Το Αιγαίο Πέλαγος έχει πρωταγωνιστήσει σε μερικές από τις πιο εντυπωσιακές δορυφορικές εικόνες της NASA. Σε μία από αυτές, η θάλασσα γύρω από τα ελληνικά νησιά μοιάζει να έχει μετατραπεί σε έναν τεράστιο ασημένιο καθρέφτη, με φωτεινές λωρίδες να απλώνονται ανάμεσα στις ακτές.
Το θέαμα δεν οφείλεται σε κάποιο μυστηριώδες φως ούτε σε αλλαγή του χρώματος της θάλασσας. Πρόκειται για ένα πραγματικό οπτικό φαινόμενο που ονομάζεται sunglint και δημιουργείται όταν το ηλιακό φως αντανακλάται στην επιφάνεια του νερού. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα που συνδυάζει την ομορφιά του ελληνικού τοπίου με ένα ενδιαφέρον μάθημα φυσικής.
Το φαινόμενο sunglint που κάνει το Αιγαίο να λάμπει
Το sunglint, δηλαδή η κατοπτρική ανάκλαση του ηλιακού φωτός, εμφανίζεται όταν οι ακτίνες του Ήλιου αντανακλώνται στην επιφάνεια της θάλασσας και κατευθύνονται προς τον αισθητήρα ενός δορυφόρου.
Όταν το νερό είναι σχετικά ήρεμο, η επιφάνειά του λειτουργεί περισσότερο σαν καθρέφτης. Έτσι, μεγάλο μέρος του φωτός αντανακλάται προς συγκεκριμένη κατεύθυνση και μπορεί να φτάσει στο όργανο που καταγράφει την εικόνα.
Αντίθετα, όταν υπάρχουν πολλοί κυματισμοί και αναταράξεις, το φως διασκορπίζεται σε περισσότερες κατευθύνσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες περιοχές να εμφανίζονται πιο σκοτεινές στη δορυφορική φωτογραφία.
Η εναλλαγή ανάμεσα στις φωτεινές και στις σκοτεινές περιοχές δημιουργεί τα εντυπωσιακά ασημένια σχέδια που βλέπουμε στο Αιγαίο.
Πώς τα ελληνικά νησιά δημιουργούν φωτεινές λωρίδες στη θάλασσα
Η NASA έχει εξηγήσει ότι τα ιδιαίτερα σχήματα που σχηματίζονται γύρω από τα νησιά του Αιγαίου σχετίζονται με τους ανέμους και την επίδραση της μορφολογίας του εδάφους στην κίνησή τους.
Το καλοκαίρι, στο Αιγαίο επικρατούν συχνά οι ετησίες άνεμοι, γνωστοί ως μελτέμια. Πρόκειται για ανέμους που πνέουν κυρίως από βόρειες κατευθύνσεις και επηρεάζουν σημαντικά τις θαλάσσιες συνθήκες.
Καθώς οι άνεμοι συναντούν τα νησιά και τα βουνά τους, επιβραδύνονται ή αλλάζουν κατεύθυνση. Πίσω από τα νησιά δημιουργούνται περιοχές όπου η ένταση του ανέμου είναι μικρότερη.
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «σκιά ανέμου».
Στις υπήνεμες πλευρές των νησιών, που με βόρειους ανέμους βρίσκονται συνήθως προς τον νότο, η επιφάνεια της θάλασσας μπορεί να παρουσιάζει μικρότερους κυματισμούς.
Αυτές οι πιο ήρεμες περιοχές αντανακλούν το ηλιακό φως διαφορετικά από τις γειτονικές ταραγμένες θάλασσες, δημιουργώντας φωτεινές λωρίδες που μπορούν να αποτυπωθούν ακόμη και από το διάστημα.

Η εντυπωσιακή δορυφορική παρατήρηση της NASA
Στις 9 Ιουλίου 2017, το NASA Earth Observatory δημοσίευσε μια εντυπωσιακή εικόνα με τίτλο «Sunglint on the Aegean and Mediterranean».
Η φωτογραφία είχε ληφθεί στις 6 Ιουλίου 2017 από τον δορυφόρο Terra, με το επιστημονικό όργανο MODIS, και απεικόνιζε την περιοχή της Κρήτης και των νησιών του Αιγαίου.
Στην εικόνα, οι διαφορετικές συνθήκες ανέμου και κυματισμού δημιούργησαν χαρακτηριστικές φωτεινές και σκοτεινές επιφάνειες. Η NASA εξήγησε ότι οι φωτεινότερες περιοχές αντιστοιχούσαν σε πιο ήρεμη θάλασσα που αντανακλούσε περισσότερο φως προς τον δορυφόρο.
Οι σκοτεινότερες ζώνες μπορούσαν να σχετίζονται με αναταράξεις του νερού, διαφοροποιήσεις στην ένταση του ανέμου ή αλλαγές στη μορφολογία των νησιών που επηρέαζαν τη ροή του αέρα.
Παρόμοιες εικόνες του Αιγαίου έχουν καταγραφεί και άλλες χρονιές, καθώς το φαινόμενο μπορεί να επαναλαμβάνεται όταν συνδυάζονται κατάλληλα η θέση του Ήλιου, η γωνία παρατήρησης και οι συνθήκες στην επιφάνεια της θάλασσας.
Τι μπορούν να μάθουν οι επιστήμονες από αυτές τις εικόνες;
Το sunglint δεν προσφέρει μόνο εντυπωσιακές φωτογραφίες. Μπορεί επίσης να βοηθήσει τους επιστήμονες να παρατηρήσουν αλλαγές στην επιφάνεια της θάλασσας που σχετίζονται με την κίνηση του αέρα και του νερού.
Για παράδειγμα, τα φωτεινά μοτίβα μπορούν να αποκαλύψουν πώς επηρεάζουν τα νησιά την κατεύθυνση των ανέμων και πού σχηματίζονται περιοχές με μεγαλύτερη ή μικρότερη θαλάσσια αναταραχή.
Ωστόσο, το ίδιο φαινόμενο μπορεί να αποτελέσει και πρόβλημα για τις δορυφορικές μετρήσεις. Η πολύ έντονη αντανάκλαση δυσκολεύει μερικές φορές την παρατήρηση του πραγματικού χρώματος του νερού και την ανάλυση χαρακτηριστικών όπως η παρουσία φυτοπλαγκτού.
Γι’ αυτό οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ειδικές μεθόδους επεξεργασίας ώστε να αναγνωρίζουν και, όταν χρειάζεται, να απομακρύνουν την επίδραση του sunglint από τα δεδομένα τους.
Το Αιγαίο αποκαλύπτει την ομορφιά του ακόμη και από το διάστημα
Από την επιφάνεια της Γης, το Αιγαίο είναι γνωστό για τα καταγάλανα νερά, τα νησιά και τις εντυπωσιακές ακτογραμμές του. Από το διάστημα, όμως, μπορεί να αποκαλύψει μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Οι ασημένιες αντανακλάσεις και οι μακριές φωτεινές λωρίδες δείχνουν πώς τρία απλά στοιχεία, ο ήλιος, ο άνεμος και η θάλασσα, μπορούν να δημιουργήσουν ένα εξαιρετικά όμορφο αποτέλεσμα.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτά τα σχέδια δεν είναι σταθερά. Μεταβάλλονται ανάλογα με τον καιρό, την κατάσταση της θάλασσας και τη θέση από την οποία πραγματοποιείται η παρατήρηση.
Έτσι, μια δορυφορική φωτογραφία του Αιγαίου δεν είναι μόνο μια όμορφη εικόνα της Ελλάδας, αλλά και μια εντυπωσιακή απεικόνιση των φυσικών δυνάμεων που δρουν καθημερινά γύρω μας.
Πηγές:












