Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν δύσκολες καταστάσεις, απογοητεύονται, πληγώνονται, αλλά βρίσκουν σταδιακά τον τρόπο να συνεχίσουν. Δεν σημαίνει ότι δεν φοβούνται ή ότι δεν έχουν αδύναμες στιγμές. Απλώς έχουν αναπτύξει τρόπους να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες χωρίς να αφήνουν κάθε αναποδιά να καθορίζει ολόκληρη τη ζωή τους.
Αυτή η ικανότητα συνδέεται με την ψυχική ανθεκτικότητα, ένα χαρακτηριστικό που δεν είναι απαραίτητα έμφυτο ούτε παραμένει ίδιο σε όλες τις περιόδους της ζωής. Σύμφωνα με την ψυχολογία, η ανθεκτικότητα περιλαμβάνει την προσαρμογή σε δύσκολες εμπειρίες και μπορεί να ενισχυθεί μέσα από τις σχέσεις, τις εμπειρίες και τις δεξιότητες αντιμετώπισης προβλημάτων. Υπάρχουν οκτώ συμπεριφορές που μπορούν να μας βοηθήσουν να την κατανοήσουμε καλύτερα.
1. Δεν αφήνει μια αποτυχία να καθορίσει την αξία του
Όλοι αποτυγχάνουμε κάποια στιγμή. Μπορεί να χάσουμε μια επαγγελματική ευκαιρία, να πάρουμε μια λανθασμένη απόφαση ή να μην καταφέρουμε κάτι που προσπαθούσαμε για καιρό. Ένας άνθρωπος με ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι απαραίτητα εκείνος που δεν απογοητεύεται, αλλά εκείνος που προσπαθεί να μην ταυτίζει την αποτυχία με την προσωπική του αξία.
Αντί να σκέφτεται ότι δεν είναι ικανός για τίποτα, μπορεί να αναρωτηθεί τι πήγε στραβά και τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να βρίσκει αμέσως τη θετική πλευρά κάθε δυσκολίας. Μερικές φορές χρειάζεται πρώτα χρόνο για να αποδεχτεί την απογοήτευση και ύστερα να αποφασίσει πώς θα προχωρήσει.
2. Μαθαίνει να διαχειρίζεται το άγχος χωρίς να το αρνείται
Η ψυχική δύναμη συχνά συνδέεται με ανθρώπους που παραμένουν ήρεμοι όταν όλοι γύρω τους πανικοβάλλονται. Στην πραγματικότητα, όμως, η εξωτερική ψυχραιμία δεν αποκαλύπτει πάντα τι αισθάνεται κάποιος. Ένας άνθρωπος μπορεί να φαίνεται ήρεμος ενώ μέσα του βιώνει έντονο στρες.
Η ουσιαστική ανθεκτικότητα σχετίζεται περισσότερο με την ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και να βρίσκουμε κατάλληλους τρόπους αντιμετώπισης. Κάποιος μπορεί να χρειάζεται λίγο χρόνο μόνος του, να μιλήσει σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται ή να οργανώσει τις σκέψεις του πριν πάρει μια απόφαση. Δεν είναι απαραίτητο να παραμένει ατάραχος για να θεωρείται ψυχικά δυνατός.
3. Συνεχίζει να προσπαθεί, αλλά ξέρει πότε να αλλάξει δρόμο
Η επιμονή είναι μια σημαντική δεξιότητα, ειδικά όταν έχουμε έναν στόχο που απαιτεί χρόνο και προσπάθεια. Οι δυσκολίες δεν σημαίνουν πάντα ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε. Μερικές φορές χρειάζεται να δοκιμάσουμε διαφορετικές λύσεις, να ζητήσουμε βοήθεια ή να αφιερώσουμε περισσότερο χρόνο.
Ωστόσο, η πραγματική ψυχική δύναμη δεν σημαίνει να επιμένουμε σε κάτι που μας βλάπτει ή δεν έχει πλέον νόημα. Ένας άνθρωπος με ανθεκτικότητα μπορεί να επανεξετάσει τις επιλογές του και να αλλάξει κατεύθυνση όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Το να σταματάς μια προσπάθεια δεν είναι πάντα αποτυχία, όπως και το να συνεχίζεις δεν είναι πάντα επιτυχία.
4. Αναλαμβάνει την ευθύνη για όσα μπορεί να ελέγξει
Ένα σημαντικό στοιχείο της προσωπικής ωριμότητας είναι να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας. Όταν κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για μια απόφασή του, έχει περισσότερες πιθανότητες να καταλάβει τι μπορεί να διορθώσει. Δεν χρειάζεται να αναζητά διαρκώς δικαιολογίες ούτε να μεταφέρει σε άλλους κάθε δική του ευθύνη.
Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην ανάληψη ευθύνης και στην αυτοκατηγορία. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή μας, ούτε ευθυνόμαστε για κάθε δυσκολία που αντιμετωπίζουμε. Η ψυχική ανθεκτικότητα περιλαμβάνει και την ικανότητα να ξεχωρίζουμε όσα μπορούμε να επηρεάσουμε από εκείνα που βρίσκονται έξω από τον έλεγχό μας.
5. Προσαρμόζεται στις αλλαγές, ακόμη κι όταν τον φοβίζουν
Μια αλλαγή δουλειάς, ένας χωρισμός, μια μετακόμιση ή μια απρόβλεπτη δυσκολία μπορεί να ανατρέψει την καθημερινότητά μας. Δεν είναι εύκολο για όλους να προσαρμόζονται με τον ίδιο ρυθμό. Κάποιοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επεξεργαστούν αυτό που συμβαίνει και να ανακτήσουν την αίσθηση σταθερότητας.
Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι αγαπάμε όλες τις αλλαγές ή ότι τις αντιμετωπίζουμε χωρίς φόβο. Σημαίνει ότι μπορούμε σταδιακά να αναζητούμε νέους τρόπους διαχείρισης όταν η προηγούμενη κατάσταση δεν υπάρχει πια. Η ευελιξία στη σκέψη και στη συμπεριφορά αποτελεί σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας.
6. Μπορεί να εκφράζει τη γνώμη του χωρίς να φοβάται κάθε διαφωνία
Δεν είναι πάντα εύκολο να υπερασπιστούμε τις απόψεις ή τις ανάγκες μας, ιδιαίτερα όταν οι άνθρωποι γύρω μας έχουν διαφορετική γνώμη. Ένας άνθρωπος που έχει καλλιεργήσει την αυτοπεποίθησή του μπορεί να εκφράζει αυτό που πιστεύει με σαφήνεια, χωρίς να χρειάζεται να επιβάλλεται στους άλλους. Παράλληλα, δεν θεωρεί απαραίτητα κάθε διαφωνία προσωπική επίθεση.
Η ψυχική δύναμη δεν βρίσκεται στο να επιμένουμε ότι έχουμε πάντα δίκιο. Βρίσκεται και στην προθυμία να ακούσουμε μια διαφορετική άποψη, να αναγνωρίσουμε ένα λάθος ή να αλλάξουμε γνώμη όταν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι. Το να είμαστε σταθεροί στις αξίες μας δεν σημαίνει ότι πρέπει να γινόμαστε άκαμπτοι στον τρόπο σκέψης μας.
7. Βάζει όρια, αλλά δεν φοβάται να ζητήσει βοήθεια
Οι ανθρώπινες σχέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχική ανθεκτικότητα. Η παρουσία ανθρώπων που μας ακούνε, μας καταλαβαίνουν και μας στηρίζουν μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε δύσκολες περιόδους. Γι’ αυτό η ψυχική δύναμη δεν πρέπει να συγχέεται με την ανάγκη να τα καταφέρνουμε πάντοτε μόνοι μας.
Ένας άνθρωπος μπορεί να προστατεύει τον προσωπικό του χώρο, να λέει «όχι» όταν χρειάζεται και να απομακρύνεται από σχέσεις που τον βλάπτουν. Ταυτόχρονα, μπορεί να αναγνωρίζει πότε έχει ανάγκη από μια συζήτηση, πρακτική βοήθεια ή επαγγελματική υποστήριξη. Το να ζητάμε βοήθεια δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά μπορεί να είναι μια ουσιαστική επιλογή αυτοφροντίδας.
8. Παραμένει ανοιχτός στη μάθηση και στην προσωπική εξέλιξη
Οι άνθρωποι δεν σταματούν να μαθαίνουν όταν ενηλικιώνονται. Οι εμπειρίες, οι σχέσεις και οι δυσκολίες μπορούν να μας βοηθήσουν να ανακαλύψουμε νέους τρόπους σκέψης και αντιμετώπισης προβλημάτων. Κάποιος με ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να εξετάζει όσα έχει ζήσει και να προσπαθεί να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εξελισσόμαστε συνεχώς ή να μετατρέπουμε κάθε δύσκολη εμπειρία σε μάθημα. Υπάρχουν περίοδοι που η ξεκούραση, η σταθερότητα και η αποκατάσταση έχουν μεγαλύτερη σημασία από την προσωπική πρόοδο. Η δυνατότητα να αναγνωρίζουμε τις ανάγκες μας και να προσαρμόζουμε τις προσδοκίες μας αποτελεί και αυτή μέρος της ψυχικής ανθεκτικότητας.
Μπορεί κάποιος να αποκτήσει μεγαλύτερη ψυχική δύναμη;
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό που είτε διαθέτουμε είτε όχι. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, περιλαμβάνει δεξιότητες και συμπεριφορές που μπορούν να καλλιεργηθούν. Οι υποστηρικτικές σχέσεις, η φροντίδα της υγείας, οι ρεαλιστικοί στόχοι και η ανάπτυξη κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης του στρες μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την προσπάθεια.
Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε ολόκληρη τη ζωή μας από τη μια μέρα στην άλλη. Μπορούμε να αρχίσουμε παρατηρώντας πώς αντιδρούμε όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως το περιμέναμε, να δοκιμάζουμε διαφορετικές λύσεις και να δίνουμε στον εαυτό μας χρόνο. Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε πότε μια δυσκολία ξεπερνά τις δυνατότητές μας και χρειαζόμαστε επιπλέον υποστήριξη.
Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζονται περισσότερες σκέψεις γύρω από την ψυχική δύναμη και την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής.
Η πραγματική ψυχική δύναμη δεν φαίνεται πάντα στους άλλους
Μερικές φορές πιστεύουμε ότι ο ψυχικά δυνατός άνθρωπος είναι εκείνος που δεν κλαίει, δεν φοβάται και δεν λυγίζει ποτέ. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Κάποιος μπορεί να περνά μια πολύ δύσκολη περίοδο, να αισθάνεται εξαντλημένος και παρ’ όλα αυτά να προσπαθεί, με τον δικό του ρυθμό, να αντιμετωπίσει όσα συμβαίνουν.
Τα οκτώ σημάδια που περιγράψαμε δεν αποτελούν μια βέβαιη μέθοδο για να κρίνουμε την προσωπικότητα ή την ψυχική κατάσταση ενός ανθρώπου. Είναι συμπεριφορές που μπορούν να σχετίζονται με την ανθεκτικότητα, η οποία διαφέρει ανάλογα με τις εμπειρίες, τις συνθήκες και την υποστήριξη που διαθέτει κάθε άτομο.
Η μεγαλύτερη ψυχική δύναμη δεν είναι να μη λυγίζεις ποτέ. Είναι να αναγνωρίζεις πότε δυσκολεύεσαι, να επιτρέπεις στον εαυτό σου να ζητήσει βοήθεια και να βρίσκεις, όταν μπορείς, τον δρόμο για να συνεχίσεις.
Πηγές:
