Τη λέξη «ντους» τη χρησιμοποιούμε σχεδόν αυθόρμητα στην καθημερινότητά μας. Είναι τόσο καθιερωμένη στα ελληνικά, ώστε δύσκολα σκεφτόμαστε ότι πρόκειται για λέξη ξένης προέλευσης.
Κι όμως, υπάρχει και ελληνικός όρος που μπορεί να περιγράψει την ίδια διαδικασία: καταιονισμός. Είναι μια πολύ λιγότερο γνωστή και σαφώς πιο λόγια λέξη, με ενδιαφέρουσα ιστορία πίσω της.
Από πού προέρχεται η λέξη «ντους»;
Η ελληνική λέξη «ντους» έχει περάσει στη γλώσσα μας από το γαλλικό douche. Το γαλλικό, με τη σειρά του, προέρχεται από το ιταλικό doccia, λέξη που συνδέεται με τη ροή ή την εκτόξευση νερού.
Με τον χρόνο το «ντους» ενσωματώθηκε πλήρως στην καθημερινή ελληνική γλώσσα. Σήμερα χρησιμοποιείται τόσο για τη διαδικασία του πλυσίματος όσο και για τη σχετική εγκατάσταση του μπάνιου.

Τι σημαίνει «καταιονισμός»;
Η ελληνική λέξη που μπορεί να αποδώσει το «ντους» είναι ο καταιονισμός. Σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, η λέξη σημαίνει το κατάβρεγμα με συσκευή που εκτοξεύει νερό από ψηλά σαν βροχή και, ειδικότερα, το ντους.
Πρόκειται όμως για λόγιο όρο. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι είναι σωστός, δεν αποτελεί τη συνηθισμένη επιλογή στην καθημερινή ομιλία. Κάποιος θα πει πολύ πιο φυσικά «κάνω ντους» παρά «κάνω καταιονισμό».
Από πού βγαίνει η λέξη «καταιονισμός»;
Η λέξη συνδέεται με το αρχαίο ρήμα καταιονῶ, το οποίο είχε τη σημασία της ρίψης νερού και, ειδικότερα, της ρίψης ζεστού νερού για θεραπευτικούς σκοπούς. Στη βάση του βρίσκεται το αρχαίο αἰονάω, που συνδέεται με την έννοια του βρεξίματος ή της ύγρανσης.
Η εικόνα που περιγράφει η λέξη είναι επομένως αρκετά κοντά σε αυτό που συμβαίνει στο ντους: νερό πέφτει ή εκτοξεύεται από ψηλά πάνω σε μια επιφάνεια ή στο σώμα.

Ο καταιονισμός δεν χρησιμοποιείται μόνο για το μπάνιο
Εδώ βρίσκεται και μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Ο «καταιονισμός» έχει ευρύτερη σημασία από το καθημερινό «ντους», καθώς μπορεί να περιγράψει γενικότερα την εκτόξευση ή πτώση νερού σε μορφή σταγόνων.
Γι’ αυτό συναντάμε τη λέξη και σε εκφράσεις όπως «σύστημα καταιονισμού», ιδιαίτερα στην άρδευση. Πρόκειται για συστήματα που διανέμουν νερό με τρόπο που θυμίζει τεχνητή βροχή.
Ποια από τις δύο λέξεις είναι σωστό να χρησιμοποιούμε;
Και οι δύο είναι σωστές, αλλά δεν χρησιμοποιούνται με τον ίδιο τρόπο. Το «ντους» είναι η καθιερωμένη λέξη της καθημερινής νεοελληνικής, ενώ ο «καταιονισμός» είναι ένας λόγιος όρος με ευρύτερη χρήση.
Επομένως, δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε το «ντους» λανθασμένο επειδή είναι δάνειο από άλλη γλώσσα. Οι γλώσσες δανείζονται συνεχώς λέξεις και, όταν αυτές καθιερωθούν, γίνονται μέρος του καθημερινού λεξιλογίου τους.
Παρόλα αυτά, έχει ενδιαφέρον να γνωρίζουμε ότι πίσω από μια τόσο συνηθισμένη λέξη κρύβεται και ένας πολύ λιγότερο γνωστός ελληνικός όρος: καταιονισμός.












