Μας έχουν μάθει από μικρούς ότι η υπομονή είναι αρετή. Να περιμένουμε, να επιμένουμε, να δίνουμε δεύτερες ευκαιρίες και να μην εγκαταλείπουμε εύκολα. Υπάρχουν όμως στιγμές που η υπομονή παύει να μας βοηθά και αρχίζει να μας εξαντλεί.
Τότε χρειάζεται μια διαφορετική ερώτηση: «Περιμένω επειδή υπάρχει κάτι που αξίζει να σωθεί ή απλώς φοβάμαι να αλλάξω;». Η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να ξεχωρίσουμε την υγιή επιμονή από την παραίτηση από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Η υπομονή δεν σημαίνει να αντέχεις τα πάντα
Υπομονή δεν σημαίνει να παραμένεις σιωπηλός όταν κάτι σε πληγώνει.
Δεν σημαίνει να δίνεις απεριόριστες ευκαιρίες σε κάποιον που επαναλαμβάνει συνεχώς την ίδια συμπεριφορά.
Και δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείς τις ανάγκες σου για να μη δυσαρεστήσεις τους άλλους.
Μερικές φορές η υπομονή είναι πράγματι χρήσιμη. Οι σχέσεις, η δουλειά, οι στόχοι και οι μεγάλες αλλαγές χρειάζονται χρόνο.
Άλλες φορές όμως αυτό που ονομάζουμε «υπομονή» είναι στην πραγματικότητα φόβος, συνήθεια ή δυσκολία να πούμε «ως εδώ».
Τα όρια δεν είναι εγωισμός
Ένα υγιές όριο δεν λέει «δεν με νοιάζει κανείς άλλος».
Λέει:
«Και οι δικές μου ανάγκες έχουν θέση σε αυτή τη σχέση».
Η διεκδικητική επικοινωνία βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό. Σημαίνει ότι μπορούμε να εκφράσουμε καθαρά αυτό που θέλουμε ή δεν θέλουμε χωρίς να επιτιθέμεθα στον άλλον.
Μπορούμε να πούμε:
- «Δεν μπορώ να αναλάβω άλλο αυτή τη στιγμή».
- «Αυτός ο τρόπος που μου μιλάς με ενοχλεί».
- «Χρειάζομαι περισσότερο χρόνο για τον εαυτό μου».
- «Δεν θέλω να συνεχίσουμε έτσι».
Το να λες «όχι» όταν πραγματικά εννοείς «όχι» μπορεί να αποτρέψει θυμό, εξάντληση και συσσωρευμένη πικρία.
Δεν χρειάζεται να είσαι πάντα διαθέσιμος
Υπάρχουν άνθρωποι που εμφανίζονται μόνο όταν χρειάζονται κάτι.
Υπάρχουν επίσης σχέσεις στις οποίες ο ένας δίνει σταθερά περισσότερο χρόνο, φροντίδα και ενδιαφέρον από τον άλλο.
Δεν χρειάζεται κάθε σχέση να λειτουργεί με απόλυτη μαθηματική ισορροπία. Υπάρχουν περίοδοι που ένας άνθρωπος χρειάζεται περισσότερη στήριξη.
Αν όμως η μονόπλευρη κατάσταση γίνεται μόνιμη και κάθε προσπάθεια επικοινωνίας αποτυγχάνει, είναι λογικό να αναρωτηθούμε αν αυτή η σχέση εξακολουθεί να μας κάνει καλό.
Δώσε δεύτερη ευκαιρία, όχι απεριόριστες
Οι άνθρωποι κάνουν λάθη.
Μπορούν να πουν κάτι που πληγώνει, να απογοητεύσουν ή να μη σταθούν όπως περιμέναμε.
Ένα λάθος δεν χαρακτηρίζει απαραίτητα ολόκληρο έναν άνθρωπο.
Αυτό που έχει σημασία είναι τι συμβαίνει μετά:
- αναγνωρίζει το λάθος του;
- αναλαμβάνει ευθύνη;
- προσπαθεί πραγματικά να αλλάξει;
- ή επαναλαμβάνει το ίδιο μοτίβο και ζητά συνεχώς άλλη μία ευκαιρία;
Η συγγνώμη έχει αξία όταν συνοδεύεται και από διαφορετική συμπεριφορά.
Δεν είναι κάθε δύσκολη σχέση μια σχέση που πρέπει να τελειώσει
Υπάρχουν περίοδοι στις οποίες ακόμη και καλές σχέσεις δυσκολεύονται.
Άγχος, εργασία, παιδιά, οικονομικά προβλήματα, ασθένεια ή μεγάλες αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο δύο άνθρωποι επικοινωνούν.
Η δυσκολία από μόνη της δεν αποτελεί πάντα λόγο αποχώρησης.
Οι υγιείς σχέσεις χρειάζονται συζήτηση, χρόνο, συμβιβασμούς και προσπάθεια και από τις δύο πλευρές.
Το ερώτημα είναι αν υπάρχει αμοιβαιότητα και διάθεση να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Πότε η υπομονή αρχίζει να μοιάζει με παραίτηση;
Αξίζει να σταματήσουμε και να εξετάσουμε μια κατάσταση όταν:
- λέμε συνέχεια «θα αλλάξει» αλλά τίποτα δεν αλλάζει,
- οι ανάγκες μας αγνοούνται συστηματικά,
- νιώθουμε μόνιμα εξαντλημένοι μετά την επαφή με κάποιον,
- φοβόμαστε να εκφράσουμε αυτό που πραγματικά αισθανόμαστε,
- παραβιάζονται επανειλημμένα τα όριά μας,
- μένουμε αποκλειστικά επειδή φοβόμαστε τη μοναξιά ή την αλλαγή.
Αυτά δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι πρέπει να φύγουμε. Είναι όμως λόγοι να εξετάσουμε σοβαρά τι συμβαίνει.
Και στη δουλειά χρειάζονται όρια
Δεν χρειάζεται κάθε εργασία να αποτελεί «το όνειρό μας».
Μια δουλειά μπορεί να έχει αξία επειδή προσφέρει οικονομική ασφάλεια, σταθερότητα, εμπειρία ή χρόνο για την υπόλοιπη ζωή μας.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το στρες γίνεται διαρκές και η εργασία καταναλώνει δυσανάλογα μεγάλο κομμάτι της ενέργειάς μας.
Αν αισθάνεστε συνεχώς πιεσμένοι, αξίζει να αναρωτηθείτε:
- τι ακριβώς προκαλεί το στρες;
- υπάρχει υπερβολικός φόρτος εργασίας;
- υπάρχουν προβληματικές σχέσεις με συναδέλφους;
- μπορείτε να συζητήσετε αλλαγές;
- χρειάζεται να θέσετε πιο σαφή όρια;
Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα πάντα, αλλά συχνά μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε ή να ζητήσουμε υποστήριξη.
Μην εγκαταλείπεις κάτι μόνο επειδή έγινε δύσκολο
Τα όρια δεν πρέπει να μπερδεύονται με την ανάγκη να εγκαταλείπουμε κάθε κατάσταση που μας προκαλεί δυσφορία.
Κάθε σημαντικός στόχος περιλαμβάνει περιόδους απογοήτευσης.
Μια νέα δεξιότητα χρειάζεται εξάσκηση.
Μια καλή σχέση περνά συγκρούσεις.
Μια επαγγελματική αλλαγή μπορεί να απαιτεί χρόνο.
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «αυτό είναι δύσκολο» και στο «αυτό με καταστρέφει».
Μερικές φορές αυτό που χρειάζεται υπομονή είσαι εσύ
Είναι εύκολο να μιλάμε για ανθρώπους που δεν αξίζουν την υπομονή μας.
Πιο δύσκολο είναι να κοιτάξουμε τον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε στον ίδιο μας τον εαυτό.
Μπορεί να απαιτούμε να πετύχουμε αμέσως.
Να θυμώνουμε επειδή φοβόμαστε.
Να αισθανόμαστε ότι αργήσαμε να πάρουμε μια απόφαση.
Να συγκρίνουμε τη ζωή μας με ανθρώπους που βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο.
Εκεί ίσως χρειάζεται περισσότερη υπομονή, όχι λιγότερη.
Η αλλαγή δεν χρειάζεται πάντα να γίνεται απότομα
Το «φύγε τώρα» μπορεί να ακούγεται απελευθερωτικό, αλλά η πραγματική ζωή δεν λειτουργεί πάντα έτσι.
Μια αλλαγή εργασίας μπορεί να χρειάζεται οικονομική προετοιμασία.
Μια δύσκολη σχέση μπορεί να απαιτεί χρόνο για να ξεκαθαριστεί.
Ένας μεγάλος προσωπικός στόχος μπορεί να χρειάζεται μήνες ή χρόνια.
Μπορεί λοιπόν κάποιος να αποφασίσει ότι μια κατάσταση πρέπει να αλλάξει χωρίς να είναι υποχρεωμένος να την ανατρέψει μέσα σε μία ημέρα.
Το «όχι» μπορεί να ειπωθεί χωρίς θυμό
Τα όρια είναι περισσότερο αποτελεσματικά όταν είναι σαφή παρά όταν είναι επιθετικά.
Δεν χρειάζεται να προσβάλουμε κάποιον για να του δείξουμε ότι μια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή.
Ούτε χρειάζεται να απολογούμαστε υπερβολικά επειδή προστατεύουμε τον χρόνο μας.
Μια απλή φράση όπως «δεν μπορώ να το κάνω αυτό» ή «αυτό δεν μου κάνει καλό» μπορεί να είναι αρκετή.
Η υπομονή αξίζει όταν υπάρχει κίνηση
Υπάρχουν πράγματα που χρειάζονται χρόνο.
Ένα όνειρο μπορεί να προχωρά αργά.
Μια σχέση μπορεί να περνά μια δύσκολη φάση.
Ένας άνθρωπος μπορεί να προσπαθεί πραγματικά να αλλάξει.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η υπομονή έχει νόημα επειδή υπάρχει κάποια κίνηση, όσο μικρή κι αν είναι.
Πολύ διαφορετική είναι η κατάσταση όταν περιμένουμε για χρόνια ακούγοντας τις ίδιες υποσχέσεις και βλέποντας το ίδιο αποτέλεσμα.
Δεν χρειάζεται να αποδείξεις πόσα μπορείς να αντέξεις
Η αντοχή δεν είναι διαγωνισμός.
Δεν υπάρχει μετάλλιο για τον άνθρωπο που έμεινε περισσότερο σε μια κατάσταση που τον εξουθένωνε.
Ούτε η αποχώρηση αποτελεί απαραίτητα αποτυχία.
Μερικές φορές η ώριμη απόφαση είναι να επιμείνουμε.
Και άλλες φορές είναι να παραδεχτούμε ότι προσπαθήσαμε αρκετά.
Πού αξίζει πραγματικά η υπομονή σου;
Αξίζει σε ανθρώπους που δεν είναι τέλειοι αλλά προσπαθούν.
Σε σχέσεις όπου υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός.
Σε στόχους που έχουν πραγματικό νόημα για εσένα.
Στην προσπάθεια να αλλάξεις συνήθειες που χτίστηκαν σε χρόνια.
Και πάνω απ’ όλα, αξίζει στον ίδιο σου τον εαυτό.
Στον χρόνο που χρειάζεσαι για να μάθεις, να αλλάξεις γνώμη, να αποτύχεις, να ξαναπροσπαθήσεις και να βρεις τι πραγματικά θέλεις.
Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «πόσο ακόμη μπορώ να αντέξω;»
Ίσως η καλύτερη ερώτηση είναι:
«Αυτό που περιμένω δείχνει ότι μπορεί πραγματικά να αλλάξει;»
Αν η απάντηση είναι ναι, ίσως αξίζει λίγη ακόμη υπομονή.
Αν όμως τίποτα δεν αλλάζει, τα όριά σου αγνοούνται και εσύ εξαντλείσαι συνεχώς, έχεις δικαίωμα να επανεξετάσεις την επιλογή σου.
Δεν είναι εγωισμός να προστατεύεις τον χρόνο και την ενέργειά σου.
Και δεν είναι αδυναμία να παραδεχτείς ότι κάτι ολοκλήρωσε τον κύκλο του.
Η υπομονή είναι πολύτιμη όταν μας βοηθά να χτίσουμε κάτι. Δεν χρειάζεται να γίνεται η αλυσίδα που μας κρατά εκεί όπου τίποτα πια δεν χτίζεται.
