Ωορρηξία: Ποιες είναι οι πιο γόνιμες ημέρες του κύκλου;

Ποιες είναι οι ημέρες του μήνα που έχετε περισσότερες πιθανότητες να μείνετε έγκυος; Η απάντηση συνδέεται με την ωορρηξία, μια φυσιολογική διαδικασία που συμβαίνει κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Αν και πολλοί πιστεύουν ότι η πιο γόνιμη ημέρα είναι πάντα η 14η, στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος και η ωορρηξία δεν ακολουθούν ακριβώς το ίδιο πρόγραμμα σε όλες τις γυναίκες. Η διάρκεια του κύκλου μπορεί να διαφέρει, όπως και η ημέρα απελευθέρωσης του ωαρίου. Αν κατανοήσετε πώς λειτουργεί το σώμα σας, μπορείτε να αναγνωρίζετε καλύτερα τις γόνιμες ημέρες και να παίρνετε πιο ενημερωμένες αποφάσεις για την αναπαραγωγική σας υγεία.

Τι είναι ο εμμηνορροϊκός κύκλος και πόσο διαρκεί;

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος είναι η φυσική διαδικασία με την οποία το σώμα προετοιμάζεται κάθε μήνα για μια πιθανή εγκυμοσύνη. Η πρώτη ημέρα της περιόδου, δηλαδή η πρώτη ημέρα με κανονική αιμορραγία, θεωρείται και η πρώτη ημέρα του νέου κύκλου.

Παρότι συχνά αναφέρεται ως φυσιολογικός ο κύκλος των 28 ημερών, δεν έχουν όλες οι γυναίκες την ίδια διάρκεια. Στις ενήλικες, ένας κύκλος που διαρκεί περίπου 24 έως 38 ημέρες μπορεί να βρίσκεται μέσα στα φυσιολογικά όρια. Στην εφηβεία και σε ορισμένες άλλες περιόδους της ζωής, η διάρκεια μπορεί να παρουσιάζει μεγαλύτερες διακυμάνσεις.

Η περίοδος συνήθως διαρκεί λίγες ημέρες, συχνά από 3 έως 7. Κατά τη διάρκειά της, αποβάλλεται μέρος του ενδομητρίου, δηλαδή του ιστού που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας και είχε προετοιμαστεί για μια πιθανή εγκυμοσύνη.

Ο κύκλος ελέγχεται από ορμόνες που συνεργάζονται μεταξύ τους. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, μαζί με ορμόνες που εκκρίνονται από τον εγκέφαλο, ρυθμίζουν την ανάπτυξη του ωαρίου, την ωορρηξία και τις αλλαγές στο ενδομήτριο.

Ποιες είναι οι φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου;

Ο κύκλος περιλαμβάνει διαφορετικές φάσεις, καθεμία από τις οποίες έχει συγκεκριμένο ρόλο στη λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος.

Η θυλακική φάση

Ξεκινά την πρώτη ημέρα της περιόδου και ολοκληρώνεται με την ωορρηξία. Στο διάστημα αυτό, ορισμένα ωοθυλάκια στις ωοθήκες αρχίζουν να αναπτύσσονται και συνήθως ένα από αυτά γίνεται το κυρίαρχο, μέσα στο οποίο ωριμάζει το ωάριο.

Παράλληλα, αυξάνονται τα επίπεδα των οιστρογόνων και το ενδομήτριο αρχίζει να αναπτύσσεται ξανά. Η διάρκεια αυτής της φάσης είναι ένας από τους βασικούς λόγους που ο συνολικός κύκλος διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα.

Η ωορρηξία

Η ωορρηξία συμβαίνει όταν ένα ώριμο ωάριο απελευθερώνεται από την ωοθήκη. Η διαδικασία προκαλείται από μια απότομη αύξηση της ωχρινοτρόπου ορμόνης, γνωστής ως LH.

Μετά την απελευθέρωσή του, το ωάριο εισέρχεται στη σάλπιγγα, όπου μπορεί να συναντήσει σπερματοζωάρια. Αν γίνει γονιμοποίηση, το γονιμοποιημένο ωάριο μπορεί στη συνέχεια να μετακινηθεί προς τη μήτρα.

Η ωχρινική φάση

Αρχίζει μετά την ωορρηξία και ολοκληρώνεται με την έναρξη της επόμενης περιόδου, εφόσον δεν έχει προκύψει εγκυμοσύνη. Στη διάρκειά της παράγεται περισσότερη προγεστερόνη, η οποία βοηθά στην προετοιμασία του ενδομητρίου.

Η ωχρινική φάση διαρκεί συνήθως περίπου δύο εβδομάδες, αλλά δεν έχει ακριβώς την ίδια διάρκεια σε όλες τις γυναίκες ή σε κάθε κύκλο. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, τα επίπεδα των ορμονών μειώνονται και ξεκινά νέα περίοδος.

Πότε γίνεται η ωορρηξία;

Σε έναν κύκλο 28 ημερών, η ωορρηξία συχνά υπολογίζεται περίπου στη 14η ημέρα. Πρόκειται όμως για έναν μέσο υπολογισμό και όχι για έναν κανόνα που ισχύει σε κάθε γυναίκα.

Η ωορρηξία συμβαίνει συνήθως περίπου 12 έως 14 ημέρες πριν από την επόμενη περίοδο, με φυσιολογικές διακυμάνσεις. Αυτό σημαίνει ότι σε έναν μεγαλύτερο κύκλο μπορεί να εμφανιστεί αργότερα, ενώ σε έναν μικρότερο κύκλο μπορεί να συμβεί νωρίτερα.

Ακόμη και όταν η περίοδος έρχεται σχετικά τακτικά, η ακριβής ημέρα της ωορρηξίας δεν είναι πάντα ίδια. Ασθένειες, αλλαγές στη σωματική δραστηριότητα, σημαντικές μεταβολές βάρους και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τον κύκλο.

Γι’ αυτό ο υπολογισμός μόνο με βάση το ημερολόγιο προσφέρει μια εκτίμηση και όχι βεβαιότητα.

Ποιες είναι οι πιο γόνιμες ημέρες του κύκλου;

Οι πιο γόνιμες ημέρες είναι συνήθως οι μία έως δύο ημέρες πριν από την ωορρηξία. Η ίδια η ημέρα της ωορρηξίας περιλαμβάνεται επίσης στο γόνιμο διάστημα, αλλά η πιθανότητα σύλληψης δεν είναι απαραίτητα μεγαλύτερη εκείνη ακριβώς την ημέρα.

Το γόνιμο παράθυρο ορίζεται συνήθως ως ένα διάστημα έξι ημερών: οι πέντε ημέρες πριν από την ωορρηξία και η ημέρα που αυτή συμβαίνει.

Ο λόγος είναι απλός. Τα σπερματοζωάρια μπορούν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να επιβιώσουν στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα έως και πέντε ημέρες. Αντίθετα, το ωάριο μπορεί συνήθως να γονιμοποιηθεί για περίπου 12 έως 24 ώρες μετά την απελευθέρωσή του.

Για παράδειγμα, αν η ωορρηξία συμβεί πράγματι τη 14η ημέρα, το εκτιμώμενο γόνιμο παράθυρο είναι περίπου από την 9η έως και τη 14η ημέρα. Μια επαφή την 11η ή τη 12η ημέρα μπορεί επομένως να οδηγήσει σε εγκυμοσύνη.

Προσοχή: Αυτό είναι ένα υποθετικό παράδειγμα και όχι ημερολόγιο ασφαλών ή μη ασφαλών ημερών. Επειδή η ωορρηξία μπορεί να μετακινηθεί, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ένας τέτοιος υπολογισμός ως μοναδική μέθοδος αντισύλληψης.

Πώς θα καταλάβετε ότι πλησιάζει η ωορρηξία;

Το σώμα μπορεί να παρουσιάζει ορισμένες αλλαγές πριν και γύρω από την ωορρηξία. Δεν τις παρατηρούν όλες οι γυναίκες, ενώ κανένα μεμονωμένο σύμπτωμα δεν μπορεί να επιβεβαιώσει με βεβαιότητα ότι απελευθερώθηκε ωάριο.

Αλλαγές στην τραχηλική βλέννα

Καθώς πλησιάζει η ωορρηξία, οι εκκρίσεις από τον τράχηλο μπορεί να γίνονται πιο διαφανείς, υγρές, ολισθηρές και ελαστικές, θυμίζοντας το ασπράδι του αυγού.

Αυτή η αλλαγή συνδέεται με την αύξηση των οιστρογόνων και δημιουργεί συνθήκες που διευκολύνουν τη μετακίνηση των σπερματοζωαρίων. Για ορισμένες γυναίκες αποτελεί ένα χρήσιμο σημάδι αυξημένης γονιμότητας.

Ήπιος πόνος χαμηλά στην κοιλιά

Ορισμένες γυναίκες αισθάνονται έναν ήπιο πόνο ή ενόχληση στη μία πλευρά της κοιλιάς, κοντά στην περίοδο της ωορρηξίας. Το σύμπτωμα είναι γνωστό ως πόνος ωορρηξίας και συνήθως είναι παροδικό.

Ωστόσο, δεν αποτελεί αξιόπιστο τρόπο προσδιορισμού της ημέρας. Έντονος, επίμονος ή ασυνήθιστος πόνος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πυρετό, λιποθυμική τάση ή αιμορραγία, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Αλλαγές στη βασική θερμοκρασία

Μετά την ωορρηξία, η προγεστερόνη προκαλεί συνήθως μια μικρή αύξηση στη βασική θερμοκρασία του σώματος. Πρόκειται για τη θερμοκρασία που μετριέται σε συνθήκες πλήρους ξεκούρασης, συνήθως αμέσως μετά το ξύπνημα.

Η καταγραφή της μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση ενός μοτίβου, αλλά η αύξηση εμφανίζεται συνήθως αφού έχει ήδη συμβεί η ωορρηξία. Επομένως, δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για να προβλέψετε μόνη της τις πιο γόνιμες ημέρες.

Πόσο αξιόπιστα είναι τα τεστ ωορρηξίας;

Τα τεστ ωορρηξίας που πωλούνται στα φαρμακεία ανιχνεύουν συνήθως την αύξηση της ορμόνης LH στα ούρα. Η αύξηση αυτή προηγείται συχνά της ωορρηξίας κατά περίπου 24 έως 36 ώρες.

Ένα θετικό αποτέλεσμα μπορεί επομένως να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε το διάστημα κατά το οποίο η σύλληψη είναι περισσότερο πιθανή.

Ωστόσο, ένα θετικό τεστ δεν εγγυάται ότι θα πραγματοποιηθεί ωορρηξία. Σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή άλλες ορμονικές διαταραχές, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων μπορεί να είναι δυσκολότερη.

Τα τεστ μπορούν να φανούν χρήσιμα όταν προσπαθείτε να συλλάβετε, αλλά δεν έχουν σχεδιαστεί ως αυτόνομη, αξιόπιστη μέθοδος αποφυγής εγκυμοσύνης.

Μπορείτε να μείνετε έγκυος κατά τη διάρκεια της περιόδου;

Ναι, είναι δυνατόν, αν και η πιθανότητα είναι συνήθως χαμηλότερη σε σχέση με τις ημέρες γύρω από την ωορρηξία.

Για παράδειγμα, αν μια γυναίκα έχει σύντομο κύκλο και εμφανίσει ωορρηξία σχετικά νωρίς, τα σπερματοζωάρια από μια επαφή προς το τέλος της περιόδου μπορεί να επιβιώσουν μέχρι την απελευθέρωση του ωαρίου.

Επιπλέον, δεν είναι κάθε κολπική αιμορραγία απαραίτητα κανονική περίοδος. Η λανθασμένη εκτίμηση της ημέρας του κύκλου μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση σχετικά με τον κίνδυνο εγκυμοσύνης.

Αντίστοιχα, οι ημέρες λίγο πριν από την αναμενόμενη περίοδο είναι συνήθως λιγότερο γόνιμες όταν η ωορρηξία έχει ήδη συμβεί. Όμως δεν μπορείτε να γνωρίζετε πάντοτε με βεβαιότητα πότε έγινε η ωορρηξία μόνο από το ημερολόγιο.

Μπορεί ο υπολογισμός των γόνιμων ημερών να χρησιμοποιηθεί ως αντισύλληψη;

Η παρακολούθηση του κύκλου μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τη γονιμότητά σας, αλλά ο απλός υπολογισμός των ημερών δεν προσφέρει αξιόπιστη προστασία από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη.

Υπάρχουν οργανωμένες μέθοδοι αναγνώρισης της γονιμότητας, οι οποίες βασίζονται στην παρακολούθηση διαφορετικών ενδείξεων του σώματος και απαιτούν συστηματική εφαρμογή. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται σημαντικά από τη συγκεκριμένη μέθοδο και τη σωστή χρήση της.

Η καταγραφή της περιόδου σε μια εφαρμογή κινητού, χωρίς άλλη παρακολούθηση, δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια όλες τις μεταβολές της ωορρηξίας. Ακόμη και ένας συνήθως σταθερός κύκλος μπορεί να παρουσιάσει απρόσμενες αλλαγές.

Αν δεν επιθυμείτε εγκυμοσύνη, συζητήστε με γυναικολόγο ή επαγγελματία υγείας τις διαθέσιμες μεθόδους αντισύλληψης. Τα προφυλακτικά προσφέρουν επίσης προστασία από πολλά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κάτι που δεν προσφέρουν οι μέθοδοι υπολογισμού των γόνιμων ημερών.

Αν έχει ήδη συμβεί επαφή χωρίς αποτελεσματική αντισύλληψη και δεν επιθυμείτε εγκυμοσύνη, ζητήστε άμεσα συμβουλή για επείγουσα αντισύλληψη. Ορισμένες επιλογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν έως πέντε ημέρες μετά την επαφή, αλλά ο χρόνος έχει σημασία.

Τι αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης;

Αν προσπαθείτε να μείνετε έγκυος, η συχνότητα των επαφών έχει σημασία. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, οι επαφές κάθε μία έως δύο ημέρες κατά τη διάρκεια του γόνιμου παραθύρου μπορούν να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητες σύλληψης.

Ωστόσο, οι τακτικές επαφές δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα προσφέρουν συχνά παρόμοια αποτελέσματα και αποτελούν μια πιο πρακτική επιλογή για πολλά ζευγάρια. Δεν χρειάζεται να επικεντρώνεστε αποκλειστικά σε μία συγκεκριμένη ημέρα.

Η διακοπή του καπνίσματος, η αποφυγή ναρκωτικών ουσιών, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και η διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής είναι σημαντικές για τη γενικότερη και αναπαραγωγική υγεία.

Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, συνιστάται επίσης η λήψη 400 μικρογραμμαρίων (μg) φυλλικού οξέος καθημερινά, ιδανικά πριν από τη σύλληψη, εκτός αν ο γιατρός σας συστήσει διαφορετική δόση. Το φυλλικό οξύ βοηθά στη μείωση του κινδύνου ορισμένων σοβαρών συγγενών ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα του εμβρύου.

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι μια συγκεκριμένη στάση στο σεξ ή η παραμονή ξαπλωμένη μετά την επαφή αυξάνει τις πιθανότητες σύλληψης.

Πώς επηρεάζει η ηλικία τη γονιμότητα;

Η ηλικία είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη γυναικεία γονιμότητα. Οι πιθανότητες σύλληψης αρχίζουν να μειώνονται σταδιακά με την πάροδο των χρόνων, με την πτώση να γίνεται πιο αισθητή μετά τα 35.

Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή μειώνονται τόσο ο αριθμός όσο και η ποιότητα των διαθέσιμων ωαρίων. Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος ορισμένων χρωμοσωμικών ανωμαλιών και αποβολών.

Μετά τα 40, η πιθανότητα φυσικής σύλληψης ανά κύκλο είναι αισθητά χαμηλότερη σε σύγκριση με τις νεότερες ηλικίες. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσοστό που να ισχύει για όλες τις γυναίκες άνω των 40 ετών.

Η εγκυμοσύνη παραμένει δυνατή, αλλά η έγκαιρη ιατρική συμβουλή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχει επιθυμία τεκνοποίησης.

Και τι γίνεται με την ανδρική γονιμότητα;

Η σύλληψη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ωορρηξία. Η ποιότητα του σπέρματος παίζει επίσης σημαντικό ρόλο.

Ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων μπορούν να επηρεάσουν τις πιθανότητες γονιμοποίησης. Παράγοντες όπως ορμονικές διαταραχές, ορισμένες λοιμώξεις και παθήσεις του αναπαραγωγικού συστήματος ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν τη γονιμότητα.

Γι’ αυτό, όταν ένα ζευγάρι δυσκολεύεται να επιτύχει εγκυμοσύνη, ο έλεγχος δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη γυναίκα. Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί μια βασική εξέταση για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας.

Πότε χρειάζεται να μιλήσετε με γυναικολόγο;

Αν προσπαθείτε να μείνετε έγκυος χωρίς αποτέλεσμα, η κατάλληλη στιγμή για ιατρική αξιολόγηση εξαρτάται κυρίως από την ηλικία και το ιστορικό σας.

Για γυναίκες κάτω των 35 ετών, ο έλεγχος συνήθως συστήνεται μετά από 12 μήνες τακτικών επαφών χωρίς αντισύλληψη. Από τα 35 έτη και μετά, η αξιολόγηση προτείνεται μετά από έξι μήνες προσπαθειών, ενώ μετά τα 40 μπορεί να είναι σκόπιμη ακόμη πιο άμεσα.

Δεν χρειάζεται όμως να περιμένετε αυτά τα χρονικά διαστήματα αν έχετε πολύ ακανόνιστη ή απούσα περίοδο, γνωστή ενδομητρίωση, πιθανές διαταραχές ωορρηξίας, ιστορικό προβλημάτων στις σάλπιγγες ή άλλους γνωστούς παράγοντες που μπορεί να δυσκολεύουν τη σύλληψη.

Ο γυναικολόγος μπορεί να αξιολογήσει τον κύκλο, να προτείνει κατάλληλες εξετάσεις και να διερευνήσει αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα που χρειάζεται αντιμετώπιση.

Γιατί αξίζει να γνωρίζετε καλύτερα τον κύκλο σας;

Η παρακολούθηση του εμμηνορροϊκού κύκλου δεν αφορά μόνο την προσπάθεια για εγκυμοσύνη. Μπορεί να σας βοηθήσει να αναγνωρίζετε αλλαγές στην περίοδο, να εντοπίζετε ασυνήθιστα συμπτώματα και να συζητάτε πιο συγκεκριμένα με τον γυναικολόγο σας.

Καταγράφοντας την ημερομηνία έναρξης της περιόδου, τη διάρκειά της και τυχόν συμπτώματα, αποκτάτε μια καλύτερη εικόνα για τις φυσιολογικές μεταβολές του δικού σας σώματος.

Το σημαντικό είναι να θυμάστε ότι οι γόνιμες ημέρες δεν είναι ίδιες για όλες τις γυναίκες και δεν μπορούν πάντα να προβλεφθούν με ακρίβεια. Η ωορρηξία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και μπορεί να διαφέρει ακόμη και ανάμεσα σε διαδοχικούς κύκλους.

Η σωστή ενημέρωση, η κατάλληλη αντισύλληψη όταν δεν επιθυμείτε εγκυμοσύνη και η έγκαιρη ιατρική συμβουλή όταν προσπαθείτε να συλλάβετε είναι πολύ πιο χρήσιμες από την αναζήτηση μιας μοναδικής «τέλειας» ημέρας.

Πηγές: