Όταν ερωτευόμαστε, θέλουμε να μοιραζόμαστε τα πάντα με τον άνθρωπό μας. Τον χρόνο μας, τις σκέψεις μας, τα όνειρά μας και τις μικρές στιγμές της καθημερινότητας. Κάποιες φορές, όμως, χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να αφήνουμε πίσω πράγματα που κάποτε μας έκαναν χαρούμενους.
Οι φίλοι λιγοστεύουν, τα χόμπι ξεχνιούνται και οι προσωπικές επιθυμίες μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Το «εμείς» καταλαμβάνει όλο και περισσότερο χώρο, μέχρι που αναρωτιόμαστε πού χάθηκε το «εγώ». Πώς μπορούμε, λοιπόν, να αγαπάμε κάποιον χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας;
Γιατί είναι εύκολο να χάσουμε τον εαυτό μας μέσα σε μια σχέση
Στην αρχή μιας σχέσης είναι φυσιολογικό να θέλουμε να περνάμε όσο περισσότερο χρόνο γίνεται με τον σύντροφό μας. Ανακαλύπτουμε κοινά ενδιαφέροντα, δημιουργούμε νέες συνήθειες και προσαρμόζουμε την καθημερινότητά μας για να είμαστε μαζί.
Αυτή η αλλαγή δεν είναι από μόνη της αρνητική. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσαρμογή γίνεται μονόπλευρη και αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να παραμερίζουμε τις ανάγκες μας για να διατηρήσουμε τη σχέση.
Μερικές φορές αυτό συμβαίνει επειδή φοβόμαστε την απόρριψη ή θέλουμε να αποφύγουμε μια διαφωνία. Άλλοτε έχουμε μάθει να συνδέουμε την αγάπη με την απόλυτη αφοσίωση και θεωρούμε ότι οι προσωπικές επιθυμίες είναι ένδειξη εγωισμού.
Ποια σημάδια δείχνουν ότι αρχίζετε να χάνετε την προσωπικότητά σας;
Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβετε πότε έχετε ξεπεράσει τα προσωπικά σας όρια. Υπάρχουν όμως ορισμένες αλλαγές στην καθημερινότητά σας που αξίζει να προσέξετε.
Έχετε εγκαταλείψει όσα αγαπούσατε. Δραστηριότητες που κάποτε σας γέμιζαν χαρά έχουν εξαφανιστεί από τη ζωή σας, όχι επειδή άλλαξαν τα ενδιαφέροντά σας, αλλά επειδή αισθάνεστε ότι δεν υπάρχει χώρος γι’ αυτές.
Ζητάτε έγκριση για κάθε απόφαση. Ακόμη και για απλά προσωπικά ζητήματα, δυσκολεύεστε να αποφασίσετε χωρίς να γνωρίζετε πρώτα τη γνώμη ή την αντίδραση του συντρόφου σας.
Αποφεύγετε να εκφράσετε τη γνώμη σας. Συμφωνείτε με πράγματα που δεν θέλετε πραγματικά, επειδή φοβάστε ότι μια διαφωνία θα προκαλέσει ένταση ή απομάκρυνση.
Έχετε απομακρυνθεί από φίλους και οικογένεια. Οι άνθρωποι που αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι της ζωής σας βρίσκονται πλέον στο περιθώριο, χωρίς αυτό να αποτελεί μια συνειδητή προσωπική επιλογή.
Νιώθετε ενοχές όταν κάνετε κάτι για εσάς. Ακόμη και λίγες ώρες προσωπικού χρόνου μπορεί να σας δημιουργούν την αίσθηση ότι παραμελείτε τον σύντροφό σας.
Ένα μεμονωμένο σημάδι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η σχέση σας είναι προβληματική. Αν όμως αναγνωρίζετε πολλές από αυτές τις συμπεριφορές και αισθάνεστε συστηματικά περιορισμένοι, αξίζει να εξετάσετε τι έχει αλλάξει.
Το «εμείς» δεν χρειάζεται να εξαφανίσει το «εγώ»
Μια υγιής σχέση δεν απαιτεί δύο ανθρώπους που σκέφτονται, επιθυμούν και συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο. Απαιτεί αμοιβαίο σεβασμό, επικοινωνία και διάθεση να βρίσκονται λύσεις στις διαφωνίες.
Η ψυχολογική έρευνα αναγνωρίζει τη σημασία τόσο της συναισθηματικής σύνδεσης όσο και της προσωπικής αυτονομίας. Με απλά λόγια, μπορούμε να αισθανόμαστε κοντά στον άνθρωπό μας και ταυτόχρονα να διατηρούμε τις δικές μας απόψεις, ανάγκες και επιλογές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καθένας κάνει πάντα ό,τι θέλει χωρίς να υπολογίζει τον άλλον. Οι συμβιβασμοί είναι φυσιολογικοί σε μια σχέση, αρκεί να μην είναι συνεχώς ο ίδιος άνθρωπος εκείνος που υποχωρεί.
Πώς να διατηρήσετε τον εαυτό σας μέσα στη σχέση
Η προσωπική ανεξαρτησία δεν σημαίνει συναισθηματική απόσταση. Σημαίνει ότι μπορείτε να μοιράζεστε τη ζωή σας με κάποιον, χωρίς να εγκαταλείπετε όλα όσα σας χαρακτηρίζουν.
Κρατήστε χρόνο για τις δικές σας δραστηριότητες. Μην εγκαταλείπετε αυτόματα τα ενδιαφέροντά σας επειδή βρίσκεστε σε σχέση. Ένα χόμπι, μια βόλτα ή λίγος χρόνος μόνοι σας μπορούν να συνεχίσουν να έχουν θέση στην καθημερινότητά σας.
Διατηρήστε τις φιλίες σας. Ο σύντροφός σας μπορεί να είναι ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους στη ζωή σας, αλλά δεν χρειάζεται να είναι ο μοναδικός. Οι φίλοι και οι οικογενειακές σχέσεις προσφέρουν διαφορετικές μορφές συντροφικότητας και υποστήριξης.
Μάθετε να λέτε «όχι» χωρίς ενοχές. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνείτε με κάθε πρόταση ή επιθυμία. Μπορείτε να αγαπάτε κάποιον και παράλληλα να έχετε διαφορετική γνώμη ή να χρειάζεστε κάτι άλλο.
Μιλήστε ανοιχτά για τις ανάγκες σας. Αν αισθάνεστε ότι έχετε περιορίσει υπερβολικά τον προσωπικό σας χώρο, εξηγήστε τι σας απασχολεί. Μια συζήτηση που ξεκινά με το «νιώθω ότι μου λείπει χρόνος για τον εαυτό μου» μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από μια συζήτηση γεμάτη κατηγορίες.
Μην ξεχνάτε τους προσωπικούς σας στόχους. Η επαγγελματική εξέλιξη, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες σας δεν χρειάζεται να σταματούν επειδή δημιουργήσατε μια σχέση. Μπορείτε να στηρίζετε τα σχέδια του άλλου και ταυτόχρονα να προχωράτε προς τους δικούς σας στόχους.
Πότε η προσαρμογή γίνεται περιορισμός;
Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να κάνετε έναν συμβιβασμό από αγάπη και στο να αλλάζετε τη συμπεριφορά σας από φόβο. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει επιλογή και αμοιβαιότητα. Στη δεύτερη μπορεί να αισθάνεστε ότι δεν έχετε πραγματικό δικαίωμα να διαφωνήσετε.
Αν ο σύντροφός σας προσπαθεί να ελέγχει με ποιους μιλάτε, απαιτεί να γνωρίζει κάθε σας κίνηση, σας απομονώνει από αγαπημένους ανθρώπους ή σας απειλεί όταν εκφράζετε τις ανάγκες σας, δεν πρόκειται απλώς για έλλειψη προσωπικού χώρου. Τέτοιες συμπεριφορές αποτελούν σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια ελέγχου και ενδεχομένως κακοποιητικής σχέσης.
Σε μια τέτοια κατάσταση, η ασφάλειά σας έχει προτεραιότητα. Η υποστήριξη από ανθρώπους που εμπιστεύεστε ή από κατάλληλους επαγγελματίες μπορεί να σας βοηθήσει να αξιολογήσετε τις επιλογές σας, χωρίς να χρειάζεται να αντιμετωπίσετε την κατάσταση μόνοι σας.
Μπορείτε να ξαναβρείτε τον εαυτό σας χωρίς να τελειώσει η σχέση;
Σε αρκετές περιπτώσεις, ναι. Αν υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός και πραγματική διάθεση για αλλαγή, ένα ζευγάρι μπορεί να επαναπροσδιορίσει τις συνήθειες και τα όριά του.
Ξεκινήστε αναρωτώμενοι τι σας λείπει περισσότερο από την προηγούμενη καθημερινότητά σας. Ίσως είναι μια φιλία που απομακρύνθηκε, μια δραστηριότητα που σταματήσατε ή απλώς η ελευθερία να παίρνετε ορισμένες αποφάσεις μόνοι σας.
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε τα πάντα από τη μια μέρα στην άλλη. Μικρές, σταθερές κινήσεις και μια ειλικρινής συζήτηση μπορούν να βοηθήσουν, εφόσον και οι δύο σέβονται τις ανάγκες και τα όρια του άλλου.
Αν οι προσπάθειές σας συναντούν συνεχώς περιφρόνηση, πίεση ή τιμωρητική συμπεριφορά, είναι σημαντικό να μην επωμίζεστε μόνοι σας την ευθύνη για την αλλαγή της σχέσης.
Η αγάπη δεν σημαίνει να σταματήσετε να είστε ο εαυτός σας
Μια σχέση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε καινούργια ενδιαφέροντα και να μας κάνει να εξελιχθούμε. Η αλλαγή είναι φυσικό κομμάτι της ζωής και της συντροφικότητας.
Αυτό που έχει σημασία είναι να αισθάνεστε ότι μπορείτε να επιλέγετε, να εκφράζεστε και να παραμένετε πιστοί στις βασικές σας αξίες. Να μπορείτε να χαίρεστε για την ευτυχία του άλλου, χωρίς να ξεχνάτε τη δική σας.
Γιατί τελικά, το πιο όμορφο «εμείς» δεν είναι εκείνο στο οποίο ο ένας χάνεται μέσα στον άλλον. Είναι εκείνο στο οποίο δύο άνθρωποι μπορούν να αγαπιούνται και να παραμένουν ο εαυτός τους.
Πηγή επιστημονικής τεκμηρίωσης: Autonomy in Relatedness: How Need Fulfillment Interacts in Close Relationships, Personality and Social Psychology Bulletin (2020).
