Η κολύμβηση συνδυάζει αερόβια άσκηση με τη φυσική αντίσταση του νερού και κινητοποιεί μεγάλο μέρος του σώματος. Παράλληλα, η άνωση μειώνει τις φορτίσεις που δέχονται οι αρθρώσεις σε σύγκριση με πολλές δραστηριότητες στη στεριά.
Όταν γίνεται συστηματικά και με ένταση κατάλληλη για τη φυσική κατάσταση του ασκούμενου, μπορεί να συμβάλει στην καρδιοαναπνευστική αντοχή, στη μυϊκή λειτουργία, στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην ψυχική ευεξία. Δεν είναι όμως «μαγική» άσκηση και αρκετά από τα οφέλη που της αποδίδονται στο διαδίκτυο χρειάζονται πιο προσεκτική διατύπωση.
1. Γυμνάζει το σώμα με μικρότερη καταπόνηση των αρθρώσεων
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της κολύμβησης είναι η άνωση. Το νερό υποστηρίζει μέρος του σωματικού βάρους, με αποτέλεσμα οι αρθρώσεις να δέχονται μικρότερες φορτίσεις από ό,τι σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τρέξιμο ή άλματα.
Ταυτόχρονα, κάθε κίνηση πρέπει να ξεπεράσει την αντίσταση του νερού. Έτσι συμμετέχουν οι μύες των ώμων, της πλάτης, του κορμού και των ποδιών, ανάλογα πάντα με το στιλ και την τεχνική.
Αυτό κάνει την άσκηση στο νερό μια χρήσιμη επιλογή για πολλούς ανθρώπους που αναζητούν δραστηριότητα χαμηλής πρόσκρουσης. Σε περίπτωση τραυματισμού ή συγκεκριμένου μυοσκελετικού προβλήματος, όμως, η επιστροφή στην κολύμβηση πρέπει να προσαρμόζεται στις οδηγίες γιατρού ή φυσικοθεραπευτή.

2. Βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση
Η συνεχόμενη κολύμβηση αποτελεί αερόβια άσκηση. Η καρδιά και οι πνεύμονες καλούνται να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες των μυών σε οξυγόνο, ιδιαίτερα όταν η ένταση και η διάρκεια της προπόνησης αυξάνονται σταδιακά.
Η τακτική αερόβια δραστηριότητα αποτελεί βασικό κομμάτι ενός δραστήριου τρόπου ζωής και συνδέεται με καλύτερη καρδιοαγγειακή υγεία και μικρότερο κίνδυνο αρκετών χρόνιων νοσημάτων.
Η κολύμβηση μπορεί επομένως να βοηθήσει κάποιον να καλύψει μέρος των εβδομαδιαίων αναγκών του για αερόβια άσκηση, αρκεί η ένταση να είναι αρκετή και το πρόγραμμα να γίνεται με συνέπεια.
3. Μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης
Η τακτική αερόβια άσκηση αποτελεί σημαντικό μέρος των γενικών συστάσεων για την καρδιαγγειακή υγεία και μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση της αρτηριακής πίεσης.
Η άσκηση στο νερό έχει επίσης μελετηθεί σε άτομα με αυξημένη πίεση, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν ευνοϊκές μεταβολές. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η κολύμβηση αντικαθιστά την ιατρική παρακολούθηση ή τη θεραπεία της υπέρτασης.
Άτομα με καρδιολογικό πρόβλημα, μη ελεγχόμενη υπέρταση ή άλλα σημαντικά προβλήματα υγείας είναι καλό να συζητούν με τον γιατρό τους πριν αρχίσουν έντονη προπόνηση.
4. Πόσες θερμίδες καίει η κολύμβηση;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός θερμίδων που να ισχύει για όλους. Η ενεργειακή δαπάνη εξαρτάται από το βάρος, το στιλ κολύμβησης, την ταχύτητα, την τεχνική, τα διαλείμματα και τη διάρκεια της προπόνησης.
Για έναν άνθρωπο περίπου 70 κιλών, μια ώρα κολύμβησης μπορεί ενδεικτικά να απαιτήσει περίπου 350 έως πάνω από 700 θερμίδες, ανάλογα με την ένταση. Ένα χαλαρό ύπτιο απέχει σημαντικά ενεργειακά από ένα γρήγορο συνεχόμενο ελεύθερο.
Επομένως, οι μετρήσεις από smartwatch και εφαρμογές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εκτιμήσεις και όχι ως ακριβής μέτρηση των θερμίδων που καταναλώθηκαν.
5. Μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του σωματικού βάρους
Η κολύμβηση αυξάνει την ενεργειακή δαπάνη και μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός προγράμματος ελέγχου του σωματικού βάρους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η άσκηση από μόνη της εγγυάται απώλεια κιλών.
Η μεταβολή του σωματικού βάρους εξαρτάται από το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο, τη διατροφή, την καθημερινή δραστηριότητα και πολλούς ακόμη παράγοντες.
Επιστημονική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση για προγράμματα άσκησης στο νερό έχει βρει βελτιώσεις σε δείκτες όπως το σωματικό λίπος και η άλιπη μάζα, ιδιαίτερα όταν η άσκηση είχε επαρκή διάρκεια και μέτρια έως υψηλότερη ένταση.
6. Ενισχύει την αντοχή και τη μυϊκή λειτουργία
Το νερό αντιστέκεται στην κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις. Για τον λόγο αυτό, η κολύμβηση δεν επιβαρύνει μόνο το καρδιοαναπνευστικό σύστημα αλλά απαιτεί συνεχή μυϊκή εργασία.
Οι διαφορετικές τεχνικές ενεργοποιούν το σώμα με διαφορετικό τρόπο. Το ελεύθερο, το ύπτιο, το πρόσθιο και η πεταλούδα έχουν διαφορετικές απαιτήσεις από τους ώμους, την πλάτη, τον κορμό και τα πόδια.
Η συστηματική προπόνηση μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή αντοχή και τη γενικότερη φυσική κατάσταση. Δεν αντικαθιστά απαραίτητα την προπόνηση αντιστάσεων όταν ο στόχος είναι η μέγιστη δύναμη ή η μυϊκή υπερτροφία.
7. Τι μπορεί να προσφέρει στην ψυχική υγεία
Όπως και άλλες μορφές τακτικής φυσικής δραστηριότητας, η κολύμβηση μπορεί να αποτελέσει έναν ευχάριστο τρόπο αποφόρτισης από την καθημερινότητα. Η άσκηση γενικότερα συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία, βελτίωση της διάθεσης και καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Για αρκετούς ανθρώπους, ο επαναλαμβανόμενος ρυθμός των κινήσεων και της αναπνοής στο νερό προσφέρει επιπλέον μια αίσθηση συγκέντρωσης και χαλάρωσης.
Δεν χρειάζεται όμως να αποδίδονται αυτά τα αποτελέσματα αποκλειστικά στις «ενδορφίνες» ούτε να παρουσιάζεται η κολύμβηση ως θεραπεία για άγχος, κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές διαταραχές.

Βοηθά η κολύμβηση στην ευλυγισία και την κινητικότητα;
Η κολύμβηση απαιτεί επαναλαμβανόμενες κινήσεις των ώμων, των ισχίων και των άλλων αρθρώσεων σε σχετικά μεγάλο εύρος κίνησης. Παράλληλα, το νερό επιτρέπει σε αρκετούς ανθρώπους να κινούνται πιο άνετα επειδή μειώνεται η φόρτιση του σώματος.
Αυτό μπορεί να βοηθά στη διατήρηση της κινητικότητας, αλλά δεν σημαίνει ότι η κολύμβηση αυξάνει αυτόματα την ευλυγισία ή θεραπεύει μυϊκούς και αρθρικούς πόνους.
Μάλιστα, λανθασμένη τεχνική ή υπερβολικός όγκος προπόνησης μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα τους ώμους και, σε ορισμένες τεχνικές, τα γόνατα. Η καλή τεχνική και η σταδιακή αύξηση της προπόνησης παραμένουν σημαντικές.
Η κολύμβηση και η στάση του σώματος
Η προώθηση μέσα στο νερό απαιτεί σταθεροποίηση του κορμού και συμμετοχή των μυών της πλάτης και της κοιλιάς. Αυτό μπορεί να συμβάλει σε καλύτερο μυϊκό έλεγχο και αντοχή του κορμού.
Δεν υπάρχουν όμως αρκετά στοιχεία ώστε να θεωρούμε ότι η κολύμβηση από μόνη της «διορθώνει» τη στάση του σώματος ή εξαφανίζει τους πόνους στον αυχένα και την πλάτη. Η στάση και ο πόνος επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες και συχνά απαιτούν εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Πόση κολύμβηση χρειάζεται για να έχουμε οφέλη;
Δεν υπάρχει ένας χρόνος κολύμβησης που να είναι ιδανικός για όλους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει γενικά στους ενήλικες τουλάχιστον 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα ή 75 έως 150 λεπτά έντονης δραστηριότητας, ή αντίστοιχο συνδυασμό.
Η κολύμβηση μπορεί να αποτελέσει μέρος αυτού του χρόνου. Κάποιος που ξεκινά τώρα μπορεί να αρχίσει με μικρότερες προπονήσεις και να αυξήσει σταδιακά τη διάρκεια και την ένταση.
Οι συστάσεις περιλαμβάνουν επίσης μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα. Για τον λόγο αυτό, ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα φυσικής κατάστασης δεν χρειάζεται να βασίζεται αποκλειστικά στην πισίνα.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Η κολύμβηση είναι κατάλληλη για πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν είναι εντελώς απαλλαγμένη από κινδύνους. Η σωστή τεχνική, η ασφαλής πισίνα ή παραλία και η προσαρμογή της έντασης στη φυσική κατάσταση είναι σημαντικές.
Όποιος έχει γνωστή καρδιοπάθεια, σοβαρό αναπνευστικό πρόβλημα, πρόσφατο τραυματισμό ή άλλο ζήτημα υγείας που μπορεί να επηρεαστεί από την άσκηση θα πρέπει να ακολουθεί τις εξατομικευμένες οδηγίες του επαγγελματία υγείας που τον παρακολουθεί.
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, πάντως, η κολύμβηση μπορεί να αποτελέσει έναν ευχάριστο και αποτελεσματικό τρόπο να κινούνται περισσότερο. Το μεγαλύτερο όφελος δεν προέρχεται από μία εντυπωσιακή προπόνηση, αλλά από τη συστηματική άσκηση που μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (οδηγίες για τη φυσική δραστηριότητα), PubMed / συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση για την άσκηση στο νερό και τη σύσταση σώματος, Compendium of Physical Activities για τις ενεργειακές απαιτήσεις διαφορετικών μορφών κολύμβησης.












