεις να ακούς τις ανάγκες σου
Η φροντίδα του εαυτού δεν είναι μόνο μια όμορφη φράση. Μερικές φορές εμφανίζεται μέσα σε πολύ καθημερινές αποφάσεις: να ξεκουραστείς όταν έχεις εξαντληθεί, να ζητήσεις βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι ή να πεις «όχι» χωρίς να θεωρείς ότι οφείλεις πάντοτε μια μεγάλη εξήγηση.
Σημαίνει επίσης να παρατηρείς τι αισθάνεσαι αντί να προσπαθείς αμέσως να το καταπιέσεις. Ο θυμός, η λύπη ή η απογοήτευση δεν είναι αποδείξεις ότι απέτυχες. Είναι συναισθήματα που μπορούν να σου δώσουν πληροφορίες για κάτι που χρειάζεσαι ή για ένα όριο που ίσως παραβιάστηκε.
Τα όρια δεν είναι έλλειψη αγάπης
Για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να ικανοποιούν τους πάντες, ένα απλό «όχι» μπορεί να προκαλεί μεγάλη ενοχή. Τα προσωπικά όρια όμως δεν σημαίνουν ότι παύουμε να ενδιαφερόμαστε για τους άλλους.
Μπορείς να αγαπάς κάποιον και να μη συμφωνείς μαζί του. Μπορείς να νοιάζεσαι για κάποιον και να μην είσαι διαθέσιμος κάθε στιγμή. Μπορείς ακόμη να απομακρυνθείς από μια σχέση όταν αυτή σε βλάπτει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν προσπάθησες αρκετά.
Τα όρια δεν χρειάζεται να λειτουργούν ως τιμωρία. Είναι ένας τρόπος να ξεκαθαρίζουμε τι μπορούμε να δεχτούμε και τι όχι.
Δεν χρειάζεται να διορθώσεις όλο το παρελθόν
Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα είναι να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να επιστρέψουμε πίσω και να αλλάξουμε όσα έγιναν. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε αυτή την εμπειρία σήμερα.
Ίσως κάποτε παρέμεινες περισσότερο απ’ όσο ήθελες σε μια κατάσταση. Ίσως δεν μίλησες όταν θα ήθελες να είχες μιλήσει. Ίσως προσπάθησες υπερβολικά να κερδίσεις την αποδοχή κάποιου.
Αυτές οι εμπειρίες μπορούν να γίνουν πληροφορίες για τις επόμενες επιλογές σου, χωρίς να χρειάζεται να γίνουν μια ισόβια κατηγορία εναντίον σου.
Η αλλαγή δεν γίνεται με μία μόνο συγγνώμη
Το να πεις «συγγνώμη, εαυτέ μου» μπορεί να είναι μια δυνατή συμβολική στιγμή, αλλά δεν υπάρχει μια μαγική φράση που εξαφανίζει την ενοχή, τον πόνο ή την αυτοκριτική.
Η αλλαγή συνήθως φαίνεται σε όσα ακολουθούν: στο αν αρχίζεις να αναγνωρίζεις νωρίτερα την εξάντληση, να μιλάς όταν κάτι σε ενοχλεί, να επιλέγεις διαφορετικά και να μην απαιτείς από τον εαυτό σου να είναι συνεχώς τέλειος.
Και μερικές φορές η διαδικασία δεν είναι γραμμική. Μπορεί να επιστρέψουν παλιές σκέψεις, φόβοι ή ενοχές. Αυτό δεν ακυρώνει την πρόοδο που έχει ήδη γίνει.
Από την αυτοκριτική στην κατανόηση
Ίσως η πιο ουσιαστική συγγνώμη προς τον εαυτό μας να μην βρίσκεται σε μια μεγάλη δήλωση. Μπορεί να βρίσκεται στις μικρές αλλαγές που κάνουμε από εδώ και πέρα.
Στο να σταματήσουμε να μιλάμε στον εαυτό μας με τρόπο που δεν θα μιλούσαμε ποτέ σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε. Στο να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας χωρίς να θεωρούμε ότι αυτά ακυρώνουν ολόκληρη την αξία μας. Και στο να θυμόμαστε ότι το να φροντίζουμε τον εαυτό μας δεν απαιτεί να εγκαταλείψουμε τη φροντίδα των άλλων.
Ίσως, λοιπόν, το «Συγγνώμη, εαυτέ μου» να σημαίνει τελικά κάτι πολύ απλό: δεν μπορώ να αλλάξω όλα όσα πέρασες, αλλά μπορώ να προσπαθήσω να σου φέρομαι διαφορετικά από εδώ και πέρα.
Πηγές:
