Η τριχόπτωση είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο και μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες. Άλλοτε πρόκειται για προσωρινή αυξημένη απώλεια τριχών που υποχωρεί μόνη της και άλλοτε για μια προοδευτική κατάσταση που χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία.
Ο όρος «εποχική τριχόπτωση» χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινότητα, όμως δεν αποτελεί ξεχωριστή ιατρική διάγνωση. Υπάρχουν εποχιακές διακυμάνσεις στον κύκλο της τρίχας, αλλά η αυξημένη απώλεια μαλλιών μπορεί επίσης να σχετίζεται με τελογενή τριχόπτωση, ανδρογενετική αλωπεκία, έλλειψη σιδήρου, θυρεοειδή ή άλλες αιτίες.
Πόσες τρίχες είναι φυσιολογικό να χάνουμε;
Τα μαλλιά περνούν φυσιολογικά από διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης και ανάπαυσης. Ένα μέρος των τριχών βρίσκεται κάθε στιγμή στην τελογενή, δηλαδή την τελική φάση του κύκλου, και τελικά αποπίπτει.
Η απώλεια περίπου 50 έως 100 τριχών την ημέρα θεωρείται συχνά μέσα στα φυσιολογικά όρια, αν και ο πραγματικός αριθμός διαφέρει ανάλογα με το μήκος, την πυκνότητα, το λούσιμο και τη φάση του κύκλου των μαλλιών.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι αν παρατηρείτε σαφή αύξηση σε σχέση με το συνηθισμένο ή αν αρχίζει να φαίνεται αραίωση του τριχωτού.
Υπάρχει πραγματικά εποχική τριχόπτωση;
Υπάρχουν μελέτες που έχουν βρει ότι ο ανθρώπινος κύκλος της τρίχας παρουσιάζει κάποια εποχιακή μεταβολή.
Σε μελέτη εκατοντάδων γυναικών παρατηρήθηκε μεγαλύτερο ποσοστό τριχών σε τελογενή φάση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και μια μικρότερη δεύτερη κορύφωση την άνοιξη.
Επειδή οι τρίχες της τελογενούς φάσης αποπίπτουν αργότερα, αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί αρκετοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται περισσότερη τριχόπτωση προς το τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο.
Δεν είναι όμως σωστό να αποδίδεται αυτόματα κάθε έντονη τριχόπτωση στην αλλαγή της εποχής.
Τι είναι η τελογενής τριχόπτωση;
Η τελογενής τριχόπτωση είναι μια από τις συχνότερες αιτίες διάχυτης απώλειας μαλλιών.
Συμβαίνει όταν μεγάλος αριθμός τριχοθυλακίων περνά πρόωρα από τη φάση ανάπτυξης στη φάση ανάπαυσης. Οι τρίχες δεν πέφτουν απαραίτητα αμέσως. Συχνά η αυξημένη τριχόπτωση εμφανίζεται περίπου δύο έως τέσσερις μήνες μετά τον εκλυτικό παράγοντα.
Τι μπορεί να την προκαλέσει;
Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν:
- σοβαρή λοίμωξη ή ασθένεια με πυρετό,
- χειρουργική επέμβαση,
- τοκετό,
- έντονο ψυχολογικό ή σωματικό στρες,
- γρήγορη απώλεια βάρους ή πολύ περιοριστική δίαιτα,
- έλλειψη σιδήρου ή άλλη διατροφική ανεπάρκεια,
- διαταραχές του θυρεοειδούς,
- ορισμένα φάρμακα,
- διακοπή ορισμένων ορμονικών θεραπειών ή αντισυλληπτικών.
Σε αρκετές περιπτώσεις δεν εντοπίζεται κάποιος σαφής εκλυτικός παράγοντας.
Πόσο διαρκεί η προσωρινή τριχόπτωση;
Η οξεία τελογενής τριχόπτωση συχνά βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε μερικούς μήνες, εφόσον έχει υποχωρήσει το αίτιο που την προκάλεσε.
Η πτώση μπορεί να είναι έντονη για ένα διάστημα και στη συνέχεια να μειωθεί σταδιακά. Η πλήρης αποκατάσταση της πυκνότητας χρειάζεται περισσότερο χρόνο, επειδή τα μαλλιά μεγαλώνουν αργά.
Όταν η αυξημένη διάχυτη τριχόπτωση επιμένει για περισσότερο από έξι μήνες, μπορεί να μιλάμε για χρόνια τελογενή τριχόπτωση.
Τι είναι η χρόνια τελογενής τριχόπτωση;
Η χρόνια τελογενής τριχόπτωση χαρακτηρίζεται από αυξημένη διάχυτη πτώση που μπορεί να διαρκεί μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Δεν είναι το ίδιο με την ανδρογενετική αλωπεκία. Στη χρόνια τελογενή τριχόπτωση οι τρίχες μπορεί να πέφτουν έντονα, αλλά το μοτίβο δεν είναι απαραίτητα εκείνο της προοδευτικής αραίωσης που βλέπουμε στην κληρονομική τριχόπτωση.
Σε ορισμένους ανθρώπους οι δύο καταστάσεις μπορούν να συνυπάρχουν.
Τι είναι η ανδρογενετική αλωπεκία;
Η ανδρογενετική αλωπεκία είναι η συχνότερη αιτία προοδευτικής αραίωσης των μαλλιών σε άνδρες και γυναίκες.
Έχει γενετική βάση και επηρεάζεται από ορμονικούς μηχανισμούς.
Στους άνδρες
Η αραίωση εμφανίζεται συνήθως στους κροτάφους, στη μετωπιαία γραμμή και στην κορυφή του κεφαλιού.
Με την πάροδο του χρόνου οι τρίχες στις συγκεκριμένες περιοχές γίνονται λεπτότερες και μικρότερες.
Στις γυναίκες
Στη γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία είναι πιο συνηθισμένη η διάχυτη αραίωση στην κορυφή του κεφαλιού και η σταδιακή διεύρυνση της χωρίστρας.
Η μετωπιαία γραμμή συνήθως διατηρείται περισσότερο απ’ ό,τι στους άνδρες.
Πώς ξεχωρίζει κανείς τους διαφορετικούς τύπους;
Δεν είναι πάντα δυνατό να γίνει σωστή διάγνωση μόνο από την ποσότητα των τριχών που βρίσκουμε στο μπάνιο ή στη βούρτσα.
Ο δερματολόγος αξιολογεί:
- το μοτίβο της αραίωσης,
- τη διάρκεια της τριχόπτωσης,
- αν η απώλεια είναι διάχυτη ή σε συγκεκριμένες περιοχές,
- πρόσφατες ασθένειες, χειρουργεία ή απώλεια βάρους,
- φάρμακα και συμπληρώματα,
- οικογενειακό ιστορικό τριχόπτωσης,
- την κατάσταση του τριχωτού της κεφαλής.
Τι είναι η τριχοσκόπηση;
Η τριχοσκόπηση είναι η εξέταση του τριχωτού και των τριχών με ειδικό μεγεθυντικό όργανο.
Μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν χαρακτηριστικά που συνηγορούν υπέρ ανδρογενετικής αλωπεκίας, γυροειδούς αλωπεκίας ή άλλων μορφών τριχόπτωσης.
Χρειάζονται εξετάσεις αίματος;
Όχι σε όλους. Ανάλογα με το ιστορικό, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για παράγοντες όπως:
- γενική αίματος,
- φερριτίνη ή δείκτες σιδήρου,
- θυρεοειδικές ορμόνες,
- άλλες εξετάσεις όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική υποψία.
Μπορεί η έλλειψη σιδήρου να προκαλέσει τριχόπτωση;
Ναι. Η έλλειψη σιδήρου, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αναιμία ή πολύ χαμηλές αποθήκες σιδήρου, μπορεί να σχετίζεται με διάχυτη τριχόπτωση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι χάνουν μαλλιά πρέπει να παίρνουν σίδηρο. Η άσκοπη λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα και πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Χρειάζονται βιοτίνη και άλλα συμπληρώματα;
Η βιοτίνη έχει γίνει πολύ δημοφιλές συμπλήρωμα για μαλλιά και νύχια, όμως η πραγματική ανεπάρκειά της είναι σπάνια.
Δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία ότι υψηλές δόσεις βιοτίνης βελτιώνουν την τριχόπτωση σε ανθρώπους που δεν έχουν ανεπάρκεια.
Το ίδιο ισχύει για ψευδάργυρο, βιταμίνη D και άλλα συμπληρώματα: μπορεί να βοηθήσουν όταν διορθώνουν μια πραγματική έλλειψη, αλλά δεν αποτελούν γενική θεραπεία της τριχόπτωσης.
Παίζει ρόλο η διατροφή;
Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, σιδήρου και άλλων θρεπτικών συστατικών είναι σημαντική για τη φυσιολογική ανάπτυξη των μαλλιών.
Πολύ αυστηρές δίαιτες, απότομη απώλεια βάρους ή ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης μπορούν να προκαλέσουν τελογενή τριχόπτωση.
Δεν υπάρχει όμως συγκεκριμένη «τροφή για την τριχόπτωση» που να μπορεί από μόνη της να σταματήσει μια γενετική ή ορμονική μορφή αλωπεκίας.
Μπορεί το στρες να προκαλέσει τριχόπτωση;
Ναι, το έντονο σωματικό ή ψυχολογικό στρες μπορεί να αποτελέσει εκλυτικό παράγοντα για τελογενή τριχόπτωση.
Η αυξημένη πτώση συνήθως δεν εμφανίζεται την επόμενη ημέρα από ένα στρεσογόνο γεγονός. Μπορεί να γίνει εμφανής αρκετές εβδομάδες ή μήνες αργότερα λόγω του φυσιολογικού κύκλου της τρίχας.
Το στρες όμως δεν είναι ειδικά «αιτία εποχικής τριχόπτωσης» και δεν εξηγεί κάθε περίπτωση απώλειας μαλλιών.
Βοηθά το μασάζ στο τριχωτό;
Το ήπιο μασάζ μπορεί να είναι ευχάριστο και χαλαρωτικό, αλλά δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα ότι από μόνο του θεραπεύει την ανδρογενετική ή την τελογενή τριχόπτωση.
Η αυξημένη κυκλοφορία του αίματος για λίγα λεπτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα δημιουργηθούν περισσότερες τρίχες.
Τι ισχύει για το δενδρολίβανο και τα αιθέρια έλαια;
Το αιθέριο έλαιο δενδρολίβανου έχει μελετηθεί σε μικρές κλινικές έρευνες για την ανδρογενετική αλωπεκία, αλλά τα διαθέσιμα δεδομένα είναι περιορισμένα.
Δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση ώστε να θεωρείται ισοδύναμο με τις καθιερωμένες θεραπείες ούτε ότι θεραπεύει την «εποχική τριχόπτωση».
Η λεβάντα έχει ακόμη πιο περιορισμένα στοιχεία για την ανάπτυξη μαλλιών στον άνθρωπο.
Τα αιθέρια έλαια μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργική δερματίτιδα και δεν πρέπει να εφαρμόζονται αδιάλυτα στο τριχωτό.
Ποιες θεραπείες υπάρχουν για την ανδρογενετική αλωπεκία;
Η θεραπεία εξαρτάται από το φύλο, την ηλικία, το μοτίβο της αραίωσης και το ιατρικό ιστορικό.
Μινοξιδίλη
Η μινοξιδίλη είναι μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες θεραπείες για την ανδρογενετική αλωπεκία τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.
Χρειάζεται συνεχής εφαρμογή για αρκετούς μήνες πριν αξιολογηθεί το αποτέλεσμα. Στην αρχή μπορεί να παρατηρηθεί προσωρινά αυξημένη πτώση.
Αν η θεραπεία διακοπεί, τα οφέλη συνήθως χάνονται σταδιακά.
Φιναστερίδη
Η φιναστερίδη χρησιμοποιείται κυρίως σε άνδρες με ανδρογενετική αλωπεκία. Μειώνει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (DHT), η οποία συμμετέχει στη σταδιακή σμίκρυνση των τριχοθυλακίων.
Είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο και μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, γι’ αυτό χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση πριν από τη χρήση.
Θεραπεία στις γυναίκες
Στις γυναίκες η μινοξιδίλη αποτελεί συχνά θεραπεία πρώτης επιλογής για τη γυναικεία ανδρογενετική αλωπεκία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις ο δερματολόγος μπορεί να χρησιμοποιήσει φάρμακα όπως η σπιρονολακτόνη ή άλλες θεραπείες εκτός επίσημης ένδειξης, ανάλογα με την ηλικία, τα ορμονικά χαρακτηριστικά και το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης.
Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης της εμμηνόπαυσης δεν αποτελεί γενική θεραπεία της τριχόπτωσης.
Πότε εξετάζεται η μεταμόσχευση μαλλιών;
Η μεταμόσχευση μαλλιών μπορεί να αποτελέσει επιλογή σε ορισμένα άτομα με σταθερή ανδρογενετική αλωπεκία και επαρκή δότρια περιοχή.
Δεν είναι κατάλληλη για κάθε τύπο τριχόπτωσης. Σε ενεργή διάχυτη τελογενή τριχόπτωση, για παράδειγμα, πρέπει πρώτα να διερευνηθεί και να αντιμετωπιστεί η αιτία.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε δερματολόγο;
Μια προσωρινή αύξηση της τριχόπτωσης μπορεί να υποχωρήσει μόνη της. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η εξέταση από δερματολόγο είναι σημαντική.
Ζητήστε αξιολόγηση αν:
- η τριχόπτωση επιμένει για περισσότερο από μερικούς μήνες,
- η χωρίστρα μεγαλώνει σταδιακά,
- υποχωρεί η μετωπιαία γραμμή,
- εμφανίζονται καθαρά κενά ή στρογγυλές περιοχές χωρίς τρίχες,
- υπάρχουν πόνος, έντονος κνησμός, κοκκινίλα ή ουλές στο τριχωτό,
- υπάρχουν άλλα συμπτώματα όπως κόπωση, αλλαγές βάρους ή διαταραχές περιόδου,
- η απώλεια ξεκίνησε μετά από νέο φάρμακο.
Η διάρκεια και το μοτίβο είναι πιο σημαντικά από την εποχή
Το να πέφτουν λίγο περισσότερες τρίχες σε ορισμένες εποχές μπορεί να αποτελεί φυσιολογική διακύμανση του κύκλου των μαλλιών. Δεν πρέπει όμως να θεωρούμε αυτόματα κάθε αυξημένη τριχόπτωση «εποχική».
Η διάχυτη απώλεια μετά από ασθένεια ή έντονο στρες, η χρόνια τελογενής τριχόπτωση και η ανδρογενετική αλωπεκία είναι διαφορετικές καταστάσεις και αντιμετωπίζονται διαφορετικά.
Αν η πτώση επιμένει, η πυκνότητα μειώνεται ή εμφανίζεται συγκεκριμένο μοτίβο αραίωσης, η σωστή διάγνωση από δερματολόγο έχει μεγαλύτερη αξία από συμπληρώματα και «φυσικές» θεραπείες που χρησιμοποιούνται χωρίς να είναι γνωστή η πραγματική αιτία.
Πηγές:
