Όταν ακούμε τη λέξη εμμηνόπαυση, συνήθως σκεφτόμαστε τις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις αλλαγές στην περίοδο. Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά που συζητιέται πολύ λιγότερο. Η εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τον ύπνο, τη συγκέντρωση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ψυχική υγεία μιας γυναίκας.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν αυτή τη σύνδεση. Μια βρετανική δημοσκόπηση ανέδειξε σημαντικά κενά ενημέρωσης, ενώ επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση με αυξημένη συχνότητα ορισμένων ψυχικών διαταραχών. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα θα αντιμετωπίσει τέτοια προβλήματα, αλλά ότι τα συμπτώματα αξίζουν περισσότερη προσοχή.
Τι αποκάλυψε η δημοσκόπηση για την εμμηνόπαυση και την ψυχική υγεία;
Μια δημοσκόπηση της YouGov, που πραγματοποιήθηκε για το Βασιλικό Κολέγιο Ψυχιάτρων του Ηνωμένου Βασιλείου και δημοσιοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026, ανέδειξε πόσο περιορισμένη παραμένει η γνώση γύρω από τις πιθανές επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης στην ψυχική υγεία.
Σύμφωνα με δημοσιευμένα αποτελέσματα της έρευνας, περίπου το 28% των γυναικών γνώριζε ότι η εμμηνόπαυση μπορεί να συνδεθεί με την πρώτη εμφάνιση μιας ψυχικής διαταραχής. Αντίθετα, πολύ περισσότερες αναγνώριζαν τις εξάψεις και τη μειωμένη σεξουαλική επιθυμία ως πιθανά συμπτώματα.
Η διαφορά αυτή δείχνει ότι, παρόλο που η εμμηνόπαυση έχει γίνει πιο γνωστό θέμα συζήτησης, η σχέση της με την ψυχολογία εξακολουθεί να μην είναι εξίσου κατανοητή. Τα ευρήματα αφορούν δημοσκόπηση στο Ηνωμένο Βασίλειο και δεν μπορούν να θεωρηθούν αυτόματα αντιπροσωπευτικά των γυναικών σε όλες τις χώρες.

Γιατί οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν την ψυχολογία;
Κατά την περιεμμηνόπαυση, δηλαδή τη μεταβατική περίοδο πριν σταματήσει οριστικά η έμμηνος ρύση, τα επίπεδα ορμονών όπως τα οιστρογόνα παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Αυτές οι αλλαγές συνδέονται με διάφορα συμπτώματα, από τις εξάψεις μέχρι τις μεταβολές στη διάθεση και στον ύπνο.
Οι ορμόνες συμμετέχουν σε λειτουργίες που σχετίζονται με τον εγκέφαλο και τη ρύθμιση της διάθεσης. Παράλληλα, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και οι δυσκολίες στον ύπνο μπορούν να προκαλέσουν κόπωση, ευερεθιστότητα και μεγαλύτερη δυσκολία στη διαχείριση του καθημερινού άγχους.
Δεν βιώνουν όμως όλες οι γυναίκες αυτές τις αλλαγές με τον ίδιο τρόπο. Κάποιες περνούν την περιεμμηνόπαυση με ελάχιστα συμπτώματα, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν δυσκολίες που επηρεάζουν την εργασία, τις σχέσεις και την ποιότητα ζωής τους.
Ποια ψυχολογικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν;
Οι μεταβολές στη διάθεση είναι από τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν κατά την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Μια γυναίκα μπορεί να παρατηρήσει ότι αισθάνεται περισσότερο άγχος, εκνευρίζεται ευκολότερα ή έχει περιόδους χαμηλής διάθεσης χωρίς να καταλαβαίνει αμέσως την αιτία.
Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν δυσκολίες στη συγκέντρωση, προβλήματα μνήμης ή το αίσθημα ότι το μυαλό δεν λειτουργεί με τη συνηθισμένη του διαύγεια. Αυτό συχνά περιγράφεται ως «εγκεφαλική ομίχλη» και μπορεί να γίνεται πιο ενοχλητικό όταν συνυπάρχει κακός ύπνος.
Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει ψυχική διαταραχή. Ωστόσο, όταν είναι έντονα, επιμένουν ή δυσκολεύουν την καθημερινότητα, χρειάζονται αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην ηλικία ή στις ορμόνες.
Τι έδειξε η μεγάλη μελέτη για τη διπολική διαταραχή και την κατάθλιψη;
Μια σημαντική μελέτη του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, που παρουσιάστηκε τον Αύγουστο του 2024, εξέτασε στοιχεία από 128.294 γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν η περιεμμηνόπαυση συνδέεται με μεγαλύτερη συχνότητα πρώτης εμφάνισης σοβαρών ψυχικών διαταραχών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν αύξηση 112% στη συχνότητα πρώτης εμφάνισης διπολικής διαταραχής κατά τη συγκεκριμένη μεταβατική περίοδο, σε σύγκριση με το διάστημα πριν από αυτήν. Για τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή καταγράφηκε αύξηση περίπου 30%.
Οι αριθμοί αυτοί χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Το 112% αποτελεί σχετική αύξηση της συχνότητας και δεν σημαίνει ότι περισσότερες από τις μισές γυναίκες θα εμφανίσουν διπολική διαταραχή. Πρόκειται για μια σημαντική αλλά σχετικά σπάνια κατάσταση στον γενικό πληθυσμό.
Επιπλέον, η μελέτη ήταν παρατηρητική. Διαπίστωσε συσχέτιση, αλλά δεν απέδειξε ότι η περιεμμηνόπαυση προκαλεί από μόνη της διπολική διαταραχή ή κατάθλιψη. Τα ευρήματα δείχνουν κυρίως γιατί είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται έγκαιρα οι σοβαρές αλλαγές στην ψυχική υγεία.
Γιατί ο κακός ύπνος μπορεί να κάνει τα πράγματα δυσκολότερα;
Ένας παράγοντας που συχνά υποτιμάται είναι ο ύπνος. Κατά την περιεμμηνόπαυση, οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις μπορεί να ξυπνούν μια γυναίκα πολλές φορές μέσα στη νύχτα, με αποτέλεσμα να μην ξεκουράζεται όσο χρειάζεται.
Η συνεχής έλλειψη ποιοτικού ύπνου μπορεί να επιβαρύνει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την αντοχή στο άγχος. Έτσι, μερικές φορές δημιουργείται ένας δύσκολος κύκλος: τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης διαταράσσουν τον ύπνο και η κόπωση κάνει την καθημερινότητα ακόμη πιο απαιτητική.
Γι’ αυτό η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας. Δεν αρκεί πάντα να αντιμετωπίζεται μόνο το άγχος ή η ευερεθιστότητα, χωρίς να εξετάζεται τι συμβαίνει τη νύχτα.
Όταν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης μπερδεύονται με άλλες παθήσεις
Το άγχος, η κόπωση, η χαμηλή διάθεση και οι δυσκολίες στη συγκέντρωση μπορούν να εμφανιστούν για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Μπορεί να σχετίζονται με την περιεμμηνόπαυση, αλλά και με κατάθλιψη, διαταραχές του θυρεοειδούς, προβλήματα ύπνου ή άλλες καταστάσεις που χρειάζονται ιατρική διερεύνηση.
Αυτό σημαίνει ότι η σωστή αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει ολόκληρη την εικόνα. Ο γιατρός χρειάζεται να γνωρίζει την ηλικία, τις αλλαγές στον κύκλο, τα σωματικά συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και το πώς επηρεάζεται η καθημερινότητα της γυναίκας.
Είναι εξίσου σημαντικό να μην αποδίδεται κάθε ψυχική δυσκολία στην εμμηνόπαυση. Μια πραγματική καταθλιπτική ή άλλη ψυχιατρική διαταραχή μπορεί να χρειάζεται ειδική θεραπεία, ανεξάρτητα από το αν συνυπάρχουν ορμονικές αλλαγές.
Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εμμηνόπαυση και τις αλλαγές που τη συνοδεύουν.
Πότε πρέπει μια γυναίκα να ζητήσει βοήθεια;
Αν η αλλαγή στη διάθεση είναι περιστασιακή και ήπια, μπορεί να αντιμετωπιστεί με υποστήριξη και προσαρμογές στην καθημερινότητα. Αν όμως το άγχος, η θλίψη ή η ευερεθιστότητα επιμένουν και επηρεάζουν την εργασία, τον ύπνο ή τις προσωπικές σχέσεις, αξίζει να συζητηθούν με γιατρό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζεται παρατεταμένη απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, έντονη απελπισία ή σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά. Το ίδιο ισχύει για περιόδους ασυνήθιστα αυξημένης ενέργειας, ελάχιστης ανάγκης για ύπνο ή έντονης παρορμητικότητας, ιδιαίτερα αν πρόκειται για μια ξαφνική αλλαγή.
Αν μια γυναίκα έχει σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, χρειάζεται άμεση βοήθεια από υπηρεσία επειγόντων ή επαγγελματία ψυχικής υγείας. Τέτοια συμπτώματα δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς φυσιολογικό μέρος της εμμηνόπαυσης.
Ποιες θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τα συμπτώματα και τις ανάγκες κάθε γυναίκας. Για ορισμένες γυναίκες με καταθλιπτικά συμπτώματα που εμφανίζονται μαζί με άλλα συμπτώματα εμμηνόπαυσης, η ορμονική θεραπεία μπορεί να αποτελέσει επιλογή ύστερα από ιατρική αξιολόγηση. Δεν είναι όμως κατάλληλη για όλες και δεν αποτελεί θεραπεία για κάθε ψυχιατρική διαταραχή.
Μια άλλη επιλογή είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μια μορφή ψυχοθεραπείας που βοηθά το άτομο να διαχειρίζεται σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές που το δυσκολεύουν. Σύμφωνα με τις βρετανικές οδηγίες NICE, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση ορισμένων καταθλιπτικών συμπτωμάτων, των εξάψεων και των προβλημάτων ύπνου που συνδέονται με την εμμηνόπαυση.
Αν υπάρχει διαγνωσμένη κατάθλιψη ή άλλη ψυχική διαταραχή, χρειάζεται κατάλληλη θεραπεία σύμφωνα με τις αντίστοιχες ιατρικές οδηγίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμός διαφορετικών παρεμβάσεων.
Μικρές καθημερινές συνήθειες που μπορούν να στηρίξουν την ψυχική υγεία
Η φροντίδα του ύπνου, η τακτική σωματική δραστηριότητα και μια ισορροπημένη διατροφή μπορούν να στηρίξουν τη γενική ευεξία κατά την περιεμμηνόπαυση. Η κίνηση, ακόμη και με τη μορφή ενός καθημερινού περιπάτου, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους και στη βελτίωση της διάθεσης.
Χρήσιμο είναι επίσης να υπάρχει χρόνος για ξεκούραση και δραστηριότητες που προσφέρουν ευχαρίστηση. Η συζήτηση με φίλους, την οικογένεια ή άλλες γυναίκες που περνούν την ίδια περίοδο μπορεί να μειώσει το αίσθημα απομόνωσης και να προσφέρει πρακτική υποστήριξη.
Αυτές οι συνήθειες δεν αντικαθιστούν την ιατρική φροντίδα όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ψυχικής υγείας. Μπορούν όμως να αποτελέσουν μέρος μιας συνολικής προσπάθειας για καλύτερη καθημερινότητα.
Γιατί χρειάζεται καλύτερη ενημέρωση και στους χώρους εργασίας;
Οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης δεν περιορίζονται στο σπίτι. Μια γυναίκα που αντιμετωπίζει έντονες εξάψεις, διαταραχές ύπνου ή δυσκολίες συγκέντρωσης μπορεί να αισθάνεται ότι οι καθημερινές επαγγελματικές απαιτήσεις γίνονται δυσκολότερες.
Η καλύτερη ενημέρωση των εργοδοτών και των συναδέλφων μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι γυναίκες αισθάνονται άνετα να συζητούν τις ανάγκες τους, χωρίς φόβο ότι θα αντιμετωπιστούν διαφορετικά. Απλές προσαρμογές, όπως μεγαλύτερη ευελιξία όταν είναι εφικτή, μπορούν να κάνουν την καθημερινότητα πιο διαχειρίσιμη.
Το Βασιλικό Κολέγιο Ψυχιάτρων του Ηνωμένου Βασιλείου έχει επισημάνει την ανάγκη για καλύτερη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και μεγαλύτερη αναγνώριση της σχέσης ανάμεσα στην εμμηνόπαυση και την ψυχική υγεία.
Η εμμηνόπαυση δεν πρέπει να σημαίνει ότι μια γυναίκα υποφέρει σιωπηλά
Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσική μετάβαση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα συμπτώματά της πρέπει να γίνονται ανεκτά χωρίς βοήθεια. Οι αλλαγές στη διάθεση, ο κακός ύπνος και η ψυχική εξάντληση αξίζουν την ίδια προσοχή με τις εξάψεις και τα υπόλοιπα σωματικά συμπτώματα.
Η σωστή ενημέρωση δίνει στις γυναίκες τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν τι μπορεί να συμβαίνει και να συζητούν έγκαιρα τις δυσκολίες τους με έναν επαγγελματία υγείας. Δεν χρειάζεται να αποδίδουν τα πάντα στις ορμόνες, αλλά ούτε και να αγνοούν τον πιθανό ρόλο της περιεμμηνόπαυσης.
Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να δείτε επιπλέον πληροφορίες για την εμμηνόπαυση και τη φροντίδα της υγείας των γυναικών.
Όσο περισσότερο κατανοούμε τη σχέση ανάμεσα στην εμμηνόπαυση και την ψυχική υγεία, τόσο πιο εύκολο γίνεται να αναγνωρίζονται τα συμπτώματα και να παρέχεται η κατάλληλη υποστήριξη. Γιατί η φροντίδα μιας γυναίκας σε αυτή τη φάση της ζωής της δεν αφορά μόνο το σώμα της, αλλά και το πώς αισθάνεται κάθε μέρα.
Πηγές:
- Cardiff University – Perimenopause and risk of bipolar and major depression (2024)
- NICE – Menopause: Identification and management
- NHS – Symptoms of menopause and perimenopause
- NHS – Things you can do to help menopause and perimenopause symptoms
- The Guardian – YouGov survey commissioned by the Royal College of Psychiatrists (2026)












