Υπάρχουν σχέσεις στις οποίες δίνεις χρόνο, ενδιαφέρον, φροντίδα και στήριξη, αλλά κάποια στιγμή αρχίζεις να αισθάνεσαι ότι όλα αυτά θεωρούνται δεδομένα. Δεν χρειάζεσαι ανταλλάγματα για κάθε καλή πράξη. Χρειάζεσαι όμως να νιώθεις ότι ο άλλος βλέπει την παρουσία και την προσπάθειά σου.
Η αχαριστία μπορεί να πληγώσει ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Όχι επειδή περιμένουμε συνεχώς ένα «ευχαριστώ», αλλά επειδή η μόνιμη έλλειψη αναγνώρισης μπορεί να μας κάνει να αναρωτηθούμε αν υπάρχει πραγματική αμοιβαιότητα στη σχέση.
Όταν αρχίζεις να νιώθεις ότι όλα όσα κάνεις θεωρούνται δεδομένα
Πολλοί έχουμε βρεθεί κάποια στιγμή σε αυτή τη θέση. Δώσαμε χρόνο, ενέργεια, σκέψη και συναίσθημα σε έναν άνθρωπο και περιμέναμε, όχι κάποια ανταμοιβή, αλλά ένα μικρό σημάδι ότι η προσφορά μας αναγνωρίστηκε.
Όταν αυτό δεν συμβαίνει επανειλημμένα, μπορεί να γεννηθούν απογοήτευση, θυμός και κούραση. Το πιο δύσκολο δεν είναι πάντα ότι δεν ακούσαμε τη λέξη «ευχαριστώ». Είναι ότι αρχίζουμε να νιώθουμε πως ό,τι κι αν κάνουμε δεν είναι ποτέ αρκετό.
Η έλλειψη ενός «ευχαριστώ» δεν κάνει κάποιον αυτομάτως αχάριστο
Χρειάζεται όμως προσοχή στις γενικεύσεις. Οι άνθρωποι δεν εκφράζουν όλοι την ευγνωμοσύνη με τον ίδιο τρόπο. Κάποιος μπορεί να δυσκολεύεται να μιλήσει για τα συναισθήματά του, να δείχνει την εκτίμησή του μέσα από πράξεις ή απλώς να μην έχει αντιληφθεί πόσο σημαντική ήταν για εμάς μια συγκεκριμένη προσφορά.
Γι’ αυτό μια μεμονωμένη στιγμή δεν αρκεί για να χαρακτηρίσουμε κάποιον «αχάριστο». Μεγαλύτερη σημασία έχει το μοτίβο που επαναλαμβάνεται μέσα στον χρόνο.
Αν ο άλλος ζητά συνεχώς περισσότερα, θεωρεί αυτονόητη κάθε βοήθεια, εμφανίζεται μόνο όταν χρειάζεται κάτι και αδιαφορεί σταθερά για τις δικές μας ανάγκες, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι ξέχασε να πει «ευχαριστώ». Υπάρχει μια ανισορροπία στη σχέση που αξίζει να την προσέξουμε.
Οι καλές σχέσεις δεν είναι λογιστικό βιβλίο, χρειάζονται όμως αμοιβαιότητα
Δεν χρειάζεται κάθε πράξη να επιστρέφεται με μια αντίστοιχη πράξη. Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν μπορούν να λειτουργούν με τη λογική «σου έδωσα αυτό, άρα μου χρωστάς εκείνο».
Χρειάζονται όμως ενδιαφέρον, σεβασμό και κάποια μορφή αμοιβαιότητας. Σε μια υγιή σχέση υπάρχουν περίοδοι στις οποίες ο ένας δίνει περισσότερο επειδή ο άλλος το χρειάζεται. Σε βάθος χρόνου, όμως, και οι δύο άνθρωποι πρέπει να νιώθουν ότι ακούγονται, υπολογίζονται και έχουν αξία.
Η ευγνωμοσύνη παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Έρευνες πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις έχουν συνδέσει την έκφραση και την αντίληψη της ευγνωμοσύνης με θετικότερη ποιότητα σχέσεων. Δεν πρόκειται μόνο για μια ευγενική λέξη, αλλά για το μήνυμα ότι «βλέπω αυτό που έκανες για μένα και το εκτιμώ».
Πριν απομακρυνθείς, δες αν υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο
Όταν αισθανόμαστε ότι κάποιος δεν μας εκτιμά, είναι εύκολο να φτάσουμε αμέσως στο συμπέρασμα ότι πρέπει να τον βγάλουμε από τη ζωή μας. Δεν είναι όμως πάντα η πρώτη ή η μοναδική λύση.
Αρχικά αξίζει να αναρωτηθούμε αν έχουμε εκφράσει καθαρά αυτό που μας ενοχλεί. Μερικές φορές περιμένουμε από τον άλλο να καταλάβει μόνος του κάτι που για εμάς είναι αυτονόητο, ενώ εκείνος μπορεί να το αντιλαμβάνεται εντελώς διαφορετικά.
Μια απλή και ήρεμη συζήτηση μπορεί να ξεκαθαρίσει πολλά. Αν πούμε «νιώθω ότι πολλές φορές η βοήθειά μου θεωρείται δεδομένη» αντί να επιτεθούμε με ένα «είσαι αχάριστος», αυξάνουμε τις πιθανότητες να γίνει πραγματικός διάλογος.
Τα όρια δεν είναι τιμωρία
Αν όμως η συμπεριφορά συνεχίζεται, παρά τη συζήτηση και τις ευκαιρίες που δώσαμε, τότε τα όρια γίνονται απαραίτητα. Όριο μπορεί να σημαίνει ότι σταματάμε να είμαστε μονίμως διαθέσιμοι, ότι δεν αναλαμβάνουμε κάθε πρόβλημα του άλλου ή ότι μαθαίνουμε να λέμε «όχι» χωρίς ενοχές.
Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι θέλεις να τιμωρήσεις κάποιον. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις μέχρι πού μπορείς να δίνεις χωρίς να εξαντλείσαι και χωρίς να χάνεις τον σεβασμό προς τον εαυτό σου.
Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις στις οποίες η απόσταση είναι η πιο υγιής επιλογή. Αν μια σχέση βασίζεται σταθερά στην απαίτηση, στην υποτίμηση, στην εκμετάλλευση ή στην αδιαφορία για τα όριά σου, δεν είσαι υποχρεωμένος να συνεχίζεις να επενδύεις με τον ίδιο τρόπο.
Δεν χρειάζεται να αποδείξεις την αξία σου δίνοντας όλο και περισσότερο
Ένα από τα πιο δύσκολα λάθη είναι να πιστεύουμε ότι, αν προσφέρουμε λίγο περισσότερο, κάποια στιγμή ο άλλος θα μας εκτιμήσει. Έτσι μπορεί να μπούμε σε έναν κύκλο στον οποίο δίνουμε όλο και περισσότερα και νιώθουμε όλο και πιο άδειοι.
Η αξία μας όμως δεν καθορίζεται από το πόσα μπορούμε να κάνουμε για τους άλλους. Ούτε χρειάζεται να κερδίζουμε συνεχώς την αγάπη, τον σεβασμό ή την παρουσία τους μέσα από θυσίες.
Η καλοσύνη έχει πραγματική αξία όταν είναι ελεύθερη επιλογή και όχι όταν γίνεται υποχρέωση επειδή φοβόμαστε ότι διαφορετικά ο άλλος θα απομακρυνθεί.
Μπορούν οι άνθρωποι να αλλάξουν;
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ότι ένας άνθρωπος «δεν θα αλλάξει ποτέ». Οι συμπεριφορές μπορούν να αλλάξουν, αρκεί κάποιος να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να θέλει πραγματικά να δουλέψει πάνω σε αυτό.
Αυτό που δεν μπορούμε να κάνουμε είναι να αναλάβουμε εμείς αυτή την αλλαγή για λογαριασμό του. Μπορούμε να εξηγήσουμε πώς νιώθουμε, να ζητήσουμε διαφορετική συμπεριφορά και να θέσουμε τα όριά μας. Από εκεί και πέρα, η ανταπόκριση ανήκει στον άλλο.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική διαφορά: δεν χρειάζεται να αποφασίσουμε αν κάποιος είναι «καλός» ή «κακός» άνθρωπος για να προστατέψουμε τον εαυτό μας. Αρκεί να δούμε αν η σχέση, όπως πραγματικά λειτουργεί, μας κάνει καλό ή μας εξαντλεί.
Κράτα κοντά σου τις σχέσεις στις οποίες νιώθεις ότι σε βλέπουν
Οι πιο δυνατές σχέσεις δεν είναι τέλειες. Έχουν παρεξηγήσεις, περιόδους ανισορροπίας και στιγμές στις οποίες κάποιος μπορεί να ξεχάσει να δείξει πόσο εκτιμά τον άλλο.
Αυτό που τις ξεχωρίζει είναι ότι υπάρχει χώρος για συζήτηση, διόρθωση, σεβασμό και πραγματικό ενδιαφέρον. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν χρειάζεται να τους παρακαλέσεις για να αναγνωρίσουν την παρουσία σου. Σε κάνουν να νιώθεις, με λόγια ή με πράξεις, ότι έχεις θέση στη ζωή τους.
Μην αφήνεις λοιπόν την αχαριστία των άλλων να σε κάνει λιγότερο καλό άνθρωπο. Αλλά μην αφήνεις ούτε την καλοσύνη σου να γίνει λόγος για να ανέχεσαι τα πάντα. Μπορείς να συνεχίσεις να δίνεις με ανοιχτή καρδιά και ταυτόχρονα να ξέρεις πότε χρειάζεται να πεις «ως εδώ».
Πηγές:












