Οι έφηβοι περνούν τον περισσότερο χρόνο τους στο κινητό και αυτό δεν είναι πια μυστικό. Αν είστε γονιός, πιθανότατα το βλέπετε καθημερινά. Το κινητό στο χέρι από το πρωί μέχρι το βράδυ, ατελείωτο σκρολάρισμα σε TikTok, Instagram, YouTube και Snapchat, και μια μόνιμη ανησυχία για το πού τελειώνει η απλή χρήση και πού αρχίζει ο εθισμός.
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center, σχεδόν οι μισοί έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών δηλώνουν ότι είναι online σχεδόν συνεχώς. Και όσο περνούν οι ώρες μπροστά στην οθόνη, τόσο λιγότερος χρόνος μένει για ύπνο, άσκηση, φίλους και οικογένεια.
Γιατί οι έφηβοι δεν αφήνουν το κινητό από τα χέρια τους
Τα social media έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν την προσοχή. Likes, σχόλια, ειδοποιήσεις και συνεχές νέο περιεχόμενο δημιουργούν την αίσθηση ότι πάντα κάτι σημαντικό συμβαίνει. Για έναν έφηβο, αυτό μεταφράζεται σε φόβο ότι θα χάσει κάτι αν αποσυνδεθεί.
Παράλληλα, τα social media λειτουργούν και ως χώρος κοινωνικοποίησης. Οι έφηβοι μιλούν με φίλους, παρακολουθούν τάσεις και νιώθουν ότι ανήκουν κάπου. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η διαδικτυακή ζωή αντικαθιστά την πραγματική.
Πότε η χρήση γίνεται πρόβλημα
Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός ωρών που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Οι ειδικοί τονίζουν ότι σημασία δεν έχει μόνο το πόσο, αλλά και το τι κάνουν οι έφηβοι online. Άλλο να διαβάζουν ειδήσεις ή να μιλούν με φίλους και άλλο να εκτίθενται σε ακατάλληλο περιεχόμενο ή να συγκρίνουν διαρκώς τον εαυτό τους με άλλους.
Ένα βασικό καμπανάκι είναι η αλλαγή στη διάθεση. Αν το παιδί σας δείχνει εκνευρισμό όταν δεν έχει το κινητό, αποσύρεται από δραστηριότητες που παλιά του άρεσαν ή επηρεάζεται αρνητικά από likes και σχόλια, τότε ίσως χρειάζεται παρέμβαση.
Οι σωστές ερωτήσεις που πρέπει να κάνουν οι γονείς
Αντί για απαγορεύσεις και φωνές, οι ειδικοί προτείνουν συζήτηση. Ρωτήστε τα παιδιά σας πώς αισθάνονται όταν χρησιμοποιούν τα social media. Τους κάνουν να νιώθουν καλά ή αγχωμένα; Ελέγχουν διαρκώς τις αντιδράσεις των άλλων; Κάνουν doomscrolling και συγκρίνονται με συνομηλίκους τους;
Οι απαντήσεις θα σας δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για το αν η χρήση είναι υγιής ή όχι. Και το σημαντικότερο, δείχνουν στο παιδί ότι το ακούτε χωρίς κριτική.
Πόσες ώρες είναι τελικά φυσιολογικές
Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση. Ωστόσο, οι ειδικοί συμφωνούν ότι όταν το κινητό αρχίζει να κλέβει χρόνο από τον ύπνο, το σχολείο, την άσκηση και τις κοινωνικές σχέσεις, τότε χρειάζεται όρια.
Ένα πρακτικό παράδειγμα είναι να συμφωνήσετε συγκεκριμένες ώρες χρήσης. Για παράδειγμα, όχι κινητό την ώρα των μαθημάτων ή κατά τη διάρκεια του οικογενειακού φαγητού. Μικρά βήματα που κάνουν μεγάλη διαφορά.
Ο ύπνος και η άσκηση κάνουν τη διαφορά
Ένα από τα μεγαλύτερα θύματα της υπερβολικής χρήσης κινητού είναι ο ύπνος. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο εγκέφαλος των εφήβων αναπτύσσεται και αναδιοργανώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας. Όταν το κινητό μένει ανοιχτό μέχρι αργά, αυτή η διαδικασία διαταράσσεται.
Η σύσταση να κλείνουν τα κινητά στις 9 το βράδυ μπορεί να φαίνεται δύσκολη, αλλά βοηθά σημαντικά. Το ίδιο ισχύει και για την άσκηση. Αθλήματα και εξωσχολικές δραστηριότητες απομακρύνουν φυσικά τα παιδιά από τις οθόνες και ενισχύουν τη συγκέντρωση και τη διάθεση.
Η σημασία των σχέσεων εκτός οθόνης
Η εφηβεία είναι η περίοδος όπου μαθαίνουμε πώς χτίζουμε σχέσεις. Όταν όλη η επικοινωνία γίνεται μέσω μηνυμάτων και stories, χάνονται βασικά στοιχεία, όπως η γλώσσα του σώματος και οι αποχρώσεις της ανθρώπινης επαφής.
Οι ειδικοί τονίζουν πόσο σημαντικό είναι οι έφηβοι να περνούν χρόνο με φίλους χωρίς κινητά. Μια βόλτα, ένα παιχνίδι ή απλώς μια συζήτηση πρόσωπο με πρόσωπο είναι ανεκτίμητα.
Γονείς, δώστε το παράδειγμα
Ίσως το πιο δύσκολο, αλλά και το πιο σημαντικό βήμα. Τα παιδιά παρατηρούν. Αν βλέπουν τους γονείς συνεχώς στο κινητό, είναι φυσικό να κάνουν το ίδιο. Οι ειδικοί προτείνουν ώρες αποσύνδεσης για όλη την οικογένεια.
Ένα οικογενειακό γεύμα χωρίς κινητά, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ή μια κοινή δραστηριότητα δείχνουν στα παιδιά ότι η ζωή εκτός οθόνης μπορεί να είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, ενδιαφέρουσα.
Η διαχείριση της χρήσης του κινητού στην εφηβεία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Με συζήτηση, κατανόηση και σταθερά όρια, όμως, οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να βρουν την ισορροπία που χρειάζονται.
