Το φασκόμηλο είναι ένα από τα πιο γνωστά αρωματικά φυτά της Μεσογείου και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες τόσο στη μαγειρική όσο και στην παραδοσιακή βοτανοθεραπεία. Η χαρακτηριστική μυρωδιά και η έντονη γεύση του το έχουν κάνει δημοφιλές σε πολλά πιάτα και ροφήματα.
Τα τελευταία χρόνια έχει μελετηθεί και για πιθανές επιδράσεις στην υγεία, από τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης μέχρι το σάκχαρο, τη μνήμη και τη χοληστερόλη. Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι εξίσου ισχυρά για όλες αυτές τις χρήσεις και το φασκόμηλο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υποκατάστατο ιατρικής θεραπείας.
Μπορεί να βοηθήσει στις εξάψεις της εμμηνόπαυσης;
Το φασκόμηλο χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, ιδιαίτερα των εξάψεων και της εφίδρωσης.
Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2023 εξέτασε τέσσερις κλινικές μελέτες με συνολικά 310 γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το Salvia officinalis ενδέχεται να μειώνει τη συχνότητα των εξάψεων.
Ωστόσο, η μείωση της σοβαρότητας των εξάψεων δεν ήταν σαφώς στατιστικά σημαντική και οι ερευνητές τόνισαν ότι απαιτούνται περισσότερες και μεγαλύτερες μελέτες για ασφαλέστερα συμπεράσματα.
Επομένως, υπάρχουν ενδείξεις ότι το φασκόμηλο μπορεί να έχει κάποια χρησιμότητα σε ορισμένες γυναίκες, αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί καθιερωμένη θεραπεία για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.
Τι γνωρίζουμε για το σάκχαρο στο αίμα
Το φασκόμηλο έχει επίσης μελετηθεί για πιθανή επίδραση στον μεταβολισμό της γλυκόζης.
Μια μετα-ανάλυση τριών κλινικών μελετών σε άτομα με διαβήτη έδειξε μειώσεις στη γλυκόζη νηστείας και στην HbA1c μετά τη χρήση παρασκευασμάτων φασκόμηλου. Καταγράφηκαν επίσης ορισμένες βελτιώσεις στο λιπιδαιμικό προφίλ.
Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά ο αριθμός των μελετών ήταν μικρός. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημείωσαν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές.
Το φασκόμηλο επομένως δεν αποτελεί θεραπεία του διαβήτη και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αντί των φαρμάκων ή της διατροφικής και ιατρικής παρακολούθησης που έχει συστήσει ο γιατρός.
Υπάρχουν ενδείξεις για μνήμη και γνωστική λειτουργία;
Ορισμένες ενώσεις που περιέχονται στο φασκόμηλο έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις σε νευροδιαβιβαστές που σχετίζονται με τη μνήμη, μεταξύ των οποίων η ακετυλοχολίνη.
Μικρές κλινικές μελέτες έχουν καταγράψει πιθανές βελτιώσεις σε ορισμένες δοκιμασίες μνήμης και προσοχής σε υγιείς ανθρώπους, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί και μελέτες σε άτομα με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ.
Μια συστηματική ανασκόπηση των διαθέσιμων κλινικών δοκιμών χαρακτήρισε τα αποτελέσματα υποσχόμενα, αλλά επισήμανε σημαντικές μεθοδολογικές αδυναμίες, διαφορετικές μορφές και δόσεις φασκόμηλου και μικρό αριθμό συμμετεχόντων.
Γι’ αυτό δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε να θεωρηθεί το φασκόμηλο θεραπεία για τη γνωστική έκπτωση ή τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Μπορεί να επηρεάσει τη χοληστερόλη;
Το φασκόμηλο έχει εξεταστεί και για πιθανή επίδραση στα λιπίδια του αίματος.
Σε μια μικρή πιλοτική μελέτη, έξι υγιείς γυναίκες κατανάλωναν τσάι φασκόμηλου για τέσσερις εβδομάδες. Οι ερευνητές παρατήρησαν μείωση της ολικής και της LDL χοληστερόλης και αύξηση της HDL.
Σε διαφορετική τυχαιοποιημένη μελέτη με άτομα που είχαν υπερλιπιδαιμία, εκχύλισμα φύλλων φασκόμηλου συνδέθηκε επίσης με μειώσεις στην ολική χοληστερόλη, στα τριγλυκερίδια και στην LDL.
Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν πιθανή επίδραση, αλλά οι διαθέσιμες μελέτες είναι σχετικά μικρές και χρησιμοποιούν διαφορετικά παρασκευάσματα. Δεν μπορούμε επομένως να θεωρήσουμε ότι ένα καθημερινό φλιτζάνι φασκόμηλο μειώνει με βεβαιότητα τη χοληστερόλη.
Τι περιέχει το φασκόμηλο
Το φασκόμηλο περιέχει διάφορες φυτικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων πολυφαινόλες και άλλα συστατικά με αντιοξειδωτική δράση σε εργαστηριακές συνθήκες.
Ωστόσο, η παρουσία αντιοξειδωτικών σε ένα τρόφιμο ή βότανο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κατανάλωσή του προλαμβάνει ή θεραπεύει κάποια ασθένεια.
Στη συνηθισμένη διατροφή το φασκόμηλο χρησιμοποιείται σε σχετικά μικρές ποσότητες ως μυρωδικό ή ως ρόφημα και μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Χρειάζεται προσοχή με τα συμπληρώματα και τα αιθέρια έλαια
Άλλο πράγμα είναι η χρήση μικρής ποσότητας φασκόμηλου στο φαγητό ή ως συνηθισμένο ρόφημα και άλλο η λήψη συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων ή αιθέριου ελαίου.
Ορισμένα είδη φασκόμηλου περιέχουν θουγιόνη, ουσία που σε υψηλές δόσεις μπορεί να είναι τοξική. Για αυτό τα αιθέρια έλαια και τα συμπυκνωμένα σκευάσματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ανεξέλεγκτα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όσους λαμβάνουν φάρμακα, αντιμετωπίζουν χρόνια νοσήματα, είναι έγκυες ή θηλάζουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι προτιμότερο να προηγείται συμβουλή γιατρού ή άλλου επαγγελματία υγείας.
Τι μπορούμε να πούμε με σιγουριά
Το φασκόμηλο είναι ένα αρωματικό φυτό με ενδιαφέρουσα χημική σύσταση και υπάρχουν ορισμένα κλινικά δεδομένα που δείχνουν πιθανές επιδράσεις στις εξάψεις, στη γλυκόζη, στα λιπίδια και σε ορισμένες πλευρές της γνωστικής λειτουργίας.
Τα περισσότερα από αυτά τα δεδομένα, όμως, προέρχονται από σχετικά μικρές μελέτες και δεν αρκούν για να θεωρηθεί το φασκόμηλο θεραπεία για την εμμηνόπαυση, τον διαβήτη, την υψηλή χοληστερόλη ή τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Ως μυρωδικό ή συνηθισμένο ρόφημα μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής. Όταν όμως χρησιμοποιείται με θεραπευτικό σκοπό ή σε συμπυκνωμένη μορφή, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Πηγές:
