Τέσσερις νεαρές γυναίκες με φορέματα και χτενίσματα μιας άλλης εποχής εμφανίζονται σε παλιά κινηματογραφικά πλάνα. Η εικόνα μάς μεταφέρει σχεδόν έναν αιώνα πίσω, στα χρόνια που οι διαγωνισμοί ομορφιάς δεν είχαν ακόμη τη λάμψη και την τηλεοπτική προβολή που γνωρίζουμε σήμερα.
Πίσω από αυτή τη νοσταλγική εικόνα κρύβεται μια πραγματική ιστορία με ελληνικό ενδιαφέρον. Το 1927 πραγματοποιήθηκε ο πρώτος ευρωπαϊκός διαγωνισμός που καταγράφεται ως Μις Ευρώπη, και ανάμεσα στις συμμετέχουσες ήταν η Ντίνα Σαρρή, μια Ελληνίδα που αργότερα εμφανίστηκε και στον κινηματογράφο. Η διοργάνωση είχε μάλιστα έναν σκοπό που σήμερα λίγοι γνωρίζουν.
Για μια εικόνα από την αισθητική των πρώτων ευρωπαϊκών διαγωνισμών ομορφιάς, δείτε το παρακάτω βίντεο.
Πώς ήταν ο πρώτος διαγωνισμός Μις Ευρώπη το 1927;
Η ιστορία ξεκινά στις 5 Φεβρουαρίου 1927 στη Βιέννη της Αυστρίας. Εκεί πραγματοποιήθηκε μια από τις πρώτες οργανωμένες διεθνείς αναμετρήσεις ομορφιάς της Ευρώπης, η οποία καταγράφεται ως η πρώτη διοργάνωση Μις Ευρώπη.
Δεν επρόκειτο για τα καλλιστεία που γνωρίζουμε σήμερα. Δεν υπήρχαν ζωντανές τηλεοπτικές μεταδόσεις, τεράστιες σκηνές ή εκατομμύρια θεατές που παρακολουθούσαν τα αποτελέσματα ταυτόχρονα. Η δημοσιότητα βασιζόταν στις εφημερίδες, στις φωτογραφίες και στο κινηματογραφικό υλικό της εποχής.
Παρότι ορισμένα βίντεο δείχνουν λίγες γυναίκες, ο διαγωνισμός δεν περιοριζόταν σε τέσσερις συμμετέχουσες. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, είχαν προκριθεί δέκα υποψήφιες, ενώ τελικά οκτώ πήραν μέρος στη διαδικασία της Βιέννης. Η απουσία δύο γυναικών συνδέεται με προβλήματα υγείας και ταξιδιωτικών εγγράφων.
Τα φορέματα και η μόδα της δεκαετίας του 1920
Αυτό που εντυπωσιάζει σήμερα στα πλάνα και στις φωτογραφίες της εποχής είναι η διαφορετική αισθητική. Τα φορέματα είχαν συχνά χαμηλωμένη μέση και σχετικά ίσιες γραμμές, χαρακτηριστικά που συνδέθηκαν με τη μόδα της δεκαετίας του 1920.
Τα κοντά μαλλιά, τα κυματιστά χτενίσματα και τα καπέλα τύπου cloche ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή. Η εμφάνιση των γυναικών αντανακλούσε τις τάσεις μιας εποχής κατά την οποία η μόδα άλλαζε γρήγορα και ο κινηματογράφος αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη επιρροή.
Εικόνα που παραπέμπει στην αισθητική των καλλιστείων της δεκαετίας του 1920. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ως αυθεντική φωτογραφία της διοργάνωσης του 1927.
Αν και οι φωτογραφίες μπορεί να δίνουν την εντύπωση μιας πιο απλής εποχής, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι οι διαγωνισμοί ήταν απαλλαγμένοι από απαιτήσεις ή κοινωνικά πρότυπα. Η εμφάνιση, η κομψότητα και η δημόσια παρουσία μιας γυναίκας αξιολογούνταν με βάση τις αντιλήψεις εκείνης της περιόδου.
Η σύγκριση με τη σύγχρονη μόδα παραμένει ενδιαφέρουσα, καθώς ορισμένες γραμμές επανέρχονται σε διαφορετικές δεκαετίες. Άλλωστε, αρκετά διαχρονικά κομμάτια της γυναικείας γκαρνταρόμπας αντλούν στοιχεία από παλαιότερες εποχές.
Γιατί ο πρώτος διαγωνισμός Μις Ευρώπη συνδεόταν με το Χόλιγουντ;
Εδώ βρίσκεται μια από τις πιο απρόσμενες λεπτομέρειες της ιστορίας. Ο διαγωνισμός του 1927 δεν ξεκίνησε απλώς ως μια προσπάθεια να αναδειχθεί η ομορφότερη γυναίκα της Ευρώπης. Συνδεόταν άμεσα με την κινηματογραφική βιομηχανία.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε από τη Fanamet, μια εταιρεία διανομής κινηματογραφικών ταινιών που δραστηριοποιούνταν σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η εταιρεία επιδίωκε να προωθήσει τις δραστηριότητές της, αλλά και να ανακαλύψει νέα γυναικεία πρόσωπα που θα μπορούσαν να εμφανιστούν στον κινηματογράφο.
Οι εθνικές επιλογές είχαν αρχίσει ήδη από το 1926. Υποψήφιες εξετάζονταν μέσα από φωτογραφίες και τοπικές διαδικασίες επιλογής, ενώ όσες προκρίνονταν συμμετείχαν στη διεθνή διοργάνωση.
Το κινηματογραφικό έπαθλο που έκανε τον διαγωνισμό ξεχωριστό
Η νικήτρια είχε την προοπτική να συμμετάσχει σε κινηματογραφική παραγωγή που συνδεόταν με τον διάσημο σκηνοθέτη Φρίντριχ Βίλχελμ Μούρναου. Για μια νεαρή γυναίκα της εποχής, η πιθανότητα να εμφανιστεί σε ταινία και να αποκτήσει διεθνή αναγνώριση ήταν ένα ιδιαίτερα σημαντικό κίνητρο.
Στο πλαίσιο της επιλογής πραγματοποιήθηκαν και κινηματογραφικές δοκιμές. Οι υποψήφιες κινηματογραφήθηκαν στη Βιέννη και το υλικό χρησιμοποιήθηκε για την τελική αξιολόγηση.
Αυτό εξηγεί γιατί η διοργάνωση έμοιαζε περισσότερο με ένα πρώιμο κινηματογραφικό casting παρά με τα τηλεοπτικά καλλιστεία των επόμενων δεκαετιών. Η ομορφιά συνδεόταν από την αρχή με την αναζήτηση νέων προσώπων για τη μεγάλη οθόνη.
Ποια ήταν η Ντίνα Σαρρή που εκπροσώπησε την Ελλάδα;
Ανάμεσα στις γυναίκες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό ήταν η Ντίνα Σαρρή, το όνομα της οποίας συναντάται σε ιστορικές καταγραφές και ως Διονυσία Σαρρή. Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε μια εποχή όπου οι διεθνείς διοργανώσεις ομορφιάς βρίσκονταν ακόμη στα πρώτα τους βήματα.
Η συμμετοχή της έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή συνδέει την Ελλάδα με ένα πρώιμο διεθνές γεγονός που δεν αφορούσε μόνο τη μόδα, αλλά και τις νέες ευκαιρίες του κινηματογράφου.
Οι διαθέσιμες ιστορικές πληροφορίες για την προσωπική της ζωή είναι περιορισμένες. Γι’ αυτό δεν γνωρίζουμε πολλές λεπτομέρειες για την πορεία της πριν από τον διαγωνισμό ή για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επιλέχθηκε να εκπροσωπήσει τη χώρα.
Τι συνέβη στη Βιέννη και ποια αναδείχθηκε Μις Ευρώπη;
Η βασική διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1927 στη Βιέννη. Ωστόσο, η διαδικασία επιλογής δεν ολοκληρώθηκε με έναν απλό τρόπο και οι ιστορικές πηγές παρουσιάζουν κάποιες διαφορές ως προς τα επιμέρους γεγονότα.
Σύμφωνα με μία καταγραφή, η κριτική επιτροπή δεν κατάφερε να καταλήξει άμεσα σε νικήτρια και ζητήθηκε η γνώμη του σκηνοθέτη Μούρναου. Άλλη ιστορική προσέγγιση αναφέρει ότι δύο υποψήφιες βρέθηκαν πολύ κοντά στην τελική αξιολόγηση, οδηγώντας σε συμπληρωματική διαδικασία στο Βερολίνο.
Το αποτέλεσμα ήταν η ανάδειξη της Στέφιτσα Βίντατσιτς (Štefica Vidačić) από τη Γιουγκοσλαβία ως πρώτης Μις Ευρώπη. Η Βίντατσιτς καταγόταν από την περιοχή της σημερινής Κροατίας και είχε ήδη αναδειχθεί σε εθνικό διαγωνισμό ομορφιάς.
Στη δεύτερη θέση καταγράφεται η Πολωνή Ανιέλα Μπογκούτσκα και στην τρίτη η Αυστριακή Χίλντε Πτακ, γνωστή επίσης ως Μπέτι Μπερντ. Η Ελληνίδα Ντίνα Σαρρή περιλαμβάνεται στις υπόλοιπες συμμετέχουσες και δεν καταγράφεται στις τρεις πρώτες θέσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που συναντάμε διαφορετικές αναφορές για τον τόπο του πρώτου διαγωνισμού. Η Βιέννη φιλοξένησε τη βασική εκδήλωση, ενώ το Βερολίνο συνδέθηκε με την τελική διαδικασία επιλογής.
Η Ντίνα Σαρρή πέρασε και στον ελληνικό κινηματογράφο
Η ελληνική παρουσία δεν περιορίστηκε στην ιστορία των καλλιστείων. Η Ντίνα Σαρρή εμφανίστηκε αργότερα και σε ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός κινηματογράφος προσπαθούσε να αναπτυχθεί και να αποκτήσει πιο οργανωμένη παραγωγή.
Το 1928 συμμετείχε στην ταινία «Έρως και Κύματα» του Δημήτρη Γαζιάδη, μία από τις σημαντικές παραγωγές της πρώιμης περιόδου του ελληνικού κινηματογράφου. Η ταινία ήταν βωβή και έκανε πρεμιέρα στις 30 Ιανουαρίου 1928.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1932, εμφανίστηκε στην «Ελληνική Ραψωδία», μια παραγωγή σε σκηνοθεσία Ιωάννη Πρινέα. Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 15 Φεβρουαρίου 1932 και συγκαταλέγεται στις πρώιμες ελληνικές κινηματογραφικές προσπάθειες με ήχο.
Οι δύο αυτές συμμετοχές δείχνουν ότι η Ντίνα Σαρρή δεν ήταν απλώς ένα πρόσωπο που εμφανίστηκε σε έναν διεθνή διαγωνισμό και στη συνέχεια ξεχάστηκε. Συνδέθηκε με μια από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους του ελληνικού κινηματογράφου, όταν οι παραγωγοί αναζητούσαν νέους ηθοποιούς και προσπαθούσαν να ανταγωνιστούν το ξένο φιλμ.
Δεν υπάρχουν όμως αρκετά τεκμηριωμένα στοιχεία ώστε να περιγράψουμε αναλυτικά ολόκληρη τη μεταγενέστερη πορεία της. Η παρουσία της στις συγκεκριμένες ταινίες αποτελεί το ασφαλέστερα καταγεγραμμένο μέρος της κινηματογραφικής της ιστορίας.
Πόσο διαφορετικά ήταν τα καλλιστεία πριν από 100 χρόνια;
Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, η διαφορά ανάμεσα στις πρώτες διεθνείς διοργανώσεις ομορφιάς και στα σύγχρονα καλλιστεία είναι εντυπωσιακή. Το 1927 η δημοσιότητα περνούσε κυρίως μέσα από τον έντυπο Τύπο και τον κινηματογράφο, ενώ σήμερα η τηλεόραση, οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να μετατρέψουν μια συμμετέχουσα σε διεθνώς αναγνωρίσιμο πρόσωπο.
Ταυτόχρονα, έχουν αλλάξει ο τρόπος παρουσίασης, οι διαδικασίες επιλογής και οι προσδοκίες γύρω από τους διαγωνισμούς. Παρά τις διαφορές αυτές, η δημόσια εικόνα και η προβολή της ομορφιάς παραμένουν στο επίκεντρο.
Το ενδιαφέρον με το 1927 είναι ότι ο θεσμός δεν είχε ακόμη αποκτήσει τη σημερινή του μορφή. Ακόμη και η ονομασία «Μις Ευρώπη» δεν χρησιμοποιούνταν εξαρχής με τον τρόπο που καθιερώθηκε αργότερα. Οι διοργανώσεις περιγράφονταν τότε και ως διαγωνισμοί κινηματογραφικής ομορφιάς ή αναζήτησης νέων προσώπων.
Γιατί οι παλιές φωτογραφίες μάς φαίνονται τόσο διαφορετικές;
Οι φωτογραφίες και οι κινηματογραφικές λήψεις της δεκαετίας του 1920 αποτυπώνουν την αισθητική της εποχής, αλλά επηρεάζονται και από τις τεχνικές δυνατότητες της φωτογραφίας και του βωβού κινηματογράφου. Ο φωτισμός, η στάση του σώματος και ο τρόπος με τον οποίο οι γυναίκες παρουσιάζονταν μπροστά στον φακό δεν ήταν ίδιοι με τους σημερινούς.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε από λίγες φωτογραφίες αν οι γυναίκες ένιωθαν περισσότερο ή λιγότερο άνετα μπροστά στην κάμερα. Μπορούμε όμως να παρατηρήσουμε ότι η κομψότητα προβαλλόταν σύμφωνα με διαφορετικούς κοινωνικούς και αισθητικούς κανόνες.
Η τάση για φυσικότερη εμφάνιση επανέρχεται κατά περιόδους και στη σύγχρονη μόδα, όπως δείχνουν και οι συμβουλές για μακιγιάζ με φυσικό αποτέλεσμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα πρότυπα ομορφιάς του σήμερα ταυτίζονται με εκείνα του Μεσοπολέμου.
Μια ξεχασμένη ελληνική ιστορία από την Ευρώπη του Μεσοπολέμου
Η δεκαετία του 1920 ήταν μια εποχή μεγάλων αλλαγών για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Ο κινηματογράφος αναπτυσσόταν, η μόδα αποκτούσε νέα χαρακτηριστικά και η δημοσιότητα δημιουργούσε διαφορετικές ευκαιρίες για ανθρώπους που μέχρι τότε δεν είχαν πρόσβαση σε τόσο ευρύ κοινό.
Σε αυτό το περιβάλλον, ένας διαγωνισμός ομορφιάς μπορούσε να λειτουργήσει και ως διαφήμιση για μια κινηματογραφική εταιρεία και ως τρόπος αναζήτησης νέων ταλέντων. Η διοργάνωση της Fanamet αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύνδεσης.
Η Ντίνα Σαρρή βρέθηκε μέσα σε αυτή την πρώιμη διεθνή προσπάθεια, εκπροσωπώντας την Ελλάδα, και ακολούθησε μια μικρή αλλά καταγεγραμμένη διαδρομή στον ελληνικό κινηματογράφο. Η ιστορία της δεν είναι τόσο γνωστή όσο εκείνη της Αλίκης Διπλαράκου, η οποία κατέκτησε τον τίτλο Μις Ευρώπη το 1930, αλλά αποτελεί ένα ενδιαφέρον προηγούμενο.
Αυτό κάνει το γεγονός του 1927 περισσότερο από μια απλή νοσταλγική ανάμνηση. Μας επιτρέπει να δούμε πώς συνδέονταν τότε η γυναικεία δημόσια παρουσία, η μόδα και ο ανερχόμενος κόσμος του κινηματογράφου.
Σχεδόν 100 χρόνια μετά, η εικόνα των πρώτων διαγωνισμών μάς φαίνεται μακρινή. Όμως πίσω από τα φορέματα και τις ασπρόμαυρες λήψεις υπάρχουν πραγματικές διαδρομές ανθρώπων. Μία από αυτές ανήκει στην Ελληνίδα Ντίνα Σαρρή, που βρέθηκε στη Βιέννη το 1927, σε μια από τις πρώτες σελίδες της ιστορίας των ευρωπαϊκών καλλιστείων.
Πηγές:
