Πότε είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει ένα παιδί ξένη γλώσσα; Είναι μια ερώτηση που απασχολεί πολλούς γονείς, ιδιαίτερα όταν βλέπουν πόσο εύκολα τα μικρά παιδιά μαθαίνουν καινούργιες λέξεις. Η απάντηση είναι ότι η επαφή μπορεί να αρχίσει από πολύ νωρίς, αρκεί να ταιριάζει στην ηλικία και στις ανάγκες του παιδιού.
Στην προσχολική ηλικία, η εκμάθηση ξένων γλωσσών μπορεί να γίνει μέσα από παιχνίδια, τραγούδια, παραμύθια και καθημερινές συζητήσεις. Το παιδί δεν χρειάζεται να αποστηθίζει γραμματικούς κανόνες. Χρειάζεται ευκαιρίες να ακούει, να καταλαβαίνει και να χρησιμοποιεί τη γλώσσα με φυσικό τρόπο.
Σε ποια ηλικία μπορεί να ξεκινήσει ένα παιδί ξένη γλώσσα;
Ένα παιδί μπορεί να έρθει σε επαφή με περισσότερες από μία γλώσσες ακόμη και από τη βρεφική ηλικία. Δεν υπάρχει όμως κάποια συγκεκριμένη ηλικία μετά την οποία χάνεται η δυνατότητα να μάθει καλά μια ξένη γλώσσα.
Τα μικρά παιδιά εξοικειώνονται σταδιακά με τους ήχους, τον ρυθμό και την προφορά των γλωσσών που ακούν συχνά. Η πρώιμη έκθεση μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα στην προφορά, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ουσιαστική επικοινωνία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα παιδί που ξεκινά αγγλικά στα επτά ή στα οκτώ του χρόνια έχει χάσει την ευκαιρία του. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν επίσης να μάθουν αποτελεσματικά, αξιοποιώντας την πιο ανεπτυγμένη μνήμη, την κατανόηση και τις μαθησιακές τους δεξιότητες.
Το σημαντικότερο είναι να ξεχωρίζουμε την πρώτη γνωριμία με μια γλώσσα από την οργανωμένη διδασκαλία της. Ένα τρίχρονο μπορεί να απολαμβάνει αγγλικά τραγούδια και παιχνίδια χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθεί κανονικά μαθήματα.
Γιατί το παιχνίδι βοηθά περισσότερο από την αποστήθιση
Τα μικρά παιδιά μαθαίνουν πολλά μέσα από την καθημερινή τους εμπειρία. Όταν μια ξένη λέξη συνδέεται με ένα παιχνίδι, μια κίνηση ή ένα αγαπημένο αντικείμενο, αποκτά νόημα.
Φανταστείτε ένα παιδί που παίζει με τα αυτοκινητάκια του. Αν ένας ενήλικας του ζητήσει στα αγγλικά να διαλέξει το κόκκινο αυτοκίνητο, η λέξη «red» συνδέεται με κάτι που βλέπει και χρησιμοποιεί. Δεν χρειάζεται να τη διαβάσει από κάποιο βιβλίο.
Αυτός είναι ο βασικός σκοπός της βιωματικής μάθησης: το παιδί να καταλαβαίνει τη γλώσσα μέσα από πραγματικές δραστηριότητες και όχι μόνο να επαναλαμβάνει λέξεις χωρίς πλαίσιο.
Μπορείτε να εντάξετε απλές δραστηριότητες στην καθημερινότητά σας:
- Παιχνίδι με αντικείμενα: Ζητήστε από το παιδί να βρει ένα χρώμα, ένα ζωάκι ή ένα παιχνίδι χρησιμοποιώντας απλές ξένες λέξεις.
- Ζωγραφική: Ονομάστε μαζί χρώματα και αντικείμενα, συνδέοντας κάθε λέξη με αυτό που σχεδιάζει.
- Παιχνίδι ρόλων: Παίξτε το μαγαζί ή το εστιατόριο, χρησιμοποιώντας απλούς χαιρετισμούς και μικρές φράσεις.
- Τραγούδια με κινήσεις: Επιλέξτε τραγούδια που συνδυάζουν λέξεις με χειρονομίες και εύκολες κινήσεις.
Δεν χρειάζεται κάθε παιχνίδι να μετατρέπεται σε μάθημα. Αν το παιδί χάνει το ενδιαφέρον του, μπορείτε απλώς να συνεχίσετε το παιχνίδι στη γλώσσα που το κάνει να αισθάνεται πιο άνετα.
Πόσο σημαντική είναι η καθημερινή επαφή με τη γλώσσα;
Η ηλικία έναρξης είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την εκμάθηση. Μεγάλη σημασία έχουν επίσης η συχνότητα, η διάρκεια και η ποιότητα της επαφής με τη γλώσσα.
Ένα παιδί που ακούει μια ξένη γλώσσα μία φορά την εβδομάδα έχει διαφορετικές ευκαιρίες εξάσκησης από ένα παιδί που τη χρησιμοποιεί καθημερινά με ανθρώπους γύρω του. Η συχνή επικοινωνία βοηθά στην εξοικείωση με τις λέξεις και τις εκφράσεις.
Σύμφωνα με την American Speech-Language-Hearing Association (ASHA), η ανάπτυξη περισσότερων γλωσσών χρειάζεται ευκαιρίες για ακρόαση, συζήτηση, παιχνίδι και εξάσκηση. Η ποσότητα και το είδος αυτών των εμπειριών επηρεάζουν την πρόοδο κάθε παιδιού.
Τα τραγούδια και τα παραμύθια βοηθούν πραγματικά;
Τα τραγούδια μπορούν να κάνουν την επανάληψη ευχάριστη. Όταν το παιδί ακούει ξανά μια γνώριμη μελωδία, έχει την ευκαιρία να αναγνωρίσει λέξεις και να συμμετάσχει στον ρυθμό.
Τα παραμύθια προσφέρουν κάτι ακόμη: συνδέουν τις λέξεις με εικόνες, χαρακτήρες και γεγονότα. Ένας ενήλικας μπορεί να δείχνει τις εικόνες, να κάνει απλές ερωτήσεις και να αφήνει το παιδί να συμπληρώνει γνώριμες φράσεις.
Αν το παιδί πει «two dog» αντί για «two dogs», δεν χρειάζεται να το διακόψετε απότομα. Μπορείτε να απαντήσετε φυσικά «Yes, two dogs!», δίνοντάς του ένα σωστό παράδειγμα χωρίς να χαλάσετε τη ροή της επικοινωνίας.
Πρέπει ένα μικρό παιδί να μαθαίνει γραμματική;
Στην προσχολική ηλικία, η επίσημη διδασκαλία γραμματικών κανόνων δεν είναι απαραίτητη για την πρώτη γνωριμία με μια ξένη γλώσσα. Τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να αναγνωρίζουν γραμματικά μοτίβα ακούγοντας και χρησιμοποιώντας απλές προτάσεις.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει όταν μαθαίνουν τη μητρική τους γλώσσα. Χρησιμοποιούν λέξεις, χρόνους και εκφράσεις πολύ πριν μάθουν στο σχολείο τι είναι το ρήμα ή το υποκείμενο.
Η οργανωμένη διδασκαλία της γραμματικής μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία καθώς το παιδί μεγαλώνει και αναπτύσσει δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η κατάλληλη στιγμή εξαρτάται από το πρόγραμμα, τη διδακτική προσέγγιση και τις ανάγκες του παιδιού.
Μπερδεύονται τα παιδιά όταν μαθαίνουν δύο γλώσσες;
Πολλοί γονείς ανησυχούν όταν ακούν το παιδί τους να ανακατεύει ελληνικές και αγγλικές λέξεις στην ίδια πρόταση. Ωστόσο, αυτό είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στη δίγλωσση ανάπτυξη.
Ένα παιδί μπορεί να πει «θέλω το blue αυτοκίνητο» επειδή εκείνη τη στιγμή του έρχεται πιο εύκολα η αγγλική λέξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να ξεχωρίσει τις δύο γλώσσες.
Η ASHA και η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής εξηγούν ότι η εκμάθηση περισσότερων γλωσσών δεν προκαλεί από μόνη της γλωσσικές διαταραχές ή καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου.
Αν όμως υπάρχουν επίμονες δυσκολίες στην κατανόηση ή στην επικοινωνία, δεν πρέπει να τις αποδίδετε αυτόματα στη διγλωσσία. Ένας λογοθεραπευτής με εμπειρία σε πολύγλωσσα παιδιά μπορεί να αξιολογήσει την ανάπτυξη του λόγου λαμβάνοντας υπόψη όλες τις γλώσσες που χρησιμοποιεί το παιδί.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς χωρίς να πιέζουν το παιδί;
Δεν χρειάζεται να οργανώνετε καθημερινά ένα μικρό μάθημα στο σπίτι. Μπορείτε να εντάξετε τη γλώσσα σε ευχάριστες στιγμές, επιλέγοντας δραστηριότητες που ήδη αγαπά το παιδί.
Ένα σύντομο τραγούδι, ένα παραμύθι πριν από τον ύπνο ή λίγα λεπτά παιχνιδιού με ξένες λέξεις αποτελούν μια καλή αρχή. Για ουσιαστική πρόοδο, όμως, χρειάζεται επαρκής και συνεχής επαφή με τη γλώσσα.
Αν δεν γνωρίζετε καλά αγγλικά ή κάποια άλλη ξένη γλώσσα, δεν χρειάζεται να προσποιείστε τον δάσκαλο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κατάλληλα βιβλία, τραγούδια ή τη βοήθεια ενός εκπαιδευτικού με εμπειρία στην προσχολική ηλικία.
Παράλληλα, συνεχίστε να μιλάτε στο παιδί στη γλώσσα που γνωρίζετε καλύτερα. Η πλούσια επικοινωνία στη μητρική γλώσσα στηρίζει τη γενικότερη γλωσσική του ανάπτυξη και δεν εμποδίζει την εκμάθηση μιας δεύτερης.
Πώς να επιλέξετε ένα πρόγραμμα ξένης γλώσσας
Αν σκέφτεστε να γράψετε το παιδί σας σε κάποιο πρόγραμμα, μην εστιάζετε μόνο στην ηλικία έναρξης. Ρωτήστε πώς γίνεται το μάθημα, πόσα παιδιά συμμετέχουν και αν ο εκπαιδευτικός έχει εμπειρία με μικρές ηλικίες.
Ένα κατάλληλο πρόγραμμα πρέπει να δίνει χώρο στο παιχνίδι, στην κίνηση και στην επικοινωνία. Οι συνεχείς εξετάσεις, η αποστήθιση και η πίεση για άμεση απόδοση δεν είναι απαραίτητες για την πρώτη επαφή ενός νηπίου με μια ξένη γλώσσα.
Η ίδια προσοχή στην επικοινωνία είναι χρήσιμη και στην καθημερινή σχέση με το παιδί. Δείτε επίσης 10 ερωτήσεις που βοηθούν να συζητήσετε ουσιαστικά με το παιδί σας μετά το σχολείο.
Συχνές ερωτήσεις για την εκμάθηση ξένων γλωσσών
Είναι καλύτερα να ξεκινήσει ξένη γλώσσα στα 3 ή στα 6 χρόνια;
Και οι δύο ηλικίες μπορούν να είναι κατάλληλες, ανάλογα με τον τρόπο διδασκαλίας. Στα τρία χρόνια προτιμάται η φυσική επαφή μέσα από παιχνίδι, ενώ στα έξι μπορούν σταδιακά να αξιοποιηθούν πιο οργανωμένες δραστηριότητες. Δεν υπάρχει μία ηλικία που να εγγυάται καλύτερη εκμάθηση.
Πόση ώρα την ημέρα χρειάζεται να ασχολείται;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός λεπτών που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Η συχνή, ουσιαστική επικοινωνία έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα αυστηρό καθημερινό χρονόμετρο.
Μπορεί να μάθει μια ξένη γλώσσα μόνο από βίντεο;
Τα κατάλληλα εκπαιδευτικά βίντεο μπορούν να συμπληρώσουν την επαφή με τη γλώσσα, αλλά δεν αντικαθιστούν τη ζωντανή επικοινωνία. Για τα πολύ μικρά παιδιά, προτεραιότητα έχουν το παιχνίδι, η συζήτηση και οι κοινές δραστηριότητες με ενήλικες, με χρήση οθονών κατάλληλη για την ηλικία τους.
Τι γίνεται αν το παιδί καταλαβαίνει αλλά δεν μιλά;
Η κατανόηση μπορεί να προηγείται της ομιλίας, ιδιαίτερα όταν το παιδί γνωρίζει μια νέα γλώσσα. Δεν χρειάζεται να το πιέζετε να απαντά. Αν όμως υπάρχουν γενικότερες ανησυχίες για την ανάπτυξη του λόγου του, ζητήστε αξιολόγηση από ειδικό.
Το σημαντικό δεν είναι να ξεκινήσει πρώτο, αλλά να αγαπήσει τη γλώσσα
Η πρώιμη επαφή με μια ξένη γλώσσα μπορεί να προσφέρει πολύτιμες εμπειρίες. Δεν αποτελεί όμως αγώνα δρόμου ούτε εγγύηση ότι το παιδί θα μιλά άπταιστα δύο γλώσσες μεγαλώνοντας.
Το πιο σημαντικό είναι να αποκτήσει θετική σχέση με τη μάθηση, να αισθάνεται άνετα όταν προσπαθεί και να έχει πραγματικές ευκαιρίες επικοινωνίας. Όταν η γλώσσα γίνεται μέρος ενός αγαπημένου παιχνιδιού ή μιας όμορφης ιστορίας, το παιδί έχει έναν επιπλέον λόγο να θέλει να τη χρησιμοποιήσει.
Πηγές:
