Το άγχος, ο θυμός, η θλίψη και η συνεχής ανησυχία δεν επηρεάζουν μόνο τη διάθεσή μας. Μπορούν να επηρεάσουν και το σώμα μας, προκαλώντας συμπτώματα που πολλές φορές δεν συνδέουμε αμέσως με την ψυχική μας κατάσταση.
Η αρχαία ινδική παράδοση της Αγιουρβέδα δίνει ιδιαίτερη σημασία στη σχέση σώματος και νου. Όμως, τι πραγματικά γνωρίζει η σύγχρονη επιστήμη για τη σύνδεση των συναισθημάτων με τις ασθένειες; Και πόσο μπορούμε να βοηθήσουμε την υγεία μας αλλάζοντας τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητα;
Τι είναι η Αγιουρβέδα και πώς συνδέει τα συναισθήματα με την υγεία;
Η Αγιουρβέδα είναι ένα παραδοσιακό σύστημα υγείας που αναπτύχθηκε στην Ινδία πριν από χιλιάδες χρόνια. Βασίζεται στην ιδέα ότι η σωματική και η ψυχική κατάσταση του ανθρώπου συνδέονται στενά και δίνει έμφαση στη διατροφή, στον τρόπο ζωής και στην εσωτερική ισορροπία.
Στο πλαίσιο αυτής της παράδοσης, τα συναισθήματα θεωρούνται σημαντικό μέρος της συνολικής ευεξίας. Ωστόσο, ορισμένοι ισχυρισμοί που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο προχωρούν πολύ περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα προκαλούν συγκεκριμένες ασθένειες.
Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι η ζήλια προκαλεί καρκίνο, η εκδικητικότητα ασθένειες του λαιμού ή η σκληρότητα επιληψία. Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν υποστηρίζονται από αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα.
Οι ασθένειες δεν αποτελούν τιμωρία για τον χαρακτήρα ή τα συναισθήματα ενός ανθρώπου. Έχουν συχνά σύνθετες αιτίες, στις οποίες μπορεί να συμμετέχουν γενετικοί, βιολογικοί, περιβαλλοντικοί και άλλοι παράγοντες.
Πώς επηρεάζει πραγματικά το άγχος το σώμα μας;
Η σχέση ανάμεσα στην ψυχική κατάσταση και στη σωματική υγεία είναι πραγματική. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε αρνητικό συναίσθημα προκαλεί κάποια συγκεκριμένη ασθένεια.
Όταν αντιμετωπίζουμε μια δύσκολη κατάσταση, ο οργανισμός ενεργοποιεί τη φυσιολογική αντίδραση στο στρες. Η καρδιά μπορεί να χτυπά πιο γρήγορα, οι μύες να σφίγγονται και η αναπνοή να αλλάζει.
Αυτές οι αντιδράσεις μάς βοηθούν να ανταποκριθούμε σε μια πρόκληση. Όταν όμως το άγχος διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία και την καθημερινότητά μας.
1. Άγχος και προβλήματα στο στομάχι
Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι όταν αγχώνονται εμφανίζουν πόνο στην κοιλιά, ναυτία ή αλλαγές στη λειτουργία του εντέρου.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος και το πεπτικό σύστημα επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους. Το στρες μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα και την ευαισθησία του εντέρου, ενώ μπορεί να επιδεινώσει ορισμένα ήδη υπάρχοντα πεπτικά προβλήματα.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε πόνος στο στομάχι οφείλεται στο άγχος. Τα επίμονα ή έντονα συμπτώματα χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
2. Θυμός, ένταση και καρδιαγγειακό σύστημα
Όταν θυμώνουμε έντονα, ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση μπορεί να αυξηθούν προσωρινά. Πρόκειται για μέρος της φυσιολογικής αντίδρασης του οργανισμού σε μια κατάσταση έντασης.
Το παρατεταμένο στρες μπορεί να επιβαρύνει την καρδιαγγειακή υγεία, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με κακό ύπνο, κάπνισμα, έλλειψη άσκησης ή άλλους παράγοντες κινδύνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που θυμώνει συχνά θα εμφανίσει υποχρεωτικά καρδιοπάθεια. Ούτε ότι η ηρεμία μπορεί να αντικαταστήσει την πρόληψη και την ιατρική φροντίδα.
3. Συνεχής ανησυχία και δυσκολίες στον ύπνο
Ένα από τα πιο συνηθισμένα αποτελέσματα του παρατεταμένου άγχους είναι η δυσκολία στον ύπνο. Οι επίμονες σκέψεις μπορεί να μας κρατούν ξύπνιους ή να προκαλούν συχνές αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί με τη σειρά του να αυξήσει την ευερεθιστότητα και να δυσκολέψει τη διαχείριση του στρες. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος που επηρεάζει τόσο την ψυχολογία όσο και τη σωματική ευεξία.
4. Ψυχική ένταση και πονοκέφαλοι
Όταν βρισκόμαστε υπό πίεση, οι μύες στον αυχένα, στους ώμους και στο κεφάλι μπορεί να παραμένουν σφιγμένοι. Η μυϊκή ένταση και το στρες μπορούν να συνδέονται με ορισμένους πονοκεφάλους.
Η ξεκούραση, η κίνηση και οι τεχνικές χαλάρωσης μπορεί να βοηθήσουν. Ωστόσο, οι συχνοί, ασυνήθιστοι ή ιδιαίτερα έντονοι πονοκέφαλοι δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην ψυχολογία.
5. Χρόνιο στρες και δερματικά προβλήματα
Το δέρμα μπορεί επίσης να επηρεάζεται από το στρες. Σε ορισμένους ανθρώπους, περίοδοι έντονης ψυχικής πίεσης συνοδεύονται από επιδείνωση δερματικών προβλημάτων, όπως το έκζεμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα δερματικά νοσήματα προκαλούνται από κακές σκέψεις ή από τον χαρακτήρα μας. Η αντιμετώπισή τους μπορεί να απαιτεί δερματολογική θεραπεία, ανεξάρτητα από τη διαχείριση του άγχους.
Μπορούν η ζήλια, ο θυμός ή η θλίψη να προκαλέσουν καρκίνο;
Ένας από τους πιο επικίνδυνους μύθους γύρω από την υγεία είναι ότι τα αρνητικά συναισθήματα αποτελούν άμεση αιτία σοβαρών ασθενειών, όπως ο καρκίνος.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, δεν υπάρχουν πειστικά επιστημονικά στοιχεία ότι η θετική ή αρνητική στάση ενός ανθρώπου καθορίζει τον κίνδυνο να εμφανίσει καρκίνο ή να πεθάνει από αυτόν.
Ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει καρκίνο μπορεί φυσιολογικά να αισθάνεται φόβο, θυμό, θλίψη ή απογοήτευση. Δεν χρειάζεται να είναι συνεχώς αισιόδοξος για να θεωρείται ότι προσπαθεί να προστατεύσει την υγεία του.
Κανένας ασθενής δεν ευθύνεται για την ασθένειά του επειδή σκέφτηκε αρνητικά ή επειδή δεν κατάφερε να διαχειριστεί τα συναισθήματά του.
Μπορεί η θετική σκέψη να θεραπεύσει ασθένειες;
Η αισιοδοξία και η ψυχική υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν έναν άνθρωπο να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις, να διαχειριστεί καλύτερα το άγχος και να φροντίσει περισσότερο τον εαυτό του.
Δεν υπάρχει όμως επιστημονική απόδειξη ότι οι θετικές σκέψεις εκπέμπουν κάποια θεραπευτική συχνότητα ή ότι μπορούν από μόνες τους να εξαφανίσουν τον καρκίνο, τον διαβήτη και άλλες σοβαρές παθήσεις.
Η ψυχική ευεξία είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί υποκατάστατο των φαρμάκων, των εξετάσεων ή των θεραπειών που συνιστούν οι γιατροί.
Τρεις απλοί τρόποι για να φροντίσουμε την ψυχική μας ισορροπία
Παρότι οι υπερβολικοί ισχυρισμοί γύρω από τη θεραπευτική δύναμη των σκέψεων δεν τεκμηριώνονται, υπάρχουν απλές καθημερινές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους.
1. Αφιερώστε πέντε λεπτά για να καταγράψετε τα συναισθήματά σας
Στο τέλος της ημέρας, μπορείτε να γράψετε σε ένα τετράδιο όσα σας προβλημάτισαν και όσα σας έκαναν να αισθανθείτε όμορφα.
Δεν χρειάζεται να αναζητάτε αρνητικά στοιχεία στον χαρακτήρα σας. Στόχος είναι να κατανοείτε καλύτερα τις αντιδράσεις σας και να αναγνωρίζετε τις καταστάσεις που σας προκαλούν πίεση.
Μπορείτε επίσης να σκεφτείτε τι θα θέλατε να κάνετε διαφορετικά την επόμενη ημέρα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως μια απλή άσκηση αυτοπαρατήρησης.
2. Δώστε περισσότερο χώρο σε όσα σας ευχαριστούν
Η καθημερινότητα πολλές φορές γεμίζει με υποχρεώσεις, δυσάρεστες ειδήσεις και προβλήματα. Μέσα σε όλα αυτά, είναι εύκολο να ξεχάσουμε τις δραστηριότητες που μας προσφέρουν χαρά.
Ένας περίπατος, μια συζήτηση με αγαπημένα πρόσωπα, η μουσική ή ένα αγαπημένο χόμπι μπορούν να αποτελέσουν μικρές ευκαιρίες χαλάρωσης.
Δεν χρειάζεται να αγνοούμε τις δυσκολίες ούτε να προσποιούμαστε ότι όλα είναι καλά. Η ουσιαστική φροντίδα του εαυτού μας περιλαμβάνει και την αποδοχή των δυσάρεστων συναισθημάτων.
3. Δοκιμάστε τον διαλογισμό ή απλές ασκήσεις χαλάρωσης
Ο διαλογισμός και οι ασκήσεις ενσυνειδητότητας μπορούν να βοηθήσουν ορισμένους ανθρώπους να μειώσουν το στρες και να διαχειριστούν καλύτερα τις σκέψεις τους.
Μπορείτε να ξεκινήσετε με λίγα λεπτά σε ένα ήσυχο μέρος. Καθίστε αναπαυτικά, παρατηρήστε την αναπνοή σας και προσπαθήστε να επαναφέρετε ήρεμα την προσοχή σας στο παρόν κάθε φορά που το μυαλό σας περιπλανιέται.
Δεν υπάρχει λόγος να πιέζετε τον εαυτό σας να σταματήσει να σκέφτεται. Ο στόχος είναι να παρατηρείτε όσα συμβαίνουν χωρίς να τα κρίνετε συνεχώς.
Ο διαλογισμός δεν θεραπεύει από μόνος του τις ασθένειες, αλλά μπορεί να αποτελεί ένα χρήσιμο συμπλήρωμα της καθημερινής φροντίδας της ψυχικής υγείας.
Η υγεία δεν εξαρτάται μόνο από τις σκέψεις μας
Το σώμα και το μυαλό επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους. Η παρατεταμένη ψυχική πίεση μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο, τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος και τη γενικότερη ευεξία μας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι ασθένειες αρχίζουν από αρνητικές σκέψεις ή ότι μπορούν να εξαφανιστούν με μια αλλαγή στη συμπεριφορά μας.
Η ουσιαστική φροντίδα της υγείας περιλαμβάνει ισορροπημένη διατροφή, σωματική δραστηριότητα, επαρκή ύπνο, ψυχική υποστήριξη και κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
Εάν το άγχος επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά μας, η βοήθεια από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί επίσης να είναι πολύτιμη.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε κάθε ασθένεια ή κάθε δύσκολη κατάσταση που εμφανίζεται στη ζωή μας. Μπορούμε όμως να μάθουμε να φροντίζουμε καλύτερα τον εαυτό μας, χωρίς ενοχές και χωρίς να απαιτούμε από τον εαυτό μας να είναι πάντα θετικός.
Πηγές:
