Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή που όλα μοιάζουν πιο βαριά. Μια απώλεια, μια απογοήτευση, ένα πρόβλημα υγείας ή μια προσωπική κρίση μπορούν να αλλάξουν μέσα σε λίγες ημέρες τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο γύρω μας.
Και τότε συχνά ανακαλύπτουμε πόση σημασία μπορεί να έχει ένας άνθρωπος που δεν προσπαθεί απαραίτητα να λύσει το πρόβλημά μας, αλλά επιλέγει απλώς να μείνει δίπλα μας.
Στις δύσκολες στιγμές η παρουσία αποκτά διαφορετική αξία
Στις όμορφες περιόδους της ζωής είναι φυσικό να έχουμε περισσότερο κόσμο γύρω μας. Οι χαρές, οι γιορτές και οι επιτυχίες μοιράζονται εύκολα.
Οι δύσκολες μέρες είναι διαφορετικές. Δεν έχουμε πάντα διάθεση να μιλήσουμε, δεν ξέρουμε τι να ζητήσουμε και πολλές φορές ούτε εμείς οι ίδιοι μπορούμε να εξηγήσουμε αυτό που αισθανόμαστε.
Εκεί μπορεί να φανεί η αξία ενός ανθρώπου που δεν απαιτεί να είμαστε καλά για να παραμείνει κοντά μας.
Μπορεί να είναι εκείνος που θα τηλεφωνήσει χωρίς να περιμένει μεγάλη συζήτηση. Εκείνος που θα καθίσει δίπλα μας χωρίς να προσπαθεί να γεμίσει κάθε σιωπή. Ή ο άνθρωπος που θα πει απλώς: «Είμαι εδώ, αν με χρειαστείς».
Δεν χρειάζεται πάντα να βρίσκουμε τις σωστές λέξεις
Όταν κάποιος υποφέρει, συχνά αισθανόμαστε ότι πρέπει να πούμε κάτι σοφό ή παρηγορητικό. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει πάντα η κατάλληλη φράση.
Μερικές φορές το πιο χρήσιμο πράγμα είναι να ακούσουμε χωρίς να βιαστούμε να διορθώσουμε την κατάσταση.
Η κοινωνική στήριξη μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Μπορεί να είναι συναισθηματική, όπως η παρουσία και η ακρόαση. Μπορεί να είναι πρακτική, όπως βοήθεια σε μια καθημερινή υποχρέωση. Μπορεί ακόμη να είναι μια πληροφορία ή μια συμβουλή όταν ο άνθρωπος απέναντί μας τη ζητήσει.
Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλες χειρονομίες για να νιώσει κάποιος ότι δεν είναι μόνος.
Μερικές φορές μας στηρίζουν άνθρωποι που δεν περιμέναμε
Ένα από τα πιο παράξενα πράγματα στις δύσκολες περιόδους είναι ότι μπορεί να βρεθεί δίπλα μας κάποιος από τον οποίο δεν περιμέναμε τόση φροντίδα.
Ίσως ένας γνωστός που θεωρούσαμε μακρινό. Ένας συνάδελφος. Ένας φίλος με τον οποίο δεν μιλούσαμε καθημερινά.
Αντίθετα, κάποιος που θεωρούσαμε πολύ κοντινό μπορεί να μην ξέρει πώς να αντιδράσει.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ένας είναι «αληθινός» και ο άλλος «ψεύτικος». Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές δυνατότητες, φόβους και τρόπους αντιμετώπισης του πόνου.
Οι δύσκολες στιγμές όμως μπορούν πράγματι να μας δείξουν ποιος είναι διαθέσιμος να μοιραστεί μαζί μας ένα μέρος του βάρους.
Θυμάμαι έναν άνθρωπο που απλώς έμεινε
Υπήρξε μια περίοδος που ένιωθα ότι όλα όσα θεωρούσα σταθερά είχαν αρχίσει να διαλύονται. Δεν ήθελα συμβουλές. Δεν ήθελα να μου πει κάποιος ότι «όλα θα πάνε καλά», γιατί κανείς δεν μπορούσε να το γνωρίζει.
Μια φίλη ήρθε και κάθισε μαζί μου.
Δεν μίλησε πολύ. Δεν προσπάθησε να εξηγήσει τον πόνο μου ούτε να με πείσει να δω τη θετική πλευρά.
Άκουσε.
Και εκείνη τη στιγμή αυτό ήταν αρκετό.
Η παρουσία της δεν εξαφάνισε το πρόβλημα, αλλά έκανε τη συγκεκριμένη ώρα λίγο πιο υποφερτή. Μου θύμισε ότι μπορούμε να περνάμε κάτι δύσκολο χωρίς να χρειάζεται να το περνάμε εντελώς μόνοι.
Γιατί η κοινωνική στήριξη έχει πραγματική σημασία;
Η σημασία αυτών των σχέσεων δεν είναι μόνο μια όμορφη ιδέα. Μεγάλος αριθμός ερευνών έχει συνδέσει την κοινωνική στήριξη και τις καλές κοινωνικές σχέσεις με καλύτερη υγεία και μεγαλύτερη ικανότητα αντιμετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων.
Η υποστήριξη μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μειώνει την επίδραση του στρες και να βοηθά τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει πιο αποτελεσματικά δύσκολες εμπειρίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας καλός φίλος εξαφανίζει τον πόνο ή ότι η κοινωνική στήριξη προστατεύει όλους με τον ίδιο τρόπο. Οι δυσκολίες, οι άνθρωποι και οι συνθήκες διαφέρουν.
Δείχνει όμως κάτι που οι περισσότεροι γνωρίζουμε και από την καθημερινή εμπειρία: το να αισθανόμαστε ότι έχουμε κάποιον στον οποίο μπορούμε να στραφούμε έχει πραγματική σημασία.
Η απουσία κάποιου δεν σημαίνει πάντοτε ότι δεν νοιάζεται
Υπάρχει ένας πειρασμός στις δύσκολες περιόδους να χωρίσουμε τους ανθρώπους γρήγορα σε δύο κατηγορίες: σε εκείνους που «ήταν εκεί» και σε εκείνους που «εξαφανίστηκαν».
Η πραγματικότητα μπορεί να είναι πιο σύνθετη.
Κάποιος μπορεί να μας αγαπά αλλά να μην ξέρει τι να πει. Μπορεί να φοβάται ότι θα μας ενοχλήσει. Μπορεί να αντιμετωπίζει δικές του δυσκολίες που δεν γνωρίζουμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απουσία πρέπει να δικαιολογείται. Αν ένα μοτίβο αδιαφορίας επαναλαμβάνεται σταθερά, αξίζει να το παρατηρήσουμε.
Αλλά μία δύσκολη στιγμή δεν αρκεί πάντα για να αποφασίσουμε οριστικά πόσο σημαντικοί είμαστε για κάποιον.
Να εκτιμάς εκείνους που στάθηκαν δίπλα σου χωρίς να τους θεωρείς δεδομένους
Όταν η δύσκολη περίοδος περάσει, είναι εύκολο να επιστρέψουμε στην καθημερινότητα και να ξεχάσουμε πόση σημασία είχε κάποτε ένα τηλεφώνημα, μια επίσκεψη ή μια αγκαλιά.
Γι’ αυτό η ευγνωμοσύνη έχει αξία όταν εκφράζεται.
Μπορεί να είναι ένα απλό «θυμάμαι ότι ήσουν εκεί για μένα». Μια πρόσκληση για καφέ. Ένα μήνυμα χωρίς ιδιαίτερη αφορμή.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τη βοήθεια που δεχτήκαμε σε χρέος. Ο άνθρωπος που μας στήριξε δεν αποκτά για πάντα δικαίωμα στις αποφάσεις μας ούτε χρειάζεται να «ξεπληρώσουμε» την παρουσία του.
Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που έκανε είχε σημασία.
Και όταν έρθει η δική τους δύσκολη στιγμή;
Υπάρχει ακόμη ένα ερώτημα που αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας: είμαστε κι εμείς διαθέσιμοι όταν ένας άνθρωπος που αγαπάμε περνά δύσκολα;
Δεν θα έχουμε πάντα χρόνο, δύναμη ή τις σωστές απαντήσεις. Δεν μπορούμε να αναλάβουμε όλα τα προβλήματα των ανθρώπων γύρω μας.
Μπορούμε όμως να ρωτήσουμε: «Τι χρειάζεσαι από μένα;».
Η απάντηση μπορεί να είναι συζήτηση. Μπορεί να είναι πρακτική βοήθεια. Μπορεί ακόμη να είναι χώρος και λίγη απόσταση.
Η πραγματική στήριξη δεν σημαίνει ότι αποφασίζουμε εμείς τι χρειάζεται ο άλλος. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να τον ακούσουμε.
Οι σχέσεις δεν αποδεικνύονται μόνο στα δύσκολα
Λέμε συχνά ότι «οι αληθινοί φίλοι φαίνονται στις δυσκολίες». Υπάρχει μια αλήθεια σε αυτή τη φράση, αλλά δεν είναι ολόκληρη η εικόνα.
Μια δυνατή σχέση χτίζεται και στις συνηθισμένες ημέρες. Στα μικρά τηλεφωνήματα, στην εμπιστοσύνη, στη συνέπεια, στις κοινές χαρές και στον τρόπο που δύο άνθρωποι αντιμετωπίζουν τις διαφωνίες τους.
Οι δύσκολες στιγμές μπορεί να αποκαλύψουν μια πλευρά της σχέσης. Δεν είναι όμως το μοναδικό της τεστ.
Αυτό που μετρά περισσότερο είναι το συνολικό μοτίβο: αν υπάρχει ενδιαφέρον, σεβασμός, παρουσία και χώρος ώστε και οι δύο άνθρωποι να μπορούν να ζητήσουν στήριξη όταν τη χρειάζονται.
Μερικές παρουσίες δεν ξεχνιούνται
Με τα χρόνια μπορεί να ξεχάσουμε τι ακριβώς μας είπαν σε μια δύσκολη ημέρα. Μπορεί να ξεχάσουμε λεπτομέρειες, ημερομηνίες και συζητήσεις.
Συχνά όμως θυμόμαστε ποιος ήταν εκεί.
Θυμόμαστε τον άνθρωπο που σήκωσε το τηλέφωνο. Εκείνον που ήρθε χωρίς πολλές ερωτήσεις. Εκείνον που μας άφησε να κλάψουμε χωρίς να μας κάνει να αισθανθούμε άβολα.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν χρειάζεται να γίνουν «ήρωες» ούτε να τους εξιδανικεύσουμε. Είναι άνθρωποι με δικά τους λάθη και δυσκολίες.
Αλλά σε μια στιγμή που τους χρειαζόμασταν, πρόσφεραν κάτι πολύ απλό και πολύ σημαντικό: παρουσία.
Και ίσως αξίζει να μην περιμένουμε την επόμενη δύσκολη στιγμή για να τους πούμε ότι τη θυμόμαστε.
Πηγές:












