Το αλουμινόχαρτο υπάρχει σχεδόν σε κάθε κουζίνα. Το χρησιμοποιούμε για να καλύψουμε ταψιά, να τυλίξουμε τρόφιμα και να προστατεύσουμε το φαγητό κατά το ψήσιμο. Υπάρχει όμως μια απορία που απασχολεί πολλούς: γιατί η μία πλευρά του είναι γυαλιστερή και η άλλη ματ; Και ποια από τις δύο πρέπει να ακουμπά στο φαγητό;
Η απάντηση είναι πιο απλή απ’ όσο φαντάζεστε. Στο συνηθισμένο αλουμινόχαρτο δεν έχει σημασία ποια πλευρά χρησιμοποιείτε, αφού και οι δύο κάνουν πρακτικά την ίδια δουλειά. Υπάρχει, ωστόσο, μια συγκεκριμένη εξαίρεση, αλλά και ορισμένες προφυλάξεις που αξίζει να γνωρίζετε για την ασφαλή χρήση του.
Γιατί το αλουμινόχαρτο έχει μία γυαλιστερή και μία ματ πλευρά;
Η διαφορά δεν έχει σχέση με κάποια ειδική λειτουργία των δύο πλευρών. Προκύπτει από τον τρόπο κατασκευής του αλουμινόχαρτου, όταν το μέταλλο περνά μέσα από μεγάλους κυλίνδρους και συμπιέζεται μέχρι να γίνει εξαιρετικά λεπτό.
Στα τελευταία στάδια παραγωγής, δύο φύλλα αλουμινίου περνούν ταυτόχρονα ανάμεσα στους κυλίνδρους, ώστε να μην καταστραφούν λόγω του μικρού πάχους τους. Οι εξωτερικές επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τους λείους κυλίνδρους αποκτούν τη χαρακτηριστική γυαλιστερή όψη, ενώ οι πλευρές που ακουμπούν μεταξύ τους παραμένουν πιο θαμπές.
Αυτό σημαίνει ότι οι δύο πλευρές αποτελούνται από το ίδιο υλικό. Δεν υπάρχει κάποια διαφορετική επίστρωση στο κοινό αλουμινόχαρτο που να κάνει τη μία καταλληλότερη για ζεστά φαγητά και την άλλη για κρύα.
Ποια πλευρά πρέπει να ακουμπά στο φαγητό;
Για το κοινό αλουμινόχαρτο, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: μπορείτε να χρησιμοποιείτε είτε τη γυαλιστερή είτε τη ματ πλευρά. Δεν υπάρχει λόγος να προσπαθείτε κάθε φορά να θυμηθείτε ποια πρέπει να κοιτάζει προς τα μέσα όταν τυλίγετε ένα σάντουιτς ή καλύπτετε ένα ταψί.
Η εταιρεία Reynolds, γνωστή για την παραγωγή αλουμινόχαρτου, εξηγεί ότι η διαφορά στην εμφάνιση των δύο πλευρών δεν επηρεάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο μαγειρεύεται το φαγητό. Παρότι οι επιφάνειες μπορεί να έχουν μικρές διαφορές στην ανάκλαση της θερμικής ακτινοβολίας, αυτές δεν προσφέρουν κάποιο πρακτικό πλεονέκτημα στο συνηθισμένο μαγείρεμα.
Επομένως, η συμβουλή ότι πρέπει να βάζετε τη γυαλιστερή πλευρά προς τα μέσα για να κρατάτε το φαγητό ζεστό δεν ισχύει ως γενικός κανόνας. Το ίδιο συμβαίνει και με την ιδέα ότι η γυαλιστερή πλευρά προς τα έξω διατηρεί καλύτερα τα κρύα τρόφιμα.
Πότε έχει πραγματικά σημασία η πλευρά του αλουμινόχαρτου;
Υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση: τα ειδικά αντικολλητικά αλουμινόχαρτα. Αυτά διαθέτουν μια πρόσθετη αντικολλητική επίστρωση στη μία επιφάνεια, ώστε τα τρόφιμα να μην κολλούν εύκολα κατά το ψήσιμο.
Σε ορισμένα τέτοια προϊόντα, όπως το αντικολλητικό αλουμινόχαρτο της Reynolds, η ειδικά επεξεργασμένη πλευρά είναι η ματ. Σε αυτή την περίπτωση, το φαγητό πρέπει να τοποθετείται πάνω στη συγκεκριμένη επιφάνεια, ώστε να αξιοποιείται η αντικολλητική προστασία.
Δεν ισχύει όμως απαραίτητα το ίδιο για κάθε προϊόν. Γι’ αυτό, όταν αγοράζετε αντικολλητικό αλουμινόχαρτο, διαβάζετε τις οδηγίες στη συσκευασία. Αν πρόκειται για απλό αλουμινόχαρτο, δεν χρειάζεται να ξεχωρίζετε τις δύο πλευρές.
Πότε χρειάζεται προσοχή με το αλουμινόχαρτο και τα τρόφιμα;
Το σημαντικότερο ζήτημα δεν είναι η γυαλιστερή ή η ματ πλευρά, αλλά το είδος των τροφίμων που έρχονται σε επαφή με το αλουμίνιο. Ορισμένα τρόφιμα, ιδιαίτερα όσα είναι όξινα ή πολύ αλμυρά, μπορούν να αυξήσουν τη μεταφορά μικρών ποσοτήτων αλουμινίου στο φαγητό.
Για παράδειγμα, καλό είναι να αποφεύγεται η άμεση επαφή του αλουμινόχαρτου με ντομάτες, λεμόνι, ξίδι, πολύ αλμυρά τρόφιμα και ψάρια που έχουν μαριναριστεί με όξινα υλικά. Η μεταφορά αλουμινίου μπορεί να αυξηθεί ανάλογα με τη θερμοκρασία και τον χρόνο επαφής.
Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων (BfR) συνιστά να μη χρησιμοποιείται απλό αλουμινόχαρτο για την αποθήκευση, το ζέσταμα ή τη διατήρηση όξινων και αλμυρών φαγητών. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι προτιμότερο να επιλέγετε κατάλληλα γυάλινα, κεραμικά ή ανοξείδωτα σκεύη.
Αν χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε αλουμινόχαρτο εξωτερικά σε μια κατασκευή ψησίματος, μπορείτε, όπου το επιτρέπουν οι θερμοκρασίες και οι οδηγίες των υλικών, να παρεμβάλλετε κατάλληλο χαρτί ψησίματος ώστε το φαγητό να μην έρχεται σε άμεση επαφή με το μέταλλο.
Είναι επικίνδυνο το αλουμινόχαρτο για την υγεία;
Η περιστασιακή και σωστή χρήση του αλουμινόχαρτου δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει κίνδυνος για την υγεία. Το αλουμίνιο υπάρχει φυσικά σε διάφορα τρόφιμα και μπορεί επίσης να εισέλθει στη διατροφή από άλλες πηγές. Αυτό που ενδιαφέρει τους ειδικούς είναι η συνολική έκθεση σε βάθος χρόνου.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει καθορίσει ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη ενός χιλιοστογραμμαρίου αλουμινίου ανά κιλό σωματικού βάρους. Το όριο αυτό αφορά τη συνολική πρόσληψη από τη διατροφή και όχι αποκλειστικά τη χρήση αλουμινόχαρτου.
Στην πράξη, δεν χρειάζεται πανικός ή πλήρης αποφυγή του αλουμινόχαρτου. Η πιο χρήσιμη προφύλαξη είναι να μην το χρησιμοποιείτε σε άμεση επαφή με πολύ όξινα ή αλμυρά φαγητά, ιδιαίτερα όταν πρόκειται να ζεσταθούν ή να παραμείνουν αποθηκευμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πώς να χρησιμοποιείτε σωστά το αλουμινόχαρτο στον φούρνο;
Το αλουμινόχαρτο μπορεί να είναι χρήσιμο όταν θέλετε να καλύψετε ένα ταψί ή να περιορίσετε το υπερβολικό ρόδισμα της επιφάνειας ενός φαγητού. Για αυτές τις χρήσεις δεν έχει σημασία ποια πλευρά βρίσκεται προς τα πάνω ή προς τα κάτω, αρκεί το αλουμινόχαρτο να είναι κατάλληλο για ψήσιμο.
Αποφύγετε να τοποθετείτε αλουμινόχαρτο απευθείας στον πάτο του φούρνου, εκτός αν το επιτρέπουν ρητά οι οδηγίες της συσκευής. Μπορεί να εμποδίζει τη σωστή κυκλοφορία της θερμότητας ή να προκαλέσει φθορές σε ορισμένα μοντέλα. Επίσης, φροντίστε να μην έρχεται σε επαφή με τις θερμαντικές αντιστάσεις.
Στον φούρνο μικροκυμάτων χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Το αλουμινόχαρτο μπορεί να προκαλέσει ηλεκτρικούς σπινθήρες, ιδιαίτερα όταν είναι τσαλακωμένο ή βρίσκεται κοντά στα μεταλλικά τοιχώματα. Η ασφαλέστερη πρακτική για καθημερινή χρήση είναι να επιλέγετε γυάλινα ή κεραμικά σκεύη με σήμανση καταλληλότητας για μικροκύματα και να χρησιμοποιείτε μεταλλικά υλικά μόνο όταν το επιτρέπει ρητά ο κατασκευαστής της συσκευής.
Μπορεί να ανακυκλωθεί το χρησιμοποιημένο αλουμινόχαρτο;
Το αλουμίνιο είναι ανακυκλώσιμο υλικό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κομμάτι χρησιμοποιημένου αλουμινόχαρτου μπορεί να καταλήγει αυτόματα στον κάδο ανακύκλωσης. Σημαντικό ρόλο παίζουν η καθαρότητά του, το μέγεθος του υλικού και οι δυνατότητες του τοπικού συστήματος συλλογής.
Στην Ελλάδα, ο μπλε κάδος προορίζεται για συσκευασίες από αλουμίνιο, πλαστικό, χαρτί, γυαλί και λευκοσίδηρο. Για το χρησιμοποιημένο αλουμινόχαρτο κουζίνας, καλό είναι να ελέγχετε τις οδηγίες του δήμου ή του φορέα ανακύκλωσης, καθώς δεν γίνεται παντού δεκτό με τον ίδιο τρόπο.
Όπου επιτρέπεται η συλλογή του, αφαιρέστε τα υπολείμματα τροφών και φροντίστε να είναι καθαρό και στεγνό. Αν είναι γεμάτο λίπη ή κολλημένα φαγητά που δεν απομακρύνονται εύκολα, μην το τοποθετείτε αυθαίρετα μαζί με τις ανακυκλώσιμες συσκευασίες.
Τι αξίζει τελικά να θυμάστε;
Το αλουμινόχαρτο παραμένει ένα πρακτικό υλικό για πολλές καθημερινές χρήσεις στην κουζίνα. Δεν χρειάζεται όμως να αναζητάτε κάθε φορά τη σωστή πλευρά, επειδή στο κοινό αλουμινόχαρτο η γυαλιστερή και η ματ επιφάνεια λειτουργούν ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο.
Εκεί που πραγματικά αξίζει να προσέχετε είναι στο είδος του τροφίμου, στον τρόπο μαγειρέματος και στις οδηγίες χρήσης του προϊόντος. Η αποφυγή άμεσης επαφής με πολύ όξινα ή αλμυρά φαγητά και η σωστή χρήση στον φούρνο είναι πολύ σημαντικότερες από το ποια πλευρά θα κοιτάζει προς τα πάνω.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα τραβήξετε ένα κομμάτι αλουμινόχαρτο από το ρολό, δεν χρειάζεται να το γυρίσετε για να βρείτε τη γυαλιστερή πλευρά. Το πραγματικό μυστικό δεν βρίσκεται στην όψη του, αλλά στον τρόπο που το χρησιμοποιείτε.
Πηγές:
