Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες άκουγαν τους φυσητήρες να παράγουν παράξενες ακολουθίες από κλικ, χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς σημαίνουν. Τώρα, μια νέα μελέτη αποκαλύπτει κάτι εντυπωσιακό: οι ήχοι τους παρουσιάζουν ομοιότητες με τα φωνήεντα και την οργάνωση της ανθρώπινης ομιλίας.
Η ανακάλυψη δεν σημαίνει ότι οι φυσητήρες μιλούν όπως εμείς. Δείχνει, όμως, ότι το σύστημα επικοινωνίας τους είναι πολύ πιο σύνθετο απ’ όσο γνωρίζαμε και μπορεί να κρύβει πληροφορίες που οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταφέρει να αποκωδικοποιήσουν.
Η ανακάλυψη που συνδέει τους ήχους των φυσητήρων με τα ανθρώπινα φωνήεντα
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι φυσητήρες οργανώνουν τους χαρακτηριστικούς ήχους τους.
Οι φυσητήρες χρησιμοποιούν σύντομες ακολουθίες κλικ, γνωστές ως codas. Στο ανθρώπινο αυτί θυμίζουν σήματα Μορς, καθώς αποτελούνται από διαδοχικούς ήχους με διαφορετικά χρονικά διαστήματα μεταξύ τους.
Οι ερευνητές γνώριζαν ήδη ότι αυτές οι ακολουθίες παρουσιάζουν διαφορές στον αριθμό και στον ρυθμό των κλικ. Προηγούμενη έρευνα είχε εντοπίσει επίσης δύο χαρακτηριστικά ακουστικά μοτίβα που μοιάζουν με ανθρώπινα φωνήεντα.
Η μελέτη του 2026 προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Έδειξε ότι τα μοτίβα αυτά δεν εμφανίζονται απλώς στους ήχους των φυσητήρων, αλλά συνδέονται με τον τρόπο που οργανώνονται οι ακολουθίες των κλικ.
Πώς οι φυσητήρες παράγουν ήχους που θυμίζουν το Α και το Ι
Στην ανθρώπινη ομιλία, τα φωνήεντα ξεχωρίζουν από τα χαρακτηριστικά των ηχητικών συχνοτήτων τους. Για παράδειγμα, όταν προφέρουμε το Α και το Ι, αλλάζει η θέση της γλώσσας και το σχήμα της στοματικής κοιλότητας.
Στους φυσητήρες η παραγωγή ήχου γίνεται με διαφορετικό μηχανισμό. Ωστόσο, οι επιστήμονες εντόπισαν δύο κατηγορίες ακουστικών μοτίβων που παρουσιάζουν ομοιότητες με τα φωνήεντα Α και Ι.
Μάλιστα, διαπίστωσαν ότι τα μοτίβα που μοιάζουν με Α έχουν γενικά μεγαλύτερη διάρκεια από εκείνα που μοιάζουν με Ι. Παρατήρησαν επίσης ότι η μορφή αυτών των ήχων σχετίζεται με συγκεκριμένους τύπους ακολουθιών κλικ.
Το ενδιαφέρον είναι πως οι φυσητήρες φαίνεται να χρησιμοποιούν διαφορετικά χαρακτηριστικά των ήχων τους συνδυαστικά. Οι μεταβολές στη διάρκεια και στην ακουστική μορφή δεν είναι απλώς τυχαίες διαφορές ανάμεσα σε δύο κλικ.
Ο γλωσσολόγος Gašper Beguš, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, που συμμετείχε στην έρευνα, έχει επισημάνει ότι η επικοινωνία των φυσητήρων παρουσιάζει εντυπωσιακή πολυπλοκότητα.
Τι είναι τα codas και γιατί έχουν τόσο μεγάλη σημασία
Τα codas αποτελούν βασικό στοιχείο της κοινωνικής επικοινωνίας των φυσητήρων. Πρόκειται για μικρές ομάδες κλικ που επαναλαμβάνονται με αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά.
Κάποιες ακολουθίες έχουν περισσότερα κλικ, άλλες λιγότερα. Ο ρυθμός μπορεί να αλλάζει, ενώ ορισμένα μοτίβα εμφανίζονται συχνότερα σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 στο Nature Communications, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι φυσητήρες συνδυάζουν διαφορετικές μεταβολές στον ρυθμό, στη διάρκεια και στον αριθμό των κλικ. Αυτό δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη ποικιλία ηχητικών ακολουθιών από εκείνη που είχε αρχικά αναγνωριστεί.
Οι ανακαλύψεις αυτές δείχνουν ότι η επικοινωνία των ζώων έχει πολλαπλά επίπεδα οργάνωσης. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι κάθε coda αντιστοιχεί σε μία λέξη ή σε ένα συγκεκριμένο μήνυμα.

Πώς το Project CETI προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει την επικοινωνία των φυσητήρων
Πίσω από τις έρευνες βρίσκεται το Project CETI, μια διεθνής επιστημονική πρωτοβουλία που συνδυάζει θαλάσσια βιολογία, γλωσσολογία και τεχνητή νοημοσύνη.
Οι ερευνητές μελετούν φυσητήρες στα ανοιχτά της Δομινίκας, στην Καραϊβική, καταγράφοντας τους ήχους και τη συμπεριφορά τους.
Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Οι φυσητήρες πραγματοποιούν βαθιές καταδύσεις για να αναζητήσουν τροφή και μπορούν να παραμένουν κάτω από την επιφάνεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Όταν επιστρέφουν κοντά στην επιφάνεια και έρχονται σε επαφή με άλλα μέλη της ομάδας τους, οι επιστήμονες έχουν περισσότερες ευκαιρίες να καταγράψουν τις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις.
Ένας από τους στόχους που ανακοίνωσε το Project CETI το 2026 είναι να κατανοήσει περίπου 20 διαφορετικές φωνητικές εκφράσεις και να εξετάσει αν συνδέονται με συγκεκριμένες συμπεριφορές, όπως η κατάδυση ή η ανάπαυση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιστήμονες έχουν ήδη μεταφράσει αυτές τις εκφράσεις. Η σύνδεση των ήχων με το πραγματικό τους νόημα παραμένει ένα από τα δυσκολότερα στάδια της έρευνας.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στην έρευνα
Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει στους επιστήμονες να αναλύουν τεράστιες ποσότητες ηχογραφήσεων και να εντοπίζουν λεπτομέρειες που δύσκολα θα ξεχώριζε το ανθρώπινο αυτί.
Τα υπολογιστικά συστήματα μπορούν να συγκρίνουν τις ακολουθίες κλικ, να αναγνωρίζουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα και να εξετάζουν πώς αλλάζουν οι ήχοι ανάμεσα σε διαφορετικά ζώα ή περιστάσεις.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι να συνδεθούν αυτά τα δεδομένα με την πραγματική ζωή των φυσητήρων. Ένας ήχος που εμφανίζεται συχνά πριν από μια κατάδυση μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο στοιχείο, αλλά χρειάζονται περισσότερες παρατηρήσεις για να εξακριβωθεί αν μεταφέρει συγκεκριμένη πληροφορία.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να γνωρίζει αυτόματα τι σημαίνει ένα άγνωστο σήμα. Χρειάζεται συνδυασμός τεχνολογίας, βιολογικής έρευνας και προσεκτικής παρατήρησης.

Οι φυσητήρες έχουν διαφορετικές ομάδες και δικά τους μοτίβα επικοινωνίας
Οι φυσητήρες είναι ιδιαίτερα κοινωνικά ζώα. Τα θηλυκά και τα μικρά τους ζουν σε σταθερές οικογενειακές ομάδες, όπου η φροντίδα των νεαρών ζώων μπορεί να μοιράζεται ανάμεσα σε περισσότερα μέλη.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον χαρακτηριστικό είναι ότι διαφορετικές ομάδες φυσητήρων χρησιμοποιούν διαφορετικά μοτίβα κλικ. Οι επιστήμονες μελετούν αυτές τις διαφορές ως στοιχεία κοινωνικής ταυτότητας και πολιτισμικής μετάδοσης.
Η πολύπλοκη επικοινωνία δεν περιορίζεται στους φυσητήρες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τρόπος που τα δελφίνια χρησιμοποιούν χαρακτηριστικά σφυρίγματα που λειτουργούν σαν ονόματα, επιτρέποντας την αναγνώριση συγκεκριμένων ατόμων.
Αυτές οι συμπεριφορές δείχνουν πόσο σημαντικός είναι ο ήχος για τη ζωή των θαλάσσιων θηλαστικών, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η ορατότητα είναι περιορισμένη.

Μπορεί μια μέρα ο άνθρωπος να καταλάβει τι λένε οι φυσητήρες;
Η απάντηση παραμένει ανοιχτή. Οι επιστήμονες έχουν κάνει σημαντική πρόοδο στην αναγνώριση της δομής των ήχων, αλλά η πραγματική σημασία των περισσότερων σημάτων εξακολουθεί να είναι άγνωστη.
Το ότι ορισμένα ακουστικά χαρακτηριστικά θυμίζουν ανθρώπινα φωνήεντα δεν σημαίνει πως οι φυσητήρες διαθέτουν γραμματική ή προτάσεις όπως οι άνθρωποι. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ομοιότητα ανάμεσα σε δύο συστήματα επικοινωνίας που εξελίχθηκαν ανεξάρτητα.
Η μεγαλύτερη αξία της ανακάλυψης είναι ότι μας δίνει έναν νέο τρόπο να μελετήσουμε τους ήχους που παράγουν αυτά τα ζώα. Και ίσως κάποια μέρα να καταφέρουμε να καταλάβουμε περισσότερα για όσα επικοινωνούν μεταξύ τους, κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.
Επιστημονικές μελέτες:












