Έχετε προσπαθήσει ποτέ να χαϊδέψετε έναν άλλο σκύλο και ξαφνικά ο δικός σας να μπει ανάμεσά σας; Ή να σας σπρώξει με τη μουσούδα του τη στιγμή που δίνετε προσοχή σε κάποιον άλλον; Τέτοιες συμπεριφορές κάνουν πολλούς ιδιοκτήτες να αναρωτιούνται αν οι σκύλοι μπορούν να ζηλέψουν, όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους.
Η απάντηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι σκύλοι μπορούν να εμφανίσουν συμπεριφορές που μοιάζουν με ζήλια. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε γάβγισμα ή προσπάθεια να τραβήξουν την προσοχή μας έχει την ίδια εξήγηση. Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, χρειάζεται να παρατηρήσουμε τόσο τη συμπεριφορά τους όσο και τις συνθήκες στις οποίες εμφανίζεται.
Μπορούν οι σκύλοι να νιώσουν ζήλια όπως οι άνθρωποι;
Οι σκύλοι δημιουργούν στενούς κοινωνικούς δεσμούς με τους ανθρώπους που τους φροντίζουν. Αναζητούν την επαφή τους, ανταποκρίνονται στην προσοχή τους και συχνά δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν εκείνοι ασχολούνται με άλλα ζώα. Οι επιστήμονες έχουν προσπαθήσει να εξετάσουν αν ορισμένες από αυτές τις αντιδράσεις συνδέονται με ένα συναίσθημα που μοιάζει με την ανθρώπινη ζήλια.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2014 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, ερευνητές παρατήρησαν ότι οι σκύλοι εκδήλωναν περισσότερες συμπεριφορές όπως σπρωξίματα και προσπάθειες να μπουν ανάμεσα στον ιδιοκτήτη τους και ένα αντικείμενο, όταν αυτό έμοιαζε με άλλο σκύλο. Οι αντιδράσεις ήταν διαφορετικές όταν ο άνθρωπος ασχολούνταν με αντικείμενα που δεν θύμιζαν ζώο. Τα ευρήματα υποστήριξαν την πιθανότητα να υπάρχει στους σκύλους μια απλούστερη μορφή ζήλιας.
Μια άλλη μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2021 στο περιοδικό Psychological Science, έδειξε ότι σκύλοι αντιδρούσαν όταν πίστευαν πως ο ιδιοκτήτης τους αλληλεπιδρούσε με έναν πιθανό ανταγωνιστή, ακόμη και όταν δεν μπορούσαν να δουν άμεσα την αλληλεπίδραση. Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι οι σκύλοι εμφανίζουν συμπεριφορές που θυμίζουν ζήλια. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι βιώνουν το συναίσθημα με τον ίδιο τρόπο ή την ίδια πολυπλοκότητα όπως οι άνθρωποι.
Ποια σημάδια μπορεί να δείχνουν ότι ο σκύλος ζηλεύει;
Η συμπεριφορά που μοιάζει με ζήλια δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους σκύλους. Ορισμένοι προσπαθούν να πλησιάσουν περισσότερο τον άνθρωπό τους, ενώ άλλοι γίνονται πιο ανήσυχοι όταν εκείνος ασχολείται με ένα άλλο ζώο. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι αν η αντίδραση εμφανίζεται συστηματικά σε τέτοιες κοινωνικές καταστάσεις.
Υπάρχουν ορισμένες χαρακτηριστικές συμπεριφορές που αξίζει να παρατηρήσετε. Καμία από αυτές, όμως, δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ζήλιας, καθώς μπορεί να έχει περισσότερες από μία εξηγήσεις.
- Μπαίνει ανάμεσα σε εσάς και έναν άλλο σκύλο. Μπορεί να προσπαθεί να διακόψει το χάδι ή την αλληλεπίδραση, στριμώχνοντας το σώμα του ανάμεσά σας.
- Σας σπρώχνει με τη μουσούδα ή την πατούσα του. Αναζητά την προσοχή σας την ώρα που ασχολείστε με κάποιον άλλον.
- Γαβγίζει ή κλαψουρίζει. Ενδέχεται να δείχνει ενθουσιασμό, απογοήτευση, ανησυχία ή προσπάθεια να συμμετάσχει στην αλληλεπίδραση.
- Προσπαθεί να απομακρύνει ένα άλλο ζώο. Μερικοί σκύλοι παρεμβαίνουν όταν ο άνθρωπός τους αλληλεπιδρά με άλλον σκύλο.
- Γίνεται άκαμπτος ή γρυλίζει. Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να δείχνουν δυσφορία ή φύλαξη πόρων και χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.
Αντίθετα, οι ζημιές στο σπίτι, η μειωμένη όρεξη ή η απομόνωση δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στη ζήλια. Μπορούν να σχετίζονται με άγχος, αλλαγές στην καθημερινότητα ή προβλήματα υγείας. Ειδικά όταν εμφανίζονται ξαφνικά, είναι σημαντικό να αναζητηθεί η πραγματική αιτία.
Γιατί ο σκύλος αντιδρά όταν χαϊδεύετε κάποιον άλλον;
Όταν ένας σκύλος βλέπει τον άνθρωπό του να χαϊδεύει ένα άλλο ζώο, μπορεί να προσπαθήσει να συμμετάσχει στην αλληλεπίδραση ή να διεκδικήσει και εκείνος προσοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμπεριφορά ενδέχεται να συνδέεται με ζήλια. Σε άλλες, μπορεί απλώς να έχει μάθει ότι όταν σπρώχνει ή γαβγίζει, ο άνθρωπός του στρέφεται αμέσως προς εκείνον.
Υπάρχει επίσης η συμπεριφορά που ονομάζεται φύλαξη πόρων. Ορισμένοι σκύλοι μπορεί να προσπαθούν να ελέγξουν την πρόσβαση σε κάτι που θεωρούν πολύτιμο, όπως ένα παιχνίδι, το φαγητό, έναν χώρο ή ακόμη και την ανθρώπινη προσοχή. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προσπαθούν να κυριαρχήσουν στο σπίτι. Η συμπεριφορά μπορεί να σχετίζεται με την προηγούμενη εμπειρία τους, την ανασφάλεια ή τον φόβο απώλειας ενός σημαντικού πόρου.
Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να παρατηρείτε ολόκληρη τη στάση του σώματος. Ένας σκύλος που πλησιάζει χαλαρός, με ήρεμες κινήσεις, μπορεί απλώς να ζητά συμμετοχή. Αν όμως παγώνει, κοιτάζει επίμονα, δείχνει τα δόντια ή γρυλίζει, η κατάσταση χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση και περισσότερη προσοχή.
Τι μπορείτε να κάνετε όταν ο σκύλος δείχνει ζήλια;
Το πρώτο βήμα είναι να παραμείνετε ήρεμοι και να προσπαθήσετε να καταλάβετε τι προκαλεί την αντίδρασή του. Δεν χρειάζεται να τον μαλώνετε επειδή ζητά την προσοχή σας ούτε να τον πιέζετε να αποδεχτεί μια κατάσταση που τον δυσκολεύει. Η σταδιακή εξοικείωση και η επιβράβευση της ήρεμης συμπεριφοράς μπορούν να βοηθήσουν.
Για παράδειγμα, όταν ο σκύλος σας παραμένει χαλαρός ενώ εσείς ασχολείστε με κάποιον άλλον, μπορείτε να τον επιβραβεύσετε με μια μικρή λιχουδιά ή με ήρεμο έπαινο. Ξεκινήστε από καταστάσεις που δεν του προκαλούν έντονη δυσφορία και αυξήστε σταδιακά τη δυσκολία. Αν βλέπετε ότι αγχώνεται ή αναστατώνεται, δημιουργήστε μεγαλύτερη απόσταση και μειώστε την ένταση της αλληλεπίδρασης.
- Αφιερώστε του ποιοτικό χρόνο. Οι βόλτες, το παιχνίδι και οι ήρεμες στιγμές μαζί σας βοηθούν να καλύπτονται οι ανάγκες του για κοινωνική επαφή.
- Επιβραβεύστε τη χαλαρή συμπεριφορά. Μάθετέ του σταδιακά ότι μπορεί να μένει ήρεμος ακόμη κι όταν η προσοχή σας βρίσκεται αλλού.
- Διατηρήστε μια προβλέψιμη καθημερινότητα. Η σταθερότητα στις βόλτες, στο φαγητό και στην ξεκούραση μπορεί να βοηθήσει έναν σκύλο που δυσκολεύεται με αλλαγές.
- Αποφύγετε τις αναγκαστικές γνωριμίες. Μην τον πιέζετε να πλησιάσει ανθρώπους ή ζώα όταν δείχνει φόβο ή έντονη ανησυχία.
Αν υπάρχουν δύο σκύλοι στο σπίτι, προσπαθήστε να προσφέρετε στον καθένα χρόνο και χώρο χωρίς ανταγωνισμό. Δεν είναι απαραίτητο να έχουν ακριβώς τις ίδιες δραστηριότητες, καθώς κάθε ζώο έχει διαφορετικές προτιμήσεις. Σημασία έχει να μην προκύπτουν συνεχώς καταστάσεις έντασης γύρω από το φαγητό, τα παιχνίδια ή την ανθρώπινη προσοχή.
Τι γίνεται αν ο σκύλος ζηλεύει ένα μωρό ή ένα παιδί;
Η άφιξη ενός μωρού μπορεί να αλλάξει σημαντικά την καθημερινότητα ενός σκύλου. Νέοι ήχοι, διαφορετικές μυρωδιές, λιγότερος διαθέσιμος χρόνος και αλλαγές στους χώρους του σπιτιού μπορεί να του προκαλέσουν αναστάτωση. Αν αρχίσει να γαβγίζει, να απομακρύνεται ή να παρεμβαίνει όταν κρατάτε το μωρό, δεν πρέπει να θεωρήσετε αυτόματα ότι ζηλεύει.
Η ασφάλεια έχει πάντα προτεραιότητα. Ποτέ μην αφήνετε ένα βρέφος ή μικρό παιδί μόνο με έναν σκύλο, ακόμη κι αν γνωρίζονται καλά. Αν ο σκύλος γρυλίζει, παγώνει ή δείχνει τα δόντια, δημιουργήστε αμέσως ασφαλή απόσταση χωρίς να τον τιμωρήσετε. Το γρύλισμα αποτελεί προειδοποιητικό σήμα και η τιμωρία μπορεί να καταστείλει αυτή την προειδοποίηση χωρίς να αντιμετωπίσει την αιτία της δυσφορίας.
Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια από κτηνίατρο με γνώσεις συμπεριφοράς ή κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία που χρησιμοποιεί μεθόδους θετικής ενίσχυσης. Η σωστή καθοδήγηση μπορεί να βοηθήσει την οικογένεια να διαχειριστεί την κατάσταση χωρίς να εκθέτει το παιδί ή τον σκύλο σε κίνδυνο.
Η ζήλια σημαίνει ότι ο σκύλος σας αγαπά περισσότερο;
Είναι εύκολο να ερμηνεύσουμε την προσπάθεια ενός σκύλου να τραβήξει την προσοχή μας ως απόδειξη μεγάλης αγάπης. Ωστόσο, η ζήλια δεν αποτελεί αξιόπιστο μέτρο του συναισθηματικού δεσμού που έχουμε μαζί του. Ένας σκύλος μπορεί να είναι πολύ δεμένος με τον άνθρωπό του και παρ’ όλα αυτά να παραμένει χαλαρός όταν εκείνος ασχολείται με άλλους ανθρώπους ή ζώα.
Αντίστοιχα, η έντονη αντίδραση δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερη στοργή. Μπορεί να δείχνει δυσκολία διαχείρισης μιας κατάστασης, άγχος ή μια συμπεριφορά που έχει ενισχυθεί με τον χρόνο. Ο στόχος δεν είναι να κάνουμε τον σκύλο να ζηλεύει λιγότερο επειδή αυτό μας ενοχλεί, αλλά να τον βοηθήσουμε να αισθάνεται ασφαλής και να ανταποκρίνεται πιο ήρεμα στις καθημερινές κοινωνικές επαφές.
Οι σκύλοι έχουν έναν δικό τους τρόπο να επικοινωνούν μαζί μας, μέσα από τη στάση του σώματος, τις κινήσεις και τις αντιδράσεις τους. Όσο καλύτερα μαθαίνουμε να παρατηρούμε αυτά τα σημάδια, τόσο πιο εύκολα μπορούμε να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες τους χωρίς να τους αποδίδουμε πάντα ανθρώπινες σκέψεις και προθέσεις.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που ο σκύλος σας θα μπει ανάμεσα σε εσάς και κάποιον άλλον, μην υποθέσετε αμέσως ότι ζηλεύει. Παρατηρήστε πώς συμπεριφέρεται, τι συμβαίνει γύρω του και αν δείχνει χαλαρός ή ανήσυχος. Μερικές φορές, ο καλύτερος τρόπος να του δείξετε την αγάπη σας είναι απλώς να καταλάβετε τι προσπαθεί να σας επικοινωνήσει.
Πηγές:
