Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη συγχώρεση και στην αίσθηση ότι κάποιος εκμεταλλεύεται την καλοσύνη μας. Πόσες φορές δεν έχουμε δώσει περισσότερα από όσα αντέχαμε, ελπίζοντας ότι η φροντίδα, ο χρόνος και η παρουσία μας θα εκτιμηθούν;
Η καλοσύνη είναι πολύτιμη. Όμως δεν χρειάζεται να σημαίνει ότι λέμε πάντα «ναι», ότι ανεχόμαστε κάθε συμπεριφορά ή ότι παραμερίζουμε συνεχώς τον εαυτό μας για να μη δυσαρεστήσουμε τους άλλους.
Η συγχώρεση δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχνάς
Η συγχώρεση μπορεί να μας βοηθήσει να αφήσουμε πίσω τον θυμό και την πικρία. Δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να προσποιηθούμε πως τίποτα δεν συνέβη ούτε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να επιστρέψουμε σε μια σχέση ακριβώς όπως ήταν πριν.
Μπορούμε να συγχωρήσουμε έναν άνθρωπο και παράλληλα να αποφασίσουμε ότι δεν θέλουμε να δεχτούμε ξανά την ίδια συμπεριφορά. Μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας την ανάγκη για εκδίκηση, χωρίς να εγκαταλείψουμε την ανάγκη να προστατεύσουμε τον εαυτό μας.
Αυτή είναι μια σημαντική διαφορά: άλλο η συγχώρεση και άλλο η ανοχή σε κάτι που μας πληγώνει επανειλημμένα.
Όταν η καλοσύνη αρχίζει να μας εξαντλεί
Υπάρχουν φορές που δίνουμε επειδή πραγματικά το θέλουμε. Υπάρχουν όμως και φορές που λέμε «ναι» επειδή φοβόμαστε μήπως ο άλλος απογοητευτεί, θυμώσει ή απομακρυνθεί.
Και κάπως έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια σχέση όπου ο ένας ζητά συνεχώς και ο άλλος προσπαθεί συνεχώς να ανταποκριθεί. Με τον καιρό μπορεί να εμφανιστούν κούραση, απογοήτευση και η αίσθηση ότι η σχέση δεν είναι πια ισορροπημένη.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην καλοσύνη. Βρίσκεται στο σημείο όπου, για να είμαστε καλοί με όλους τους άλλους, παύουμε να είμαστε δίκαιοι με τον εαυτό μας.
Το μάθημα που μπορεί να κρύβεται σε μια απογοήτευση
Θυμάμαι μια στιγμή που η ζωή μού έδωσε ένα δύσκολο μάθημα. Ήταν ένας άνθρωπος που αγαπούσα βαθιά, ένας φίλος που πίστευα ότι θα ήταν πάντα δίπλα μου.
Του έδινα χρόνο και προσοχή ακόμη κι όταν άρχιζα να αντιλαμβάνομαι ότι η σχέση μας δεν ήταν αμοιβαία. Μια μέρα ζήτησα μια μικρή χάρη. Μου αρνήθηκε.
Δεν ήταν τόσο η άρνηση που με πλήγωσε όσο η αδιαφορία με την οποία την αντιμετώπισε. Εκείνη τη στιγμή αναρωτήθηκα για πρώτη φορά αν είχα συνηθίσει τόσο πολύ να δίνω, ώστε δεν είχα παρατηρήσει πόσο λίγο χώρο υπήρχε στη συγκεκριμένη σχέση και για τις δικές μου ανάγκες.
Η εμπειρία αυτή με έκανε να σκεφτώ πόσες φορές είχα πει «ναι» χωρίς πραγματικά να το θέλω. Πόσες φορές είχα βοηθήσει όχι μόνο από αγάπη, αλλά και από φόβο μήπως χάσω την αποδοχή κάποιου.
Και τότε κατάλαβα κάτι σημαντικό: η καλοσύνη δεν χάνει την αξία της όταν αποκτά όρια.
Τι σημαίνει πραγματικά να βάζεις όρια;
Τα όρια δεν χρειάζεται να είναι απειλές, τιμωρίες ή τείχη ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι ένας τρόπος να ξεκαθαρίζουμε τι μπορούμε να προσφέρουμε, τι μας ενοχλεί και ποια συμπεριφορά δεν θέλουμε να δεχτούμε.
Ένα όριο μπορεί να είναι τόσο απλό όσο:
«Δεν μπορώ να το κάνω σήμερα.»
«Δεν θέλω να μου μιλάς με αυτόν τον τρόπο.»
«Μπορώ να βοηθήσω, αλλά μέχρι εδώ.»
«Χρειάζομαι λίγο χρόνο για τον εαυτό μου.»
Δεν απαιτείται πάντα μια τεράστια εξήγηση. Μερικές φορές ένα ήρεμο και ξεκάθαρο «όχι» είναι αρκετό.
Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να πούμε «όχι»;
Για αρκετούς ανθρώπους, το δύσκολο μέρος δεν είναι να καταλάβουν ότι χρειάζονται ένα όριο. Είναι να το εκφράσουν.
Μπορεί να φοβούνται ότι θα χαρακτηριστούν εγωιστές, ψυχροί ή αγενείς. Μπορεί να αισθάνονται ενοχές όταν απογοητεύουν κάποιον ή να έχουν συνηθίσει να βάζουν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους.
Όμως ένα όριο δεν σημαίνει απαραίτητα απόρριψη. Μπορεί απλώς να σημαίνει: «Σε νοιάζομαι, αλλά αυτό δεν μπορώ να το κάνω».
Και ο τρόπος με τον οποίο κάποιος αντιδρά σε ένα λογικό όριο μπορεί να μας πει πολλά για τη σχέση. Άλλο να απογοητευτεί κάποιος επειδή άκουσε ένα «όχι» και άλλο να προσπαθήσει να μας κάνει να νιώσουμε ένοχοι επειδή δεν κάναμε αυτό που ήθελε.
Μπορείς να συγχωρήσεις και να απομακρυνθείς
Μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις γύρω από τη συγχώρεση είναι ότι πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθεί συμφιλίωση.
Δεν είναι πάντα έτσι. Μπορεί να συγχωρήσεις κάποιον μέσα σου και παρ’ όλα αυτά να επιλέξεις μεγαλύτερη απόσταση. Μπορεί να μην κρατάς πια θυμό, αλλά να έχεις καταλάβει ότι η συγκεκριμένη σχέση δεν σου κάνει καλό όπως λειτουργούσε μέχρι σήμερα.
Η συγχώρεση αφορά το πώς επιλέγουμε να κουβαλήσουμε αυτό που συνέβη. Η εμπιστοσύνη, αντίθετα, αφορά τη σχέση με τον άλλον και συνήθως χρειάζεται χρόνο, συνέπεια και πράξεις για να αποκατασταθεί όταν έχει πληγωθεί.
Δεν χρειάζεται να δίνεις μέχρι να αδειάσεις
Υπάρχει κάτι όμορφο στο να προσφέρεις χωρίς να περιμένεις ανταλλάγματα. Οι ανθρώπινες σχέσεις, όμως, δεν μπορούν πάντα να στηρίζονται στη μόνιμη θυσία του ενός.
Δεν χρειάζεται κάθε χάρη να επιστρέφεται με άλλη χάρη ούτε κάθε σχέση να λειτουργεί σαν λογαριασμός. Η αμοιβαιότητα είναι κάτι βαθύτερο. Είναι η αίσθηση ότι ενδιαφέρον, σεβασμός και φροντίδα υπάρχουν και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Αν δίνουμε συνεχώς χρόνο, ενέργεια και φροντίδα ενώ αισθανόμαστε ότι εμείς δεν έχουμε ποτέ δικαίωμα να ζητήσουμε τίποτα, τότε ίσως αξίζει να κοιτάξουμε ξανά τη δυναμική της σχέσης.
Η καλοσύνη και ο αυτοσεβασμός μπορούν να συνυπάρχουν
Δεν χρειάζεται να γίνουμε σκληροί επειδή κάποιος μας απογοήτευσε. Ούτε χρειάζεται να κλείσουμε την πόρτα σε όλους επειδή ένας άνθρωπος δεν εκτίμησε αυτό που του προσφέραμε.
Μπορούμε να παραμείνουμε καλοί και ταυτόχρονα περισσότερο προσεκτικοί. Να βοηθάμε όταν μπορούμε, αλλά να αναγνωρίζουμε πότε μια απαίτηση ξεπερνά τις αντοχές μας. Να συγχωρούμε, αλλά να μαθαίνουμε από όσα συνέβησαν.
Σκέφτομαι ακόμη εκείνον τον φίλο. Τον έχω συγχωρέσει, αλλά δεν του επέτρεψα να επιστρέψει στη ζωή μου με τον ίδιο τρόπο. Όχι ως τιμωρία, αλλά επειδή κατάλαβα ότι κι εγώ είχα δικαίωμα να αποφασίσω τι θέση θα είχε πλέον αυτή η σχέση στη ζωή μου.
Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μάθημα: δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην καλοσύνη και στην αξιοπρέπειά μας. Μπορούμε να έχουμε και τα δύο.
Να συγχωρείς, αν αυτό σε βοηθά να προχωρήσεις. Να μη ζεις εγκλωβισμένος στην πικρία. Αλλά να θυμάσαι όσα έμαθες και να μη φοβάσαι να πεις «μέχρι εδώ» όταν το χρειάζεσαι.
Γιατί η καλοσύνη δεν γίνεται μικρότερη όταν έχει όρια. Γίνεται πιο συνειδητή.












