Ο «αληθινός» Σκρουτζ: η απίστευτη ζωή του Τζον Μέγκοτ που ενέπνευσε έναν θρύλο
Όταν ακούτε το όνομα Σκρουτζ, το μυαλό σας πάει κατευθείαν σε έναν γκρινιάρη, φιλάργυρο γέρο που μισεί τα Χριστούγεννα. Κι όμως, πίσω από τον λογοτεχνικό ήρωα του Κάρολου Ντίκενς φαίνεται πως υπήρξε ένας πραγματικός άνθρωπος.
Το όνομά του ήταν Τζον Μέγκοτ. Και η ζωή του ήταν ακόμη πιο ακραία απ’ ό,τι θα φανταζόσασταν.
Ποιος ήταν ο Τζον Μέγκοτ
Ο Τζον Μέγκοτ γεννήθηκε στην Αγγλία τον Απρίλιο του 1714. Ο πατέρας του ήταν γνωστός ζυθοποιός στο Λονδίνο και η μητέρα του προερχόταν από οικογένεια πολιτικών.
Έμεινε ορφανός πολύ μικρός. Πριν καν κλείσει τα πέντε του χρόνια, είχε χάσει και τους δύο γονείς του.
Η περιουσία που κληρονόμησε ήταν ήδη μεγάλη. Όμως δεν σταμάτησε εκεί.
Στην πορεία κατάφερε να εξασφαλίσει και την κληρονομιά του θείου του, Χάρβεϊ Ελβς. Μάλιστα άλλαξε το επώνυμό του από Μέγκοτ σε Ελβς, για να διασφαλίσει τη συνέχεια του ονόματος και – όπως αποδείχθηκε – της περιουσίας.
Όταν ο θείος του πέθανε, ο Μέγκοτ βρέθηκε με σχεδόν ένα εκατομμύριο στερλίνες. Για την εποχή, ήταν ασύλληπτο ποσό.
Από τη χλιδή στην απόλυτη τσιγκουνιά
Κι όμως, παρά τον τεράστιο πλούτο, ο Τζον Μέγκοτ δεν έζησε ως μεγιστάνας.
Στα νιάτα του απολάμβανε τα πάντα. Φοίτησε σε ιδιωτικό σχολείο στο Γουεστμίνστερ, ταξίδεψε στην Ευρώπη, φορούσε ακριβά ρούχα και σύχναζε στα καλύτερα σαλόνια του Λονδίνου.
Δεν δίσταζε να παίζει μεγάλα ποσά στον τζόγο. Και συχνά τα έχανε.
Κάποια στιγμή όμως, όλα άλλαξαν.
Ο Μέγκοτ γύρισε την πλάτη στη χλιδή. Έκοψε δραστικά τα έξοδά του, όχι επειδή δεν είχε χρήματα, αλλά από επιλογή.
Άφησε τα μεταξωτά ρούχα και άρχισε να φορά μπαλωμένα και φθαρμένα. Ζητούσε παλιόρουχα από συγγενείς του. Απέφευγε κάθε περιττή δαπάνη.
Έγινε σχεδόν εμμονικός με την οικονομία.
Οι ακραίες συνήθειες που σόκαραν την Αγγλία
Οι ιστορίες για τον Τζον Μέγκοτ ακούγονται σήμερα απίστευτες.
Για να γλιτώσει χρήματα από τρόφιμα, αγόραζε ολόκληρα ζώα και τα κατανάλωνε για μέρες. Ακόμα κι όταν το κρέας είχε αρχίσει να αλλοιώνεται.
Μιλάμε για εποχή χωρίς ψυγεία.
Λέγεται μάλιστα ότι σε ορισμένες περιπτώσεις έτρωγε πουλιά που είχαν ήδη πεθάνει ή είχαν αρπαχτεί από αρουραίους.
Κι όμως, αυτός ο άνθρωπος είχε περισσότερα από 100 ακίνητα.
Δεν έμενε σε κανένα από αυτά. Δεν τα φρόντιζε. Δεν τα απολάμβανε.
Προτιμούσε να ζει λιτά και σχεδόν ασκητικά.
Ακόμα και το άλογό του το χρησιμοποιούσε με φειδώ. Αν δεν έβρεχε, περπατούσε για να μην πληρώσει για πέταλα.
Ο γάμος, τα παιδιά και η απόλυτη οικονομία
Ο Τζον Μέγκοτ δεν παντρεύτηκε ποτέ.
Πίστευε ότι ο γάμος συνεπάγεται έξοδα. Και τα έξοδα, για εκείνον, ήταν κάτι που έπρεπε να αποφεύγονται.
Απέκτησε δύο νόθους γιους, αλλά αρνήθηκε να πληρώσει για την εκπαίδευσή τους. Ακόμη κι εκεί, προτίμησε την οικονομία.
Είναι ειρωνικό ότι ένας άνθρωπος με τεράστια περιουσία επέλεξε να ζει σαν να μην είχε τίποτα.
Η πολιτική καριέρα χωρίς προνόμια
Το 1774 εκλέχθηκε στο Βρετανικό Κοινοβούλιο.
Θα περίμενε κανείς ότι θα απολάμβανε τα προνόμια της θέσης του. Όμως έκανε το ακριβώς αντίθετο.
Απέρριψε κρατική χρηματοδότηση και προνόμια. Κατά τη διάρκεια των 12 ετών που υπηρέτησε, ξόδευε μόνο τα απολύτως απαραίτητα για το μεσημεριανό του γεύμα.
Τίποτα παραπάνω.
Μετά την αποχώρησή του από την πολιτική, συνέχισε να δανείζει μεγάλα ποσά. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 1786 είχε δανείσει πάνω από 150.000 λίρες.
Και όμως, στην προσωπική του ζωή παρέμενε ακραία λιτός.
Ένας πλούσιος που πέθανε σαν φτωχός
Ο Τζον Μέγκοτ πέθανε το 1789.
Παρά την αστρονομική του περιουσία, οι συνθήκες της ζωής του έδιναν την εικόνα ενός ανθρώπου σχεδόν «πάμπτωχου».
Είχε κρυμμένα χρήματα σε διάφορα σημεία του σπιτιού του. Ήταν τόσα πολλά, που συχνά δεν θυμόταν πού τα είχε βάλει.
Περνούσε νύχτες φωνάζοντας σε ανύπαρκτους ληστές ότι δεν θα του τα έκλεβαν.
Άφησε στους δύο γιους του από 500.000 λίρες στον καθένα.
Στο γράμμα που τους άφησε, έδειχνε πως πίστευε ότι τους χάριζε αυτό που πραγματικά ήθελαν: τα χρήματα.
Εκείνοι, πάντως, ξόδεψαν την περιουσία μέσα σε λίγα χρόνια.
Η σχέση με τον Σκρουτζ του Ντίκενς
Ο Εμπενίζερ Σκρουτζ του Ντίκενς είναι ένας φανταστικός χαρακτήρας. Όμως πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι ο Τζον Μέγκοτ αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης.
Σε αντίθεση με τον λογοτεχνικό ήρωα, ο Μέγκοτ δεν γνώρισε καμία χριστουγεννιάτικη μεταμόρφωση. Δεν άλλαξε ποτέ στάση ζωής.
Μετά τον θάνατό του, συγγραφείς όπως ο Τζόζεφ Άντισον και ο Ρίτσαρντ Στιλ τον χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα προς αποφυγή.
Έγινε σχεδόν σύμβολο. Ο άνθρωπος που θυσίασε τη χαρά της ζωής για τη συσσώρευση πλούτου.
Η ιστορία του Τζον Μέγκοτ μάς θυμίζει κάτι απλό αλλά δυνατό.
Ο πλούτος από μόνος του δεν σημαίνει τίποτα, αν δεν μπορείτε να τον ζήσετε.
