Τερηδόνα στους σκύλους:Πώς εμφανίζεται και τι μπορείτε να κάνετε για τα δόντια τους

Πότε ήταν η τελευταία φορά που κοιτάξατε προσεκτικά τα δόντια του σκύλου σας; Πολλοί ιδιοκτήτες ανησυχούν όταν παρατηρούν μια σκούρα κηλίδα, έντονη κακοσμία ή κιτρινωπές εναποθέσεις στα δόντια του κατοικιδίου τους. Το πρώτο που σκέφτονται είναι συχνά η τερηδόνα, όπως συμβαίνει στους ανθρώπους. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά: στους σκύλους η τερηδόνα είναι σχετικά σπάνια, ενώ άλλες οδοντικές παθήσεις εμφανίζονται πολύ συχνότερα.

Η στοματική υγεία του σκύλου δεν είναι απλώς θέμα καθαρής αναπνοής ή όμορφων δοντιών. Τα προβλήματα στα ούλα και στους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια μπορούν να προκαλέσουν πόνο, φλεγμονή και δυσκολία στο φαγητό, ακόμη κι όταν το ζώο δεν δείχνει εμφανώς ότι υποφέρει. Γι’ αυτό αξίζει να γνωρίζετε τι μπορεί να συμβαίνει μέσα στο στόμα του και πώς μπορείτε να προλάβετε τα συχνότερα προβλήματα.

Μπορούν οι σκύλοι να εμφανίσουν τερηδόνα;

Ναι, οι σκύλοι μπορούν να εμφανίσουν τερηδόνα, αλλά αυτό συμβαίνει πολύ πιο σπάνια σε σύγκριση με τους ανθρώπους. Σύμφωνα με το Merck Veterinary Manual, η διαφορά οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως η σύσταση του σάλιου, η μορφολογία των δοντιών και η διατροφή. Το σάλιο των σκύλων είναι γενικά πιο αλκαλικό, ενώ τα δόντια τους έχουν λιγότερες κοιλότητες και σχισμές όπου μπορούν να συγκεντρωθούν υπολείμματα τροφής.

Η τερηδόνα προκαλείται όταν ορισμένα βακτήρια διασπούν σάκχαρα και παράγουν οξέα που καταστρέφουν σταδιακά τους σκληρούς ιστούς του δοντιού. Στους σκύλους οι τερηδονικές βλάβες εντοπίζονται συχνότερα στις μασητικές επιφάνειες των πίσω γομφίων. Μπορεί να εμφανίζονται ως καφέ ή μαύρες κοιλότητες, όμως δεν είναι ασφαλές να αναγνωρίζετε μόνοι σας την τερηδόνα από το χρώμα ενός δοντιού.

Ποιο είναι το συχνότερο πρόβλημα στα δόντια των σκύλων;

Πολύ συχνότερη από την τερηδόνα είναι η περιοδοντική νόσος. Πρόκειται για μια κατάσταση που επηρεάζει τα ούλα και, όταν εξελιχθεί, τους ιστούς και το οστό που στηρίζουν τα δόντια. Η διαδικασία αρχίζει συνήθως με τη συσσώρευση οδοντικής πλάκας, μιας κολλώδους μεμβράνης που περιέχει βακτήρια και σχηματίζεται στην επιφάνεια των δοντιών.

Αν η πλάκα δεν απομακρύνεται αποτελεσματικά, μέρος της μπορεί να μετατραπεί σε οδοντική πέτρα, ενώ τα βακτήρια κοντά και κάτω από τα ούλα μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή. Σύμφωνα με την American Animal Hospital Association, οι περισσότεροι σκύλοι εμφανίζουν κάποια μορφή περιοδοντικής νόσου μέχρι την ηλικία των τριών ετών. Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους η στοματική φροντίδα πρέπει να ξεκινά από νωρίς.

Οδοντική πλάκα, πέτρα και τερηδόνα: Ποια είναι η διαφορά;

Η οδοντική πλάκα είναι ένα μαλακό στρώμα μικροοργανισμών που σχηματίζεται συνεχώς πάνω στα δόντια. Με τον χρόνο μπορεί να μεταλλοποιηθεί και να δημιουργηθεί η σκληρή οδοντική πέτρα, η οποία δεν αφαιρείται με ένα απλό βούρτσισμα. Η ουλίτιδα είναι φλεγμονή των ούλων, ενώ η περιοδοντίτιδα περιλαμβάνει βλάβη στους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια.

Η τερηδόνα, αντίθετα, αφορά την καταστροφή των σκληρών ιστών του ίδιου του δοντιού από οξέα που παράγουν βακτήρια. Πρόκειται επομένως για διαφορετική πάθηση, με διαφορετική αντιμετώπιση. Αν δείτε κίτρινες ή καφέ εναποθέσεις κοντά στα ούλα, μια σκούρα κηλίδα ή κάποια εμφανή φθορά, η σωστή κίνηση είναι να ζητήσετε κτηνιατρική εξέταση και όχι να υποθέσετε ότι πρόκειται απαραίτητα για τερηδόνα.

Ποια σημάδια δείχνουν ότι ο σκύλος έχει πρόβλημα στο στόμα;

Οι οδοντικές παθήσεις μπορεί να εξελίσσονται σταδιακά και ορισμένοι σκύλοι δεν εμφανίζουν έντονα συμπτώματα, ακόμη κι όταν αντιμετωπίζουν πόνο. Ένα από τα πιο συνηθισμένα προειδοποιητικά σημάδια είναι η επίμονη κακοσμία του στόματος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από κόκκινα ή ερεθισμένα ούλα.

Αξίζει επίσης να προσέχετε τις ακόλουθες αλλαγές:

Έντονη ή επίμονη κακοσμία του στόματος.
Κοκκινισμένα, πρησμένα ή αιμορραγικά ούλα.
Κίτρινες ή καφέ εναποθέσεις στα δόντια.
Δυσκολία στη μάσηση ή προτίμηση να μασά μόνο από τη μία πλευρά.
Άρνηση σκληρών τροφών ή λιχουδιών που προηγουμένως απολάμβανε.
Υπερβολική σιελόρροια ή αίμα στο σάλιο.
Χαλαρά, σπασμένα ή εμφανώς φθαρμένα δόντια.
Ασυνήθιστη ευερεθιστότητα, απομόνωση ή αποφυγή αγγίγματος στο κεφάλι.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν αρκεί από μόνο του για να προσδιοριστεί η αιτία. Μπορεί να σχετίζονται με ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα, κάταγμα δοντιού, απόστημα ή άλλη πάθηση. Αν παρατηρήσετε τέτοιες αλλαγές, προγραμματίστε κτηνιατρικό έλεγχο.

Γιατί η κακοσμία δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογική;

Πολλοί ιδιοκτήτες έχουν συνηθίσει την ιδιαίτερη μυρωδιά από το στόμα του σκύλου τους και δεν την αντιμετωπίζουν ως κάτι ανησυχητικό. Ωστόσο, η έντονη και επίμονη κακοσμία μπορεί να αποτελεί ένα από τα πρώτα σημάδια οδοντικής νόσου, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συσσώρευση πλάκας και φλεγμονή στα ούλα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δυσάρεστη αναπνοή οφείλεται στα δόντια. Άλλες παθήσεις ή καταστάσεις μπορεί επίσης να επηρεάζουν την οσμή του στόματος. Αντί να προσπαθείτε απλώς να καλύψετε τη μυρωδιά με λιχουδιές ή αρωματικά προϊόντα, είναι προτιμότερο να αναζητήσετε την αιτία με τη βοήθεια κτηνιάτρου.

Μπορεί ένας σκύλος να πονάει στα δόντια και να συνεχίζει να τρώει;

Ναι. Το γεγονός ότι ο σκύλος συνεχίζει να τρώει δεν αποκλείει τον οδοντικό πόνο. Μερικά ζώα προσαρμόζουν τον τρόπο που μασούν, καταπίνουν μεγαλύτερα κομμάτια ή χρησιμοποιούν περισσότερο τη μία πλευρά του στόματος. Άλλα εξακολουθούν να δείχνουν ενδιαφέρον για την τροφή, ακόμη κι όταν έχουν σημαντική στοματική νόσο.

Για αυτό δεν πρέπει να περιμένετε την πλήρη άρνηση φαγητού για να ζητήσετε βοήθεια. Αν ο σκύλος αποφεύγει τα παιχνίδια μάσησης, αφήνει τροφή να πέφτει από το στόμα του ή αντιδρά όταν τον αγγίζετε κοντά στο πρόσωπο, χρειάζεται εξέταση. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να περιορίσει την ταλαιπωρία και να βοηθήσει στη διατήρηση της στοματικής του υγείας.

Τι μπορεί να συμβεί αν παραμεληθούν τα οδοντικά προβλήματα;

Η περιοδοντική νόσος μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, πόνο, υποχώρηση των ούλων, καταστροφή του οστού που συγκρατεί τα δόντια και τελικά απώλειά τους. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθούν αποστήματα ή άλλες επιπλοκές που απαιτούν επεμβατική αντιμετώπιση.

Η στοματική φλεγμονή έχει επίσης συσχετιστεί με επιπτώσεις στη γενική υγεία, ωστόσο δεν είναι ακριβές να ισχυριζόμαστε ότι κάθε οδοντική λοίμωξη προκαλεί αναπόφευκτα βλάβες στην καρδιά, στους νεφρούς ή στο ήπαρ. Το βέβαιο είναι ότι ένα στόμα με πόνο και χρόνια φλεγμονή μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής του σκύλου.

Το καθημερινό βούρτσισμα είναι η σημαντικότερη συνήθεια

Η τακτική απομάκρυνση της οδοντικής πλάκας είναι βασικό στοιχείο της πρόληψης. Σύμφωνα με το Veterinary Oral Health Council, το καθημερινό βούρτσισμα αποτελεί τον ιδανικό στόχο για τη στοματική υγιεινή των σκύλων. Αν δεν είναι εφικτό κάθε μέρα, το συστηματικό βούρτσισμα εξακολουθεί να είναι προτιμότερο από την πλήρη απουσία φροντίδας.

Χρησιμοποιήστε μαλακή οδοντόβουρτσα κατάλληλη για το μέγεθος του σκύλου και οδοντόκρεμα ειδικά σχεδιασμένη για κατοικίδια. Μη χρησιμοποιείτε ανθρώπινη οδοντόκρεμα, καθώς μπορεί να περιέχει συστατικά που δεν είναι κατάλληλα ή είναι τοξικά για τους σκύλους. Το βούρτσισμα στοχεύει κυρίως στην απομάκρυνση της μαλακής πλάκας και δεν μπορεί να αφαιρέσει την ήδη σχηματισμένη σκληρή πέτρα.

Πώς να μάθετε στον σκύλο σας να δέχεται την οδοντόβουρτσα;

Αν ο σκύλος δεν έχει συνηθίσει το βούρτσισμα, ξεκινήστε με μικρά βήματα. Αφήστε τον πρώτα να γνωρίσει την οδοντόκρεμα για σκύλους και να συνηθίσει το απαλό άγγιγμα γύρω από το στόμα. Στη συνέχεια, όταν είναι ήρεμος, σηκώστε προσεκτικά το χείλος του και αγγίξτε για λίγο την εξωτερική επιφάνεια ενός δοντιού με μια μαλακή οδοντόβουρτσα.

Αυξήστε σταδιακά τον χρόνο, χρησιμοποιώντας θετική επιβράβευση. Δώστε προτεραιότητα στις εξωτερικές επιφάνειες των δοντιών, ιδιαίτερα κοντά στη γραμμή των ούλων. Μην πιέζετε τον σκύλο αν αντιδρά έντονα ή δείχνει πόνο. Αν υπάρχουν ήδη ερεθισμένα ούλα, χαλαρά δόντια ή άλλες εμφανείς βλάβες, είναι προτιμότερο να προηγηθεί κτηνιατρική εξέταση.

Οι ξηρές τροφές καθαρίζουν τα δόντια του σκύλου;

Μια συνηθισμένη αντίληψη είναι ότι η ξηρά τροφή καθαρίζει αυτόματα τα δόντια επειδή ο σκύλος τη μασά. Στην πράξη, μια κοινή ξηρά τροφή δεν αποτελεί υποκατάστατο του βουρτσίσματος και δεν εγγυάται αποτελεσματική απομάκρυνση της πλάκας. Η υφή και το μέγεθος της κροκέτας, καθώς και ο τρόπος που μασά ο σκύλος, επηρεάζουν το αποτέλεσμα.

Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικά σχεδιασμένες οδοντικές δίαιτες με τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα στον περιορισμό της πλάκας ή της πέτρας. Αν ο σκύλος παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο οδοντικής νόσου, ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει ένα κατάλληλο προϊόν. Η επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις συνολικές διατροφικές ανάγκες του ζώου.

Βοηθούν οι οδοντικές λιχουδιές και τα παιχνίδια μάσησης;

Ορισμένες οδοντικές λιχουδιές και προϊόντα μάσησης μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της οδοντικής πλάκας ή πέτρας. Είναι προτιμότερο να επιλέγετε προϊόντα που έχουν αξιολογηθεί για τη συγκεκριμένη δράση τους, όπως εκείνα που φέρουν τη σφραγίδα αποδοχής του Veterinary Oral Health Council (VOHC). Ωστόσο, ακόμη και τα κατάλληλα προϊόντα λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ως πλήρης αντικατάσταση του βουρτσίσματος.

Χρειάζεται επίσης προσοχή στη σκληρότητα των αντικειμένων που μασά ο σκύλος. Πολύ σκληρά κόκαλα, κέρατα και άλλα ανθεκτικά αντικείμενα μπορεί να προκαλέσουν κατάγματα δοντιών. Επιλέξτε παιχνίδια κατάλληλα για το μέγεθος και τη δύναμη της μάσησής του και επιβλέπετε τη χρήση τους, ώστε να περιορίζεται και ο κίνδυνος κατάποσης κομματιών.

Τι ισχύει για τα πρόσθετα στο νερό;

Στην αγορά υπάρχουν ειδικά προϊόντα που προστίθενται στο πόσιμο νερό και έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τη στοματική υγιεινή των σκύλων. Ορισμένα έχουν αξιολογηθεί για την αποτελεσματικότητά τους στον περιορισμό της πλάκας ή της πέτρας, ενώ άλλα προβάλλουν κυρίως ισχυρισμούς για πιο ευχάριστη αναπνοή.

Πριν χρησιμοποιήσετε κάποιο τέτοιο προϊόν, επιβεβαιώστε ότι προορίζεται για σκύλους και ακολουθήστε τη δοσολογία του κατασκευαστή ή τις οδηγίες του κτηνιάτρου. Τα πρόσθετα δεν υποκαθιστούν το καθημερινό βούρτσισμα και δεν μπορούν να θεραπεύσουν από μόνα τους μια υπάρχουσα περιοδοντική νόσο ή μια τερηδονική βλάβη.

Πόσο συχνά χρειάζεται επαγγελματικός καθαρισμός δοντιών;

Δεν υπάρχει ένας κανόνας που να προβλέπει ότι όλοι οι σκύλοι χρειάζονται καθαρισμό ακριβώς μία φορά τον χρόνο. Η συχνότητα εξαρτάται από την ηλικία, το μέγεθος, τη μορφολογία του στόματος, το ιστορικό περιοδοντικής νόσου και την αποτελεσματικότητα της καθημερινής φροντίδας. Οι μικρόσωμοι σκύλοι και όσοι έχουν συνωστισμό δοντιών συχνά χρειάζονται ιδιαίτερα στενή παρακολούθηση.

Ο επαγγελματικός οδοντικός καθαρισμός πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένη κτηνιατρική ομάδα και περιλαμβάνει έλεγχο των δοντιών και των ούλων, απομάκρυνση πλάκας και πέτρας πάνω και κάτω από τη γραμμή των ούλων, καθώς και άλλες απαραίτητες διαδικασίες. Το πότε χρειάζεται να επαναληφθεί καθορίζεται μετά από εξατομικευμένη κτηνιατρική αξιολόγηση.

Γιατί ο σωστός οδοντικός καθαρισμός απαιτεί αναισθησία;

Η πλήρης οδοντιατρική εξέταση και θεραπεία του σκύλου απαιτούν συνήθως γενική αναισθησία. Έτσι, ο κτηνίατρος μπορεί να εξετάσει με ασφάλεια ολόκληρο το στόμα, να ελέγξει τους ιστούς κάτω από τα ούλα, να πραγματοποιήσει οδοντικές ακτινογραφίες και να αντιμετωπίσει τυχόν παθήσεις χωρίς να προκαλεί περιττό πόνο και φόβο στο ζώο.

Οι λεγόμενοι καθαρισμοί χωρίς αναισθησία μπορούν να αφαιρέσουν ορισμένες ορατές εναποθέσεις, αλλά δεν αποτελούν ισοδύναμη θεραπεία. Δεν επιτρέπουν επαρκή έλεγχο κάτω από τα ούλα και μπορεί να δημιουργήσουν λανθασμένη εντύπωση ότι το στόμα είναι υγιές. Η καταλληλότητα και οι κίνδυνοι της αναισθησίας αξιολογούνται από τον κτηνίατρο με βάση την υγεία του συγκεκριμένου ζώου.

Τι θεραπεία χρειάζεται ένας σκύλος που έχει τερηδόνα;

Αν διαγνωστεί τερηδονική βλάβη, η αντιμετώπιση εξαρτάται από το βάθος και την έκτασή της. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει αφαίρεση των κατεστραμμένων ιστών και αποκατάσταση του δοντιού με κατάλληλο οδοντιατρικό υλικό. Αν η βλάβη έχει επεκταθεί στον πολφό ή υπάρχει σοβαρή καταστροφή, μπορεί να χρειαστεί ενδοδοντική θεραπεία ή εξαγωγή.

Οι οδοντικές ακτινογραφίες βοηθούν στην εκτίμηση της κατάστασης κάτω από την ορατή επιφάνεια του δοντιού. Δεν υπάρχουν σπιτικές θεραπείες που να αποκαθιστούν μια προχωρημένη κοιλότητα τερηδόνας. Για αυτό, μια ύποπτη σκουρόχρωμη βλάβη ή ένα σπασμένο δόντι χρειάζεται αξιολόγηση από κτηνίατρο, ιδανικά με κατάλληλη εμπειρία στην οδοντιατρική.

Ποιοι σκύλοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή στη στοματική υγεία;

Οι μικρόσωμοι και ορισμένοι βραχυκεφαλικοί σκύλοι παρουσιάζουν συχνά αυξημένο κίνδυνο περιοδοντικών προβλημάτων. Ο περιορισμένος χώρος στη γνάθο και ο συνωστισμός των δοντιών μπορούν να δυσκολεύουν τον φυσικό καθαρισμό και την καθημερινή στοματική υγιεινή. Η ηλικία αποτελεί επίσης παράγοντα, καθώς τα οδοντικά προβλήματα μπορούν να συσσωρεύονται με τον χρόνο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεγαλόσωμοι σκύλοι είναι προστατευμένοι. Κάθε ζώο χρειάζεται τακτική εξέταση της στοματικής κοιλότητας και κατάλληλο πρόγραμμα πρόληψης. Είναι σημαντικό να μην θεωρείτε ότι ένας σκύλος έχει υγιή δόντια μόνο επειδή είναι νέος, δραστήριος ή έχει καλή όρεξη.

Πότε πρέπει να πάτε άμεσα τον σκύλο στον κτηνίατρο;

Αν ο σκύλος εμφανίσει έντονο πρήξιμο στο πρόσωπο, σημαντική αιμορραγία από το στόμα, σοβαρό πόνο, αδυναμία να φάει ή να πιει ή τραυματισμό της γνάθου, χρειάζεται άμεση κτηνιατρική αξιολόγηση. Το ίδιο ισχύει αν ένα δόντι έχει σπάσει και φαίνεται να υπάρχει έκθεση βαθύτερων ιστών ή αν ο σκύλος παρουσιάζει σοβαρή γενική αδυναμία μαζί με στοματικά συμπτώματα.

Για λιγότερο επείγουσες αλλαγές, όπως σταδιακή συσσώρευση πέτρας ή επίμονη κακοσμία, προγραμματίστε οδοντικό έλεγχο χωρίς μεγάλη καθυστέρηση. Όσο νωρίτερα αξιολογείται ένα πρόβλημα, τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες κατάλληλης αντιμετώπισης και διατήρησης των δοντιών.

Το μικρό καθημερινό βήμα που προστατεύει τα δόντια του σκύλου

Η τερηδόνα μπορεί να εμφανιστεί στους σκύλους, αλλά είναι πολύ λιγότερο συχνή από την περιοδοντική νόσο. Για αυτό, η προτεραιότητα δεν πρέπει να είναι μόνο η αναζήτηση μιας μαύρης κηλίδας στα δόντια, αλλά η συνολική φροντίδα του στόματος. Το καθημερινό βούρτσισμα, η χρήση κατάλληλων συμπληρωματικών προϊόντων και ο τακτικός κτηνιατρικός έλεγχος μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της στοματικής υγείας.

Αν δεν έχετε ασχοληθεί μέχρι σήμερα με τα δόντια του σκύλου σας, μπορείτε να ξεκινήσετε σταδιακά, με υπομονή και θετική επιβράβευση. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να έχει λευκά δόντια ή ευχάριστη αναπνοή, αλλά να μπορεί να τρώει, να παίζει και να ζει χωρίς πόνο από οδοντικές παθήσεις. Αυτή είναι η ουσιαστική αξία της καθημερινής στοματικής φροντίδας.

Πηγές: