Η μωβ πατάτα ξεχωρίζει αμέσως από τις συνηθισμένες πατάτες χάρη στο εντυπωσιακό της χρώμα. Πίσω όμως από αυτή την ασυνήθιστη εμφάνιση κρύβονται φυσικές φυτικές ουσίες που έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων για τις πιθανές επιδράσεις τους στην υγεία.
Η χαρακτηριστική μωβ απόχρωση οφείλεται κυρίως στις ανθοκυανίνες, ουσίες με αντιοξειδωτική δράση που υπάρχουν επίσης στα μύρτιλα, στα βατόμουρα και σε άλλα σκουρόχρωμα φυτικά τρόφιμα. Τι ακριβώς προσφέρει όμως η μωβ πατάτα και είναι πράγματι πιο υγιεινή από την κοινή;
Από πού προέρχεται η μωβ πατάτα;
Οι πατάτες με μωβ σάρκα έχουν τις ρίζες τους στις Άνδεις της Νότιας Αμερικής, όπου καλλιεργούνται εδώ και αιώνες διάφορες ποικιλίες με διαφορετικά χρώματα, σχήματα και γεύσεις.
Σήμερα, μωβ πατάτες καλλιεργούνται και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Υπάρχουν ποικιλίες με μωβ φλούδα και λευκή σάρκα, αλλά και ποικιλίες με έντονο μωβ χρώμα στο εσωτερικό τους.
Η γεύση και η υφή τους εξαρτώνται από την ποικιλία. Ορισμένες έχουν πιο γήινη γεύση, ενώ άλλες μοιάζουν αρκετά με τις συνηθισμένες πατάτες.
Τι κάνει τη μωβ πατάτα διαφορετική;
Το βασικό χαρακτηριστικό που τη διαφοροποιεί από πολλές λευκές και κίτρινες ποικιλίες είναι η παρουσία ανθοκυανινών. Πρόκειται για φυσικές χρωστικές που ανήκουν στην οικογένεια των πολυφαινολών.
Οι ανθοκυανίνες έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες, δηλαδή μπορούν να συμμετέχουν σε διαδικασίες που περιορίζουν ορισμένες χημικές αντιδράσεις οξείδωσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση μωβ πατάτας σταματά τη γήρανση ή προστατεύει αυτόματα από ασθένειες. Η επίδραση μιας τροφής στον ανθρώπινο οργανισμό είναι πολύ πιο σύνθετη από την αντιοξειδωτική δράση που παρουσιάζουν τα συστατικά της στο εργαστήριο.

Ποια είναι η διατροφική αξία της μωβ πατάτας;
Όπως και η κοινή πατάτα, η μωβ πατάτα αποτελεί κυρίως πηγή υδατανθράκων, με βασικό συστατικό το άμυλο. Περιέχει επίσης φυτικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα, ενώ η ακριβής σύνθεσή της διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία και τον τρόπο μαγειρέματος.
Φυτικές ίνες για την καλή λειτουργία του εντέρου
Οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος και μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, όταν καταναλώνονται στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.
Η πατάτα περιέχει φυτικές ίνες, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται με τη φλούδα της. Ωστόσο, δεν είναι από τις πιο πλούσιες πηγές τους σε σύγκριση με τρόφιμα όπως τα όσπρια και ορισμένα δημητριακά ολικής άλεσης.
Βιταμίνη C, κάλιο και άλλα θρεπτικά συστατικά
Η μωβ πατάτα μπορεί να προσφέρει χρήσιμα θρεπτικά συστατικά, όπως:
- Βιταμίνη C: Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην παραγωγή κολλαγόνου και στην απορρόφηση του σιδήρου από φυτικές τροφές.
- Κάλιο: Συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος και βοηθά στη διατήρηση της φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης.
- Μαγνήσιο: Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και σε πολλές μεταβολικές διεργασίες.
- Πολυφαινόλες: Φυτικές ουσίες, στις οποίες περιλαμβάνονται οι ανθοκυανίνες και άλλα συστατικά με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Οι ποσότητες αυτών των συστατικών δεν είναι ίδιες σε όλες τις μωβ πατάτες. Επιπλέον, το μαγείρεμα μπορεί να επηρεάσει την περιεκτικότητα σε ορισμένες βιταμίνες και φυτικές ουσίες.
Τι έχουν δείξει οι έρευνες για την καρδιά;
Οι ανθοκυανίνες μελετώνται για πιθανές ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία των αγγείων και σε ορισμένους παράγοντες που σχετίζονται με τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Μία μικρή κλινική μελέτη, που δημοσιεύτηκε το 2012 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Agricultural and Food Chemistry, εξέτασε την κατανάλωση μωβ πατάτας σε 18 άτομα με υπέρταση.
Οι ερευνητές παρατήρησαν μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης κατά την περίοδο κατανάλωσης. Ωστόσο, δεν καταγράφηκαν σημαντικές αλλαγές στη χοληστερόλη ή στη γλυκόζη νηστείας.
Το εύρημα είναι ενδιαφέρον, αλλά δεν αποτελεί απόδειξη ότι η μωβ πατάτα θεραπεύει την υπέρταση ή προλαμβάνει τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Η μελέτη ήταν μικρή και χρειάζονται μεγαλύτερες, μακροχρόνιες έρευνες.

Έχει η μωβ πατάτα χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη;
Εδώ υπάρχει μια σημαντική παρανόηση. Το γεγονός ότι μια πατάτα έχει μωβ χρώμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη ή ότι δεν αυξάνει σημαντικά το σάκχαρο στο αίμα.
Ο γλυκαιμικός δείκτης δείχνει πόσο γρήγορα αυξάνονται τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μετά την κατανάλωση μιας συγκεκριμένης ποσότητας διαθέσιμων υδατανθράκων από ένα τρόφιμο.
Σε μελέτη που συνέκρινε πατάτες διαφορετικών χρωμάτων, η μωβ ποικιλία είχε μέσο γλυκαιμικό δείκτη περίπου 77, ενώ μια λευκή ποικιλία περίπου 93. Παρότι υπήρχε αριθμητική διαφορά, αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική.
Ο γλυκαιμικός δείκτης μπορεί να επηρεάζεται από την ποικιλία, τον τρόπο μαγειρέματος και την επεξεργασία της πατάτας. Επίσης, σημασία έχει η ποσότητα που καταναλώνεται και τα υπόλοιπα τρόφιμα του γεύματος.
Για τα άτομα με διαβήτη, η μωβ πατάτα δεν αποτελεί τρόφιμο που μπορεί να καταναλώνεται χωρίς περιορισμό. Εξακολουθεί να περιέχει άμυλο και πρέπει να υπολογίζεται στην πρόσληψη υδατανθράκων.
Είναι η μωβ πατάτα πιο υγιεινή από τη λευκή;
Η μωβ πατάτα έχει ένα ενδιαφέρον πλεονέκτημα: συνήθως περιέχει περισσότερες ανθοκυανίνες από τις λευκόσαρκες ποικιλίες, οι οποίες δεν έχουν το ίδιο έντονο χρώμα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπερέχει σε κάθε θρεπτικό συστατικό. Η περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, κάλιο, φυτικές ίνες και άλλες ουσίες μπορεί να διαφέρει σημαντικά από ποικιλία σε ποικιλία.
Η κοινή πατάτα παραμένει επίσης ένα θρεπτικό τρόφιμο όταν μαγειρεύεται με κατάλληλο τρόπο. Η μωβ πατάτα μπορεί απλώς να προσφέρει μεγαλύτερη ποικιλία φυτικών συστατικών στη διατροφή μας.
Πώς να μαγειρέψετε τη μωβ πατάτα;
Ένα από τα πλεονεκτήματά της είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν με τους ίδιους τρόπους όπως η συνηθισμένη πατάτα. Το έντονο χρώμα της κάνει επίσης τα πιάτα πιο ιδιαίτερα στην εμφάνιση.

Μωβ πατάτα σε σαλάτα
Βράστε τις πατάτες μέχρι να μαλακώσουν, αφήστε τις να κρυώσουν και κόψτε τις σε κομμάτια. Συνδυάστε τις με σπανάκι, ντοματίνια, ελαιόλαδο και λίγο ξίδι ή λεμόνι.
Έτσι δημιουργείται μια χορταστική σαλάτα με λαχανικά, υδατάνθρακες και καλά λιπαρά από το ελαιόλαδο.
Μωβ πατάτες στον φούρνο
Κόψτε τις πατάτες σε κομμάτια, προσθέστε λίγο ελαιόλαδο, ρίγανη, δεντρολίβανο και πιπέρι και ψήστε τις μέχρι να μαλακώσουν και να ροδίσουν ελαφρά.
Το ψήσιμο είναι μια πρακτική επιλογή που δεν απαιτεί μεγάλες ποσότητες πρόσθετου λίπους. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με πολλά λαχανικά, μέρος ορισμένων ευαίσθητων θρεπτικών συστατικών μπορεί να χαθεί κατά το μαγείρεμα.
Πουρές μωβ πατάτας
Η μωβ πατάτα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έναν εντυπωσιακό πουρέ με φυσικό μωβ χρώμα. Μπορείτε να προσθέσετε λίγο ελαιόλαδο, γάλα ή άλλο κατάλληλο υγρό, ανάλογα με την επιθυμητή υφή.
Συνδυάζεται με ψάρι, κοτόπουλο ή όσπρια και λαχανικά, ώστε να αποτελεί μέρος ενός πιο ολοκληρωμένου γεύματος.
Σούπες και άλλες συνταγές
Μπορεί επίσης να προστεθεί σε σούπες λαχανικών ή να χρησιμοποιηθεί ως βάση για μια βελουτέ σούπα. Η περιεκτικότητά της σε άμυλο βοηθά στο να αποκτά το φαγητό πιο πλούσια υφή.
Αξίζει να αποφεύγεται το υπερβολικό τηγάνισμα, όχι επειδή η μωβ πατάτα είναι διαφορετική από την κοινή, αλλά επειδή το πρόσθετο λάδι αυξάνει σημαντικά τις θερμίδες του πιάτου.
Τι πρέπει να προσέχετε πριν την καταναλώσετε;
Η μωβ πατάτα ακολουθεί τους ίδιους βασικούς κανόνες ασφάλειας με τις υπόλοιπες πατάτες. Πρέπει να φυλάσσεται σε δροσερό, σκοτεινό και ξηρό μέρος, ώστε να περιορίζεται η ανάπτυξη φύτρων και το πρασίνισμα της φλούδας.
Το φυσικό μωβ χρώμα της δεν πρέπει να συγχέεται με το πρασίνισμα που μπορεί να παρατηρηθεί στις πατάτες μετά από έκθεση στο φως. Οι έντονα πρασινισμένες, αλλοιωμένες ή πολύ φυτρωμένες πατάτες καλό είναι να απορρίπτονται, καθώς μπορεί να έχουν αυξημένα επίπεδα φυσικών γλυκοαλκαλοειδών.
Αν καταναλώνετε την πατάτα με τη φλούδα, πλύνετέ την καλά πριν από το μαγείρεμα.
Τι αξίζει τελικά να κρατήσουμε για τη μωβ πατάτα;
Η μωβ πατάτα είναι ένα ενδιαφέρον και θρεπτικό τρόφιμο που μπορεί να προσθέσει χρώμα και ποικιλία στα καθημερινά γεύματα. Το βασικό της χαρακτηριστικό είναι οι ανθοκυανίνες, οι οποίες μελετώνται για τις πιθανές ευεργετικές τους ιδιότητες.
Δεν αποτελεί όμως θεραπεία για την υπέρταση, τον διαβήτη ή την υψηλή χοληστερόλη, ούτε υπάρχουν αποδείξεις ότι αποτρέπει τη γήρανση ή σοβαρές ασθένειες.
Η πραγματική της αξία βρίσκεται στο ότι μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, μαζί με πολλά διαφορετικά λαχανικά, φρούτα, όσπρια και άλλα θρεπτικά τρόφιμα. Και αυτό είναι ένας πολύ καλός λόγος για να τη δοκιμάσουμε, χωρίς να χρειάζεται να την αποκαλούμε «υπερτροφή».

Πηγές:
- PubMed: The glycemic index of pigmented potatoes is related to their polyphenol content
- Journal of Agricultural and Food Chemistry: High-Antioxidant Potatoes and Blood Pressure
- Nutrition Reviews: The health benefits of anthocyanins
- Genetic Diversity and Health Properties of Polyphenols in Potato
- The Glycemic Index and Human Health with an Emphasis on Potatoes












