Η εμπιστοσύνη είναι κάτι αόρατο, κι όμως μπορεί να καθορίσει ολόκληρη μια σχέση. Δεν τη βλέπεις και δεν την αγγίζεις, αλλά καταλαβαίνεις πολύ καλά πότε υπάρχει και ακόμη περισσότερο πότε αρχίζει να χάνεται.
Μπορεί να χρειαστούν μήνες ή χρόνια για να χτιστεί. Δημιουργείται μέσα από μικρές πράξεις, συνέπεια, ειλικρίνεια και την αίσθηση ότι ο άλλος θα φερθεί με σεβασμό σε όσα του εμπιστευόμαστε. Και ίσως γι’ αυτό, όταν ραγίσει, ο πόνος μπορεί να είναι τόσο έντονος.
Η εμπιστοσύνη δεν δημιουργείται από μια μεγάλη υπόσχεση
Σπάνια εμπιστευόμαστε πραγματικά κάποιον επειδή απλώς μας είπε «μπορείς να βασιστείς πάνω μου». Η εμπιστοσύνη χτίζεται κυρίως μέσα από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες.
Ο άλλος κρατά τον λόγο του. Είναι συνεπής. Δεν χρησιμοποιεί εναντίον μας κάτι προσωπικό που του εκμυστηρευτήκαμε. Παραμένει ειλικρινής ακόμη κι όταν η αλήθεια δεν είναι βολική.
Κάθε τέτοια πράξη προσθέτει ένα μικρό κομμάτι. Δεν χρειάζεται να συμβεί κάτι εντυπωσιακό. Συχνά η εμπιστοσύνη μεγαλώνει αθόρυβα, μέσα στην καθημερινότητα.
Γιατί χρειάζεται θάρρος για να εμπιστευτούμε;
Το να εμπιστεύεσαι σημαίνει ότι αποδέχεσαι έναν βαθμό αβεβαιότητας. Δεν μπορείς ποτέ να γνωρίζεις απόλυτα τι θα κάνει ένας άλλος άνθρωπος.
Όταν μοιράζεσαι έναν φόβο, μια ανασφάλεια ή κάτι που θεωρείς πολύ προσωπικό, εκτίθεσαι περισσότερο. Δίνεις στον άλλο πρόσβαση σε ένα μέρος του εαυτού σου που θα μπορούσε είτε να προστατεύσει είτε να πληγώσει.
Γι’ αυτό και η εμπιστοσύνη δεν είναι αφέλεια. Μπορεί να είναι μια σταδιακή επιλογή που βασίζεται σε όσα βλέπουμε στην πράξη.
Η εμπιστοσύνη δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν όρια
Το να εμπιστεύεσαι έναν άνθρωπο δεν σημαίνει ότι του δίνεις απεριόριστη πρόσβαση σε κάθε πλευρά της ζωής σου. Ούτε σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείς συμπεριφορές που σε κάνουν να αισθάνεσαι ανασφάλεια.
Μια υγιής σχέση μπορεί να έχει και εμπιστοσύνη και όρια. Μπορούμε να αγαπάμε κάποιον και ταυτόχρονα να ξεκαθαρίζουμε τι θεωρούμε αποδεκτό και τι όχι.
Τα όρια δεν καταστρέφουν την εγγύτητα. Συχνά τη βοηθούν, γιατί δημιουργούν σαφέστερες προσδοκίες και περισσότερο αμοιβαίο σεβασμό.
Όταν η εμπιστοσύνη προδίδεται, δεν πονά μόνο η πράξη
Η προδοσία μπορεί να είναι ιδιαίτερα επώδυνη επειδή δεν αφορά μόνο αυτό που συνέβη. Μπορεί να κλονίσει και όσα πιστεύαμε για τον άνθρωπο, τη σχέση ή ακόμη και τη δική μας κρίση.
Μπορεί να εμφανιστούν ερωτήματα όπως «πώς δεν το κατάλαβα;», «τι άλλο δεν γνωρίζω;» ή «μπορώ να εμπιστευτώ ξανά;». Γι’ αυτό το ρήγμα μπορεί να επηρεάζει πολύ περισσότερο από το συγκεκριμένο γεγονός που το προκάλεσε.
Και δεν υπάρχει μία σωστή αντίδραση. Κάποιος μπορεί να θυμώσει, να απομακρυνθεί, να θελήσει εξηγήσεις ή να χρειαστεί χρόνο πριν αποφασίσει τι θα κάνει.
Μπορεί να ξαναχτιστεί μια σχέση μετά την προδοσία;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ναι. Δεν είναι όμως ούτε εύκολο ούτε δεδομένο.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης χρειάζεται κάτι περισσότερο από μια συγγνώμη. Χρειάζεται ανάληψη ευθύνης, ειλικρίνεια, σταθερή αλλαγή συμπεριφοράς και χρόνο ώστε ο άνθρωπος που πληγώθηκε να δει ότι αυτό που του λέγεται επιβεβαιώνεται και στην πράξη.
Και ακόμη κι έτσι, κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να συνεχίσει μια σχέση μόνο και μόνο επειδή ο άλλος ζήτησε συγγνώμη. Μερικές φορές η εμπιστοσύνη μπορεί να ξαναχτιστεί. Άλλες φορές, η πιο υγιής επιλογή μπορεί να είναι η απόσταση.
Γιατί δυσκολευόμαστε να εμπιστευτούμε;
Οι προηγούμενες εμπειρίες επηρεάζουν συχνά τον τρόπο με τον οποίο πλησιάζουμε νέες σχέσεις. Αν έχουμε πληγωθεί, μπορεί να γίνουμε πιο επιφυλακτικοί ή να χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο πριν ανοιχτούμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι «ανίκανος να αγαπήσει». Μπορεί απλώς να έχει μάθει να προστατεύεται.
Η εμπιστοσύνη δεν χρειάζεται να δοθεί όλη από την αρχή. Μπορεί να αναπτύσσεται σταδιακά, όσο παρατηρούμε αν ο άλλος είναι συνεπής και αν η σχέση αισθάνεται ασφαλής.
Η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας παίζει κι αυτή ρόλο
Το να εμπιστευόμαστε τη δική μας κρίση μπορεί να μας βοηθήσει στις σχέσεις. Να ακούμε τα συναισθήματά μας, να αναγνωρίζουμε πότε κάτι μάς ενοχλεί και να πιστεύουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μια απογοήτευση αν συμβεί.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει πρώτα να λύσουμε κάθε προσωπική ανασφάλεια για να δημιουργήσουμε μια ουσιαστική σχέση. Οι άνθρωποι μπορούν να μαθαίνουν να εμπιστεύονται τον εαυτό τους και τους άλλους παράλληλα.
Μερικές φορές μια σταθερή και ασφαλής σχέση μπορεί μάλιστα να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε περισσότερη εμπιστοσύνη στη δική μας κρίση.
Η εμπιστοσύνη φαίνεται περισσότερο στη συνέπεια
Οι μεγάλες δηλώσεις μπορούν να είναι όμορφες, αλλά η εμπιστοσύνη συνήθως βασίζεται σε πολύ πιο απλά πράγματα.
Στο να εμφανίζεται κάποιος όταν είπε ότι θα εμφανιστεί. Στο να μην αλλάζει συμπεριφορά ανάλογα με το ποιος βρίσκεται μπροστά του. Στο να μπορεί να παραδεχτεί ένα λάθος χωρίς να μεταφέρει την ευθύνη αλλού.
Αυτές οι μικρές επαναλαμβανόμενες πράξεις είναι που δημιουργούν την αίσθηση ότι μπορούμε να χαλαρώσουμε μέσα σε μια σχέση και να μην είμαστε συνεχώς σε επιφυλακή.
Η εμπιστοσύνη δεν χρειάζεται να είναι τυφλή
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να εμπιστεύεσαι και στο να αγνοείς όσα βλέπεις. Η εμπιστοσύνη δεν απαιτεί να κλείνουμε τα μάτια σε επαναλαμβανόμενα ψέματα, ασυνέπεια ή έλλειψη σεβασμού.
Μπορούμε να δώσουμε σε έναν άνθρωπο χώρο να μας δείξει ποιος είναι, χωρίς να εγκαταλείπουμε την κρίση και τα όριά μας.
Ίσως αυτή να είναι και η πιο ώριμη μορφή εμπιστοσύνης: όχι η βεβαιότητα ότι ο άλλος δεν θα μας απογοητεύσει ποτέ, αλλά η αίσθηση ότι υπάρχει αρκετή συνέπεια, ειλικρίνεια και σεβασμός ώστε να μπορούμε να είμαστε αληθινοί δίπλα του.
Ό,τι αξίζει να κρατήσει χρειάζεται φροντίδα
Η εμπιστοσύνη δεν είναι κάτι που κερδίζουμε μία φορά και τελείωσε. Ακόμη και στις πιο στενές σχέσεις χρειάζεται να επιβεβαιώνεται μέσα από τον τρόπο που φερόμαστε ο ένας στον άλλο.
Μπορεί να δυναμώσει όταν υπάρχει συνέπεια και να αποδυναμωθεί όταν θεωρείται δεδομένη. Μπορεί να αντέξει λάθη, αλλά συνήθως δυσκολεύεται να αντέξει την επανάληψη της ίδιας πληγής χωρίς αλλαγή.
Ίσως λοιπόν δεν χρειάζεται να εμπιστευόμαστε τους πάντες χωρίς φόβο. Χρειάζεται να αφήνουμε την εμπιστοσύνη να μεγαλώνει εκεί όπου οι πράξεις του άλλου μάς δίνουν λόγους να την προσφέρουμε.
Γιατί τελικά η εμπιστοσύνη δεν είναι μια μεγάλη δήλωση αγάπης. Είναι κάτι πολύ πιο ήσυχο: η αίσθηση ότι μπορείς να ακουμπήσεις ένα ευάλωτο κομμάτι του εαυτού σου σε κάποιον και να πιστεύεις, με βάση όσα έχει δείξει, ότι θα το φροντίσει.
