Ξυπνάτε το πρωί, κοιτάζεστε στον καθρέφτη και βλέπετε ένα μικρό, κόκκινο και πρησμένο εξόγκωμα στο βλέφαρο. Σας ενοχλεί όταν ανοιγοκλείνετε το μάτι και μπορεί να πονάει ακόμη και στο απαλό άγγιγμα. Το πιθανότερο είναι ότι πρόκειται για το γνωστό κριθαράκι στο μάτι, ένα συχνό πρόβλημα που μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά.
Τα καλά νέα είναι ότι το κριθαράκι συνήθως δεν είναι επικίνδυνο και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να ανακουφιστείτε, αλλά και λάθη που πρέπει να αποφύγετε για να μην επιδεινωθεί η κατάσταση.
Τι είναι το κριθαράκι στο μάτι και γιατί εμφανίζεται;
Το κριθαράκι, που στην ιατρική ονομάζεται κριθή, είναι μια οξεία φλεγμονή του βλεφάρου, συνήθως λόγω βακτηριακής λοίμωξης. Εμφανίζεται όταν μολυνθεί ένας από τους μικρούς αδένες που βρίσκονται κοντά στις βλεφαρίδες ή βαθύτερα μέσα στο βλέφαρο. Συχνά υπεύθυνο είναι ένα βακτήριο που ονομάζεται σταφυλόκοκκος.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κόκκινο και επώδυνο εξόγκωμα που θυμίζει μικρό σπυράκι. Μερικές φορές μπορεί να γεμίσει με πύον και να αποκτήσει μια λευκή ή κιτρινωπή κορυφή. Το κριθαράκι μπορεί να εμφανιστεί τόσο στο πάνω όσο και στο κάτω βλέφαρο.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές. Το εξωτερικό κριθαράκι εμφανίζεται κοντά στη βάση των βλεφαρίδων, ενώ το εσωτερικό σχηματίζεται βαθύτερα στο βλέφαρο. Το εσωτερικό μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη ενόχληση και σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται πιο προσεκτική ιατρική παρακολούθηση.
Ποια είναι τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε;
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ένα μικρό πρήξιμο στο βλέφαρο που συνοδεύεται από κοκκινίλα και πόνο. Στην αρχή μπορεί να αισθάνεστε μόνο μια ελαφριά ενόχληση, αλλά μέσα στις επόμενες ώρες το εξόγκωμα μπορεί να γίνει πιο εμφανές.
Εκτός από το πρήξιμο, μπορεί να παρατηρήσετε δάκρυα, ευαισθησία στην αφή και μια ενοχλητική αίσθηση σαν να υπάρχει κάτι μέσα στο μάτι. Ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται το βλέφαρο βαρύ ή δυσκολεύονται να το κρατήσουν εντελώς ανοιχτό όταν το πρήξιμο είναι έντονο.
Ένα συνηθισμένο κριθαράκι δεν προκαλεί συνήθως αλλαγές στην όραση. Αν παρατηρήσετε θολή όραση, έντονο πόνο μέσα στο μάτι ή κοκκινίλα που εξαπλώνεται πέρα από το βλέφαρο, μην θεωρήσετε ότι πρόκειται απλώς για ένα αθώο σπυράκι.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο κριθαράκι και το χαλάζιο;
Πολλοί μπερδεύουν το κριθαράκι με το χαλάζιο, επειδή και τα δύο εμφανίζονται σαν εξογκώματα στο βλέφαρο. Υπάρχει όμως μια βασική διαφορά. Το κριθαράκι συνήθως προκαλεί πόνο και συνδέεται με οξεία λοίμωξη, ενώ το χαλάζιο εμφανίζεται κυρίως όταν φράξει ένας αδένας που παράγει λιπαρές ουσίες.
Το χαλάζιο συχνά είναι πιο σκληρό και λιγότερο επώδυνο, ιδιαίτερα αφού περάσει η αρχική φλεγμονή. Μπορεί επίσης να παραμείνει στο βλέφαρο για αρκετές εβδομάδες. Μερικές φορές ένα εσωτερικό κριθαράκι μπορεί να αφήσει πίσω του ένα εξόγκωμα που μοιάζει με χαλάζιο.
Επειδή υπάρχουν και άλλες παθήσεις που προκαλούν πρήξιμο στα βλέφαρα, η διάγνωση δεν μπορεί να γίνει πάντα με βεβαιότητα μόνο από την εμφάνιση. Αν το εξόγκωμα επιμένει ή επανεμφανίζεται στο ίδιο σημείο, χρειάζεται εξέταση από οφθαλμίατρο.
Ποιες συνήθειες αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστεί;
Το κριθαράκι μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, ακόμη και όταν τηρεί σωστά τους κανόνες υγιεινής. Υπάρχουν όμως συνήθειες και καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο. Μία από τις πιο συνηθισμένες είναι να τρίβετε τα μάτια σας με άπλυτα χέρια, μεταφέροντας βακτήρια στην περιοχή των βλεφάρων.
Το παλιό μακιγιάζ, η μάσκαρα που χρησιμοποιείται για μεγάλο διάστημα και η συνήθεια να κοιμάστε χωρίς να αφαιρείτε τα καλλυντικά των ματιών μπορούν επίσης να συμβάλουν στην εμφάνιση προβλημάτων. Το ίδιο ισχύει όταν χρησιμοποιείτε φακούς επαφής χωρίς να ακολουθείτε τους σωστούς κανόνες καθαρισμού.
Μεγαλύτερη προδιάθεση μπορεί να έχουν και όσοι παρουσιάζουν βλεφαρίτιδα, δηλαδή χρόνια φλεγμονή στα άκρα των βλεφάρων, ή ροδόχρου ακμή, μια πάθηση που προκαλεί συχνά κοκκινίλα στο πρόσωπο. Οι καταστάσεις αυτές μπορούν να επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία των αδένων του βλεφάρου.
Πόσες ημέρες χρειάζεται για να φύγει το κριθαράκι;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το κριθαράκι αρχίζει να βελτιώνεται μέσα στις πρώτες ημέρες. Το εξόγκωμα μπορεί να ανοίξει μόνο του και να απομακρυνθεί φυσικά το πύον, με αποτέλεσμα να μειωθούν σταδιακά ο πόνος και το πρήξιμο.
Πολλά κριθαράκια υποχωρούν μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες, αν και ο χρόνος διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποια εξαφανίζονται γρηγορότερα, ενώ άλλα μπορεί να επιμείνουν περισσότερο. Αν δεν παρατηρείτε καμία αρχική βελτίωση μέσα σε περίπου 48 ώρες, είναι καλό να επικοινωνήσετε με γιατρό.
Πώς να αντιμετωπίσετε το κριθαράκι στο σπίτι με ασφάλεια
Η πιο συνηθισμένη και χρήσιμη μέθοδος ανακούφισης είναι οι ζεστές κομπρέσες. Η ήπια θερμότητα μπορεί να βοηθήσει το περιεχόμενο του φραγμένου αδένα να απομακρυνθεί φυσικά και να μειώσει την ενόχληση.
Βρέξτε μια καθαρή, μαλακή πετσέτα με ζεστό νερό, στύψτε την και ακουμπήστε την απαλά πάνω στο κλειστό βλέφαρο. Το νερό πρέπει να είναι ευχάριστα ζεστό και ποτέ καυτό, επειδή το δέρμα γύρω από τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο.
Κρατήστε την κομπρέσα για περίπου 5 έως 10 λεπτά και επαναλάβετε τη διαδικασία 3 έως 4 φορές την ημέρα. Αν η πετσέτα κρυώσει, μπορείτε να τη βρέξετε ξανά με ζεστό νερό. Μην πιέζετε το εξόγκωμα και μην προσπαθείτε να βγάλετε το πύον μόνοι σας.
Παράλληλα, διατηρείτε την περιοχή καθαρή. Μπορείτε να απομακρύνετε απαλά τυχόν εκκρίσεις με καθαρό νερό και κατάλληλο υλικό καθαρισμού, χωρίς τρίψιμο. Αν χρειάζεστε προϊόν για συστηματικό καθαρισμό των βλεφάρων, προτιμήστε κάποιο ειδικά σχεδιασμένο για την περιοχή και ζητήστε συμβουλή από τον φαρμακοποιό ή τον οφθαλμίατρο.
Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζονται περισσότερες πληροφορίες για το κριθαράκι και την αντιμετώπισή του.
Τι δεν πρέπει να κάνετε όταν έχετε κριθαράκι
Το σημαντικότερο είναι να μη σπάσετε το κριθαράκι όπως θα κάνατε με ένα συνηθισμένο σπυράκι. Η πίεση μπορεί να τραυματίσει το βλέφαρο και να συμβάλει στην εξάπλωση της λοίμωξης. Αφήστε το να αποστραγγιστεί μόνο του ή, αν χρειαστεί, με τη βοήθεια οφθαλμιάτρου.
Αποφύγετε προσωρινά τη μάσκαρα, το eyeliner και τις σκιές ματιών μέχρι να επουλωθεί πλήρως η περιοχή. Τα καλλυντικά μπορεί να ερεθίσουν περισσότερο το βλέφαρο, ενώ όσα έχουν επιμολυνθεί δεν πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν.
Αν φοράτε φακούς επαφής, προτιμήστε τα γυαλιά σας μέχρι να περάσει το κριθαράκι. Μην χρησιμοποιείτε επίσης αντιβιοτικές σταγόνες, κορτιζονούχες αλοιφές ή άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα χωρίς οδηγία γιατρού.
Τέλος, αποφύγετε αυτοσχέδιες θεραπείες, όπως να βάλετε λεμόνι, σκόρδο, αιθέρια έλαια ή άλλα ερεθιστικά υλικά κοντά στο μάτι. Τέτοιες πρακτικές δεν αποτελούν ασφαλή αντιμετώπιση και μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον ερεθισμό ή τραυματισμό.
Πότε το κριθαράκι χρειάζεται εξέταση από οφθαλμίατρο;
Ένα μικρό κριθαράκι συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, αν ο πόνος ή το πρήξιμο δεν αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε 48 ώρες, είναι καλό να ζητήσετε ιατρική συμβουλή. Εξέταση χρειάζεται επίσης όταν το εξόγκωμα επιμένει για εβδομάδες ή εμφανίζεται επανειλημμένα.
Υπάρχουν όμως συμπτώματα που απαιτούν πιο επείγουσα αξιολόγηση. Αν η κοκκινίλα και το πρήξιμο επεκτείνονται σε ολόκληρο το βλέφαρο, στο μάγουλο ή σε άλλες περιοχές του προσώπου, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Το ίδιο ισχύει αν εμφανιστεί πυρετός, αλλαγή στην όραση ή έντονος πόνος μέσα στο μάτι, ιδιαίτερα κατά την κίνησή του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να περιμένετε να δράσουν οι κομπρέσες, καθώς μπορεί να υπάρχει πιο εκτεταμένη λοίμωξη ή διαφορετική πάθηση που χρειάζεται θεραπεία.
Ο οφθαλμίατρος θα εξετάσει το βλέφαρο και θα αποφασίσει αν χρειάζεται κάποια πρόσθετη αντιμετώπιση. Τα αντιβιοτικά δεν είναι απαραίτητα σε κάθε περίπτωση, αλλά μπορούν να χορηγηθούν όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη. Αν ένα κριθαράκι δεν υποχωρεί, ενδέχεται να χρειαστεί μια μικρή ιατρική παρέμβαση για την παροχέτευσή του.
Πώς να μειώσετε τις πιθανότητες να ξαναβγάλετε κριθαράκι
Η πρόληψη ξεκινά από μερικές απλές καθημερινές συνήθειες. Πλένετε τα χέρια σας πριν αγγίξετε τα μάτια σας και αφαιρείτε προσεκτικά το μακιγιάζ πριν κοιμηθείτε. Μην μοιράζεστε μάσκαρα ή άλλα καλλυντικά ματιών και αντικαθιστάτε τα προϊόντα που έχουν παλιώσει.
Αν χρησιμοποιείτε φακούς επαφής, ακολουθείτε σχολαστικά τις οδηγίες καθαρισμού και απολύμανσης. Η σωστή υγιεινή των φακών είναι σημαντική όχι μόνο για το κριθαράκι, αλλά και για την πρόληψη σοβαρότερων λοιμώξεων των ματιών.
Όσοι έχουν βλεφαρίτιδα ή παρουσιάζουν συχνά κριθαράκια μπορεί να ωφεληθούν από μια σταθερή ρουτίνα περιποίησης των βλεφάρων, σύμφωνα με τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου. Η αντιμετώπιση της υποκείμενης φλεγμονής μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των υποτροπών.
Στο επόμενο βίντεο μπορείτε να βρείτε επιπλέον πληροφορίες για τη φροντίδα των ματιών και των βλεφάρων.
Το κριθαράκι στο μάτι μπορεί να είναι μικρό, αλλά η ενόχληση που προκαλεί είναι συχνά δυσανάλογα μεγάλη. Ευτυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις αρκούν λίγη υπομονή, σωστή υγιεινή και ζεστές κομπρέσες για να αρχίσει η βελτίωση. Το σημαντικό είναι να αποφύγετε τις πρόχειρες λύσεις και να αναγνωρίζετε πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια.
Άλλωστε, όταν πρόκειται για τα μάτια μας, ακόμη και ένα μικρό πρόβλημα αξίζει τη σωστή προσοχή.
Πηγές:
