Όταν πονάνε ή «πιάνουν» οι αρθρώσεις, είναι φυσικό να αναζητούμε τροφές που μπορούν να βοηθήσουν. Δεν υπάρχει όμως μία τροφή ή ένα φυσικό συστατικό που να θεραπεύει την αρθρίτιδα ή να εξαφανίζει τη φλεγμονή.
Υπάρχουν παρ’ όλα αυτά διατροφικές επιλογές που έχουν μελετηθεί για πιθανή βοήθεια στον πόνο, στη φλεγμονή ή στη συνολική υγεία των αρθρώσεων. Τα καλύτερα δεδομένα δείχνουν ότι μεγαλύτερη σημασία έχει το συνολικό διατροφικό πρότυπο και όχι κάποιο «θαυματουργό» συστατικό.
1. Κουρκουμάς και κουρκουμίνη
Η κουρκουμίνη είναι ένα από τα βασικά συστατικά του κουρκουμά και έχει μελετηθεί αρκετά για την πιθανή αντιφλεγμονώδη δράση της. Ορισμένες κλινικές μελέτες σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα έχουν δείξει βελτίωση στον πόνο και στη λειτουργικότητα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η προσθήκη λίγου κουρκουμά στο φαγητό δρα όπως τα εκχυλίσματα κουρκουμίνης των μελετών. Ο κουρκουμάς περιέχει σχετικά μικρή ποσότητα κουρκουμίνης και η απορρόφησή της από τον οργανισμό είναι περιορισμένη.
Ως μπαχαρικό μπορεί να χρησιμοποιείται κανονικά στη μαγειρική. Αν όμως κάποιος σκέφτεται συμπλήρωμα κουρκουμίνης, είναι προτιμότερο να το συζητήσει με γιατρό ή φαρμακοποιό, ιδιαίτερα αν παίρνει αντιπηκτικά ή άλλα φάρμακα.
2. Λιπαρά ψάρια και ωμέγα-3
Σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί και άλλα λιπαρά ψάρια είναι καλές πηγές των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων EPA και DHA.
Τα ωμέγα-3 έχουν μελετηθεί περισσότερο σε άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν μικρές βελτιώσεις σε συμπτώματα όπως ο αριθμός των ευαίσθητων αρθρώσεων, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα και η ποιότητα των στοιχείων ποικίλλει.
Για την καθημερινή διατροφή, τα ψάρια παραμένουν μια πολύ καλή επιλογή, όχι μόνο για τις αρθρώσεις αλλά και για την καρδιαγγειακή υγεία.
3. Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αποτελεί βασικό στοιχείο της Μεσογειακής διατροφής και περιέχει μονοακόρεστα λιπαρά και πολυφαινόλες.
Ένα από τα συστατικά του, η ελαιοκανθάλη, έχει παρουσιάσει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες σε εργαστηριακές μελέτες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ελαιόλαδο λειτουργεί σαν φάρμακο ή ότι μια συγκεκριμένη ποσότητα θα μειώσει τον πόνο στις αρθρώσεις.
Το μεγαλύτερο όφελος φαίνεται να προκύπτει όταν το ελαιόλαδο αποτελεί μέρος ενός συνολικά υγιεινού διατροφικού προτύπου, μαζί με λαχανικά, όσπρια, ψάρια, φρούτα, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης.
4. Τζίντζερ
Το τζίντζερ περιέχει ενώσεις που έχουν μελετηθεί για αντιφλεγμονώδη δράση. Κάποιες κλινικές δοκιμές σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα έχουν βρει μικρή μείωση του πόνου, αλλά άλλες ανασκοπήσεις θεωρούν ότι τα στοιχεία παραμένουν ανεπαρκή.
Επομένως, το τζίντζερ δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως «φυσικό παυσίπονο». Μπορεί όμως να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και να χρησιμοποιείται σε φαγητά ή ροφήματα για τη γεύση του.
5. Βιταμίνη D όταν υπάρχει ανεπάρκεια
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη διατήρηση φυσιολογικών οστών και για πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι όσο περισσότερη παίρνουμε τόσο καλύτερα θα λειτουργούν οι αρθρώσεις.
Οι κλινικές μελέτες που εξέτασαν συμπληρώματα βιταμίνης D σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα. Δεν υπάρχει επαρκής λόγος να λαμβάνεται συμπλήρωμα ειδικά ως θεραπεία της αρθρίτιδας χωρίς να υπάρχει σχετική ιατρική ένδειξη.
Σε άτομα με διαπιστωμένη ανεπάρκεια, ο γιατρός μπορεί να συστήσει την κατάλληλη ποσότητα με βάση τις εξετάσεις και τις ιδιαίτερες ανάγκες τους.
Το ισχυρότερο «συστατικό» είναι τελικά ολόκληρη η διατροφή
Αντί να επικεντρωνόμαστε σε μεμονωμένες τροφές, τα περισσότερα στοιχεία υποστηρίζουν ένα διατροφικό πρότυπο κοντά στη Μεσογειακή διατροφή.
Στην πράξη αυτό σημαίνει περισσότερα λαχανικά και φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ψάρια και ελαιόλαδο και λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, επεξεργασμένα κρέατα και μεγάλες ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης.
Σε μελέτες για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα έχουν καταγραφεί πιθανές βελτιώσεις στον πόνο και στη λειτουργικότητα με Μεσογειακού τύπου διατροφή, αν και η βεβαιότητα των δεδομένων παραμένει περιορισμένη. Το μεγάλο πλεονέκτημά της είναι ότι παράλληλα αποτελεί ένα από τα καλύτερα μελετημένα διατροφικά πρότυπα για τη γενικότερη υγεία.
Και τα πράσινα λαχανικά;
Σπανάκι, μπρόκολο, λάχανο και άλλα πράσινα λαχανικά αξίζει να υπάρχουν συχνά στο πιάτο. Προσφέρουν φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και διάφορες φυτικές ενώσεις.
Δεν υπάρχει όμως καλός λόγος να αποδίδουμε αυτά τα οφέλη ειδικά στη χλωροφύλλη ούτε να λέμε ότι η χλωροφύλλη «αποτοξινώνει» τον οργανισμό ή θεραπεύει τη φλεγμονή στις αρθρώσεις. Τέτοιοι ισχυρισμοί δεν υποστηρίζονται από επαρκή κλινικά στοιχεία.
Η ενυδάτωση βοηθά, αλλά δεν είναι θεραπεία για τη φλεγμονή
Το νερό είναι απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού και η επαρκής ενυδάτωση αποτελεί μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία ότι η κατανάλωση περισσότερου νερού από όσο χρειάζεται κάποιος μειώνει ειδικά τη φλεγμονή ή τον πόνο στις αρθρώσεις. Επομένως, δεν χρειάζονται ειδικά «πράσινα ροφήματα» ή χυμοί για την υγεία των αρθρώσεων.
Μπορεί η διατροφή να αντικαταστήσει τη θεραπεία;
Όχι. Ο πόνος στις αρθρώσεις μπορεί να οφείλεται σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις, από οστεοαρθρίτιδα μέχρι ρευματοειδή αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα ή τραυματισμό. Η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.
Η διατροφή μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά, να βοηθά στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και να προσφέρει θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιείται ως λόγος για να διακόπτεται ή να καθυστερεί μια θεραπεία που έχει συστήσει γιατρός.
Τι αξίζει να θυμόμαστε
Αν θέλουμε να φροντίσουμε τις αρθρώσεις μέσα από τη διατροφή, είναι προτιμότερο να σκεφτόμαστε το συνολικό πιάτο και όχι ένα μεμονωμένο συμπλήρωμα. Ψάρια, λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ξηροί καρποί και εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αποτελούν μια πολύ καλύτερη βάση από την αναζήτηση ενός «φυσικού αντιφλεγμονώδους» που υπόσχεται να λύσει μόνο του το πρόβλημα.
Κουρκουμίνη, τζίντζερ και ωμέγα-3 έχουν ενδιαφέροντα ερευνητικά δεδομένα, αλλά τα αποτελέσματά τους διαφέρουν ανάλογα με την πάθηση, τη μορφή και τη δόση. Τα συμπληρώματα χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, ειδικά όταν κάποιος λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.
Πηγές:
