Το θυμάρι είναι ένα από τα πιο γνωστά αρωματικά φυτά της Μεσογείου και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες τόσο στη μαγειρική όσο και στην παραδοσιακή βοτανοθεραπεία. Τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή ορισμένα συστατικά του εμφανίζουν αντιμικροβιακή δράση σε εργαστηριακές μελέτες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το θυμάρι είναι ένα «φυσικό αντιβιοτικό» που θεραπεύει λοιμώξεις ή ότι μπορεί να αντικαταστήσει τα αντισηπτικά. Ας δούμε τι γνωρίζουμε πραγματικά και πού σταματούν τα επιστημονικά δεδομένα.
Γιατί το θυμάρι παρουσιάζει αντιμικροβιακή δράση;
Το θυμάρι, και ιδιαίτερα το αιθέριο έλαιό του, περιέχει διάφορες φυσικές ενώσεις. Δύο από τις περισσότερο μελετημένες είναι η θυμόλη και η καρβακρόλη.
Σε εργαστηριακές συνθήκες οι συγκεκριμένες ουσίες έχουν παρουσιάσει δράση εναντίον ορισμένων βακτηρίων και μυκήτων. Οι επιστήμονες εξετάζουν εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επηρεάζουν τις κυτταρικές μεμβράνες διαφόρων μικροοργανισμών.
Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να δρα μια ουσία εναντίον μικροβίων σε ένα εργαστηριακό δοχείο και στο να αποτελεί αποτελεσματικό φάρμακο για μια λοίμωξη στον άνθρωπο.
Μπορούμε να αποκαλούμε το θυμάρι «φυσικό αντιβιοτικό»;
Ο όρος είναι παραπλανητικός όταν χρησιμοποιείται με την έννοια ότι το θυμάρι μπορεί να αντικαταστήσει τα αντιβιοτικά.
Τα αντιβιοτικά είναι φάρμακα με συγκεκριμένες δραστικές ουσίες, δόσεις, ενδείξεις και αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα εναντίον συγκεκριμένων βακτηριακών λοιμώξεων.
Το γεγονός ότι η θυμόλη ή άλλα συστατικά του θυμαριού παρουσιάζουν αντιμικροβιακές ιδιότητες σε εργαστηριακές δοκιμές δεν σημαίνει ότι ένα φλιτζάνι αφέψημα θυμαριού μπορεί να θεραπεύσει μια βακτηριακή λοίμωξη.
Για τον ίδιο λόγο, δεν πρέπει να διακόπτεται ή να αντικαθίσταται αντιβιοτική θεραπεία που έχει δοθεί από γιατρό με κάποιο βότανο.
Μπορεί το θυμάρι να βοηθήσει στον βήχα;
Εδώ υπάρχουν πιο συγκεκριμένα δεδομένα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει αξιολογήσει παρασκευάσματα από Thymus vulgaris και Thymus zygis.
Με βάση τη μακρόχρονη παραδοσιακή χρήση τους, ορισμένα παρασκευάσματα θυμαριού μπορούν να χρησιμοποιούνται για παραγωγικό βήχα που σχετίζεται με κοινό κρυολόγημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θεραπεύουν την αιτία κάθε βήχα. Τα διαθέσιμα κλινικά στοιχεία για το θυμάρι μόνο του δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να αποδεικνύουν αποτελεσματικότητα για όλες τις αναπνευστικές λοιμώξεις.
Αν ο βήχας επιμένει, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από δύσπνοια, υψηλό πυρετό ή άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Το αιθέριο έλαιο θυμαριού δεν είναι το ίδιο με το βότανο
Έχει σημασία να ξεχωρίζουμε το αποξηραμένο θυμάρι που χρησιμοποιούμε στο φαγητό από το αιθέριο έλαιο θυμαριού.
Το αιθέριο έλαιο είναι πολύ πιο συμπυκνωμένο και περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις δραστικών συστατικών. Γι’ αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένα απλό τρόφιμο.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναφέρει ότι παρασκευάσματα με αιθέριο έλαιο θυμαριού μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή ερεθισμό του δέρματος. Η χρήση τους πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του συγκεκριμένου εγκεκριμένου προϊόντος.
Μπορούμε να απολυμάνουμε τα χέρια μας με θυμάρι;
Όχι με τις σπιτικές συνταγές που συχνά κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Ένα μείγμα από νερό, θυμάρι και αλάτι δεν έχει αποδειχθεί ότι απολυμαίνει αποτελεσματικά τα χέρια και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αντί για κανονικό πλύσιμο.
Για την καθημερινή υγιεινή, η ασφαλής επιλογή παραμένει το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό. Όταν αυτό δεν είναι δυνατό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλο αντισηπτικό χεριών με τουλάχιστον 60% αλκοόλη.
Και τι ισχύει για τις επιφάνειες του σπιτιού;
Το ίδιο ισχύει και εδώ. Το ότι το αιθέριο έλαιο θυμαριού παρουσιάζει δράση εναντίον μικροοργανισμών σε εργαστηριακά πειράματα δεν σημαίνει ότι νερό με αποξηραμένο θυμάρι αποτελεί αποτελεσματικό απολυμαντικό επιφανειών.
Για τον τακτικό καθαρισμό των επιφανειών χρησιμοποιούμε προϊόντα σχεδιασμένα και ελεγμένα για αυτόν τον σκοπό, ακολουθώντας τις οδηγίες τους.
Δεν γνωρίζουμε τη συγκέντρωση δραστικών ουσιών σε ένα αυτοσχέδιο μείγμα, ούτε αν παραμένει σε επαφή με την επιφάνεια για τον απαραίτητο χρόνο ώστε να είναι αποτελεσματικό.
Τι γνωρίζουμε για τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες;
Το θυμάρι περιέχει φαινολικές ενώσεις και άλλα φυτικά συστατικά που παρουσιάζουν αντιοξειδωτική δραστηριότητα σε εργαστηριακές μελέτες.
Τα αντιοξειδωτικά μπορούν να περιορίζουν χημικές αντιδράσεις που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση θυμαριού από μόνη της προλαμβάνει συγκεκριμένες ασθένειες ή «προστατεύει» ολόκληρο τον οργανισμό.
Στη διατροφή, μεγαλύτερη σημασία έχει η συνολική ποικιλία τροφίμων φυτικής προέλευσης και όχι ένα μεμονωμένο βότανο.

Πώς μπορείτε να βάλετε το θυμάρι στη διατροφή σας;
Ο ασφαλέστερος και πιο απλός τρόπος να χρησιμοποιήσετε το θυμάρι είναι αυτός για τον οποίο είναι γνωστό εδώ και αιώνες: ως αρωματικό βότανο στη μαγειρική.
Μπορείτε να το προσθέσετε:
- σε κοτόπουλο και κρέας,
- σε ψάρια,
- σε πατάτες και ψητά λαχανικά,
- σε όσπρια και σούπες,
- σε σάλτσες και μαρινάδες,
- σε σαλάτες μαζί με άλλα αρωματικά βότανα.
Το αποξηραμένο θυμάρι που χρησιμοποιείται σε φυσιολογικές ποσότητες στη μαγειρική δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται σαν φάρμακο. Προσθέτει κυρίως άρωμα και γεύση και αποτελεί έναν εύκολο τρόπο να χρησιμοποιούμε λιγότερο αλάτι σε ορισμένα πιάτα.
Τι πρέπει τελικά να κρατήσουμε για το θυμάρι και τα μικρόβια;
Το θυμάρι είναι πράγματι ένα ενδιαφέρον φυτό. Η θυμόλη, η καρβακρόλη και άλλα συστατικά του έχουν παρουσιάσει αντιμικροβιακή και αντιοξειδωτική δράση σε εργαστηριακές μελέτες, ενώ ορισμένα τυποποιημένα παρασκευάσματα έχουν παραδοσιακή χρήση για τον παραγωγικό βήχα του κρυολογήματος.
Από αυτό όμως μέχρι τον ισχυρισμό ότι «εξαφανίζει τα μικρόβια», θεραπεύει λοιμώξεις ή λειτουργεί σαν φυσικό αντιβιοτικό υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Το θυμάρι μπορεί να έχει θέση στην κουζίνα και σε ορισμένα εγκεκριμένα φυτικά παρασκευάσματα. Δεν πρέπει όμως να αντικαθιστά αντιβιοτικά, αντισηπτικά ή άλλες θεραπείες όταν αυτές είναι πραγματικά απαραίτητες.
Πηγές:












