Στη βόρεια Ελλάδα υπάρχει ένα μέρος όπου ο χειμώνας δεν είναι απλώς εποχή. Είναι τρόπος ζωής.
Το Κάτω Νευροκόπι στη Δράμα έχει κερδίσει εδώ και χρόνια το προσωνύμιο «Σιβηρία της Ελλάδας» – και όχι άδικα. Οι θερμοκρασίες που καταγράφονται εκεί σχεδόν κάθε χειμώνα είναι από τις χαμηλότερες σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι θερμοκρασίες που παγώνουν… το θερμόμετρο
Το Κάτω Νευροκόπι έχει δει τον υδράργυρο να κατρακυλά σε επίπεδα που σπάνια συναντάμε στην Ελλάδα.
-
Ιανουάριος 2017: -18°C
-
Πρωτοχρονιά 2019: -21°C
-
Χριστούγεννα 2021: -11°C
-
Δεκέμβριος 2005: -21°C
Κατά καιρούς έχει κυκλοφορήσει ο ισχυρισμός ότι η θερμοκρασία έφτασε και τους -28°C. Ωστόσο, επίσημα η χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα παραμένει το -27,8°C της Πτολεμαΐδα το 1963.
Αυτό όμως δεν μειώνει τη σκληρότητα του κλίματος στο Νευροκόπι. Για τα ελληνικά δεδομένα, οι συνθήκες είναι πραγματικά ακραίες.
Χειμώνας που κρατά… μισό χρόνο
Στις περισσότερες περιοχές της χώρας, ο χειμώνας διαρκεί τρεις μήνες. Στο Κάτω Νευροκόπι μπορεί να κρατήσει 6 έως 7 μήνες.
Το κρύο ξεκινά συνήθως από τον Οκτώβριο και φτάνει μέχρι τον Απρίλιο. Υπάρχουν χρονιές που αγγίζει ακόμη και τον Μάιο.
Και ναι, έχει καταγραφεί χιονόπτωση στα τέλη Ιουνίου. Το 1996 το φαινόμενο ήταν τόσο εντυπωσιακό, που χρόνια αργότερα έγινε ερώτηση στο τηλεπαιχνίδι Ποιος θέλει να γίνει Εκατομμυριούχος.
Δεν μιλάμε απλώς για χαμηλές θερμοκρασίες. Μιλάμε για παρατεταμένη παγωνιά, με χιόνια που συχνά φτάνουν τα δύο μέτρα.
Γιατί κάνει τόσο κρύο στο Νευροκόπι;
Οι μετεωρολόγοι εξηγούν το φαινόμενο με απλό τρόπο.
Το Νευροκόπι βρίσκεται σε οροπέδιο, σε υψόμετρο 559 μέτρων. Γύρω του υψώνονται βουνά που λειτουργούν σαν φυσικό «τείχος».
Αυτό σημαίνει ότι:
-
Οι θερμές αέριες μάζες δυσκολεύονται να εισέλθουν.
-
Ο ψυχρός αέρας εγκλωβίζεται στην περιοχή.
-
Δημιουργείται ένα έντονο μικροκλίμα με χαμηλές θερμοκρασίες για μεγάλα διαστήματα.
Το αποτέλεσμα είναι συνθήκες που θυμίζουν – τηρουμένων των αναλογιών – σιβηρικό τοπίο.
Η καθημερινότητα στους -20°C
Για τους περίπου 2.157 κατοίκους, το κρύο δεν είναι είδηση. Είναι ρουτίνα.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο η θερμοκρασία, αλλά το κόστος θέρμανσης. Οι ανάγκες σε καύσιμα είναι αυξημένες και η ενεργειακή επιβάρυνση σημαντική.
Ωστόσο, οι κάτοικοι έχουν μάθει να ζουν με το κλίμα τους. Τα σπίτια είναι προσαρμοσμένα στις συνθήκες, οι μετακινήσεις οργανώνονται ανάλογα με τον καιρό και η ζωή συνεχίζεται, ακόμα κι όταν το τοπίο είναι ολόλευκο.
Το κρύο που γεννά… χρυσάφι
Το παράδοξο είναι ότι αυτές οι ακραίες συνθήκες έχουν δώσει στην περιοχή ένα από τα πιο πολύτιμα προϊόντα της Ελλάδας.
Οι πατάτες Νευροκοπίου έχουν αναγνωριστεί ως προϊόν Π.Γ.Ε. (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη) από το 2002.
Το μακρύ διάστημα χιονόπτωσης λειτουργεί ευεργετικά:
-
Το έδαφος «ξεκουράζεται».
-
Δεν επιτρέπεται διπλή σοδειά.
-
Το κρύο ενισχύει το άμυλο και τα ιχνοστοιχεία.
Οι ποικιλίες Spunta, Agria και Lizeta έχουν αποκτήσει φήμη όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, χάρη στη γεύση και την ποιότητά τους.
Με απλά λόγια, το ψύχος που δυσκολεύει την καθημερινότητα, γίνεται πλεονέκτημα στη γεωργία.
Μύθος ή πραγματικότητα η «Σιβηρία της Ελλάδας»;
Ο χαρακτηρισμός μπορεί να ξεκίνησε ως δημοσιογραφικός τίτλος, όμως με τα χρόνια καθιερώθηκε.
Μάλιστα, το 2021 ο ίδιος ο δήμαρχος της περιοχής χρησιμοποίησε επίσημα τον όρο σε επιστολή προς το υπουργείο Οικονομικών, δείχνοντας ότι το προσωνύμιο έχει πλέον γίνει μέρος της ταυτότητας του τόπου.
Το Κάτω Νευροκόπι δεν είναι απλώς ένα κρύο χωριό. Είναι ένα μοναδικό μικροκλίμα μέσα στην Ελλάδα.
Ένας τόπος όπου ο χειμώνας κρατά περισσότερο, το θερμόμετρο κατεβαίνει πιο χαμηλά και η φύση λειτουργεί με τους δικούς της κανόνες.
Και ίσως τελικά, αυτή η «Σιβηρία» να είναι ένας από τους πιο ξεχωριστούς θησαυρούς της ελληνικής γης
