Και αυτό θα περάσει – Να το λες και να προχωράς.
Υπάρχουν μέρες που μοιάζουν ατέλειωτες, σαν να έχουν βαρύνει οι ώρες από τη σκόνη του χρόνου και το βάρος των σκέψεων μας. Μέρες που το φως χάνεται πίσω από σύννεφα σκοτεινά, και το παρόν μοιάζει με φυλακή. Σε τέτοιες στιγμές, μια απλή φράση μπορεί να γίνει ο φάρος μέσα στη θύελλα: «Και αυτό θα περάσει».
Δεν είναι εύκολο να την πεις. Ίσως γιατί τη στιγμή που η ζωή σου φαίνεται ακίνητη, η ιδέα ότι κάτι θα αλλάξει μοιάζει μακρινή, σχεδόν απίθανη. Κι όμως, η φράση αυτή περιέχει όλη τη σοφία του κόσμου. Μας θυμίζει πως τίποτα δεν είναι μόνιμο. Ούτε ο πόνος, ούτε η χαρά. Μας προσκαλεί να δούμε τον χρόνο σαν έναν αέναο κύκλο, όπου όλα έρχονται και φεύγουν, σαν κύματα στη θάλασσα.
Σκέψου το. Κάθε εμπειρία στη ζωή σου, κάθε στιγμή που νόμιζες πως θα σε συντρίψει, τελικά έγινε ανάμνηση. Εκείνη η πληγή που έμοιαζε αβάσταχτη; Έχει κλείσει. Εκείνο το γέλιο που γέμισε την καρδιά σου; Πέρασε κι αυτό, αφήνοντας μια γλυκιά νοσταλγία. Ο χρόνος είναι αμείλικτος, αλλά και γεμάτος χάρη. Παίρνει από πάνω μας τα βαρίδια του παρελθόντος, αλλά δεν αφήνει τίποτα χωρίς ίχνη.
«Και αυτό θα περάσει». Όταν το σκέφτομαι, βλέπω μπροστά μου την εικόνα ενός ποταμιού που κυλά. Δεν σταματά ποτέ. Μπορεί να συναντήσει εμπόδια, βράχια, ξύλα που προσπαθούν να μπλοκάρουν τη ροή του, αλλά πάντα βρίσκει τον δρόμο του. Κάποιες φορές κυλά ορμητικά, με δύναμη που σαρώνει τα πάντα. Άλλες φορές ρέει ήρεμα, σχεδόν αθόρυβα. Όμως, δεν σταματά ποτέ. Αυτό είναι ο χρόνος, κι εμείς δεν είμαστε τίποτα άλλο παρά ταξιδιώτες στο ρεύμα του.
Πόσες φορές δεν ένιωσες πως η ζωή σε έχει καταβάλει; Όταν ο κόσμος γύρω σου έγινε θολός, και το μόνο που μπορούσες να δεις ήταν ο πόνος σου. Εκείνες οι νύχτες που η αγωνία έκαιγε το στήθος σου, σαν φωτιά που δεν σβήνει. Κι όμως, σήμερα είσαι εδώ. Επιβίωσες. Μπορεί να κουβαλάς ακόμα τα σημάδια εκείνων των ημερών, αλλά το βάρος τους έχει μειωθεί. Κάπου, κάποτε, κατάφερες να πεις στον εαυτό σου: «Και αυτό θα περάσει». Ίσως να μην το είπες με λέξεις. Ίσως το ψιθύρισε η ψυχή σου, σε μια στιγμή σιωπής. Αλλά το είπες.
Η φράση αυτή δεν είναι απλώς μια παρηγοριά. Είναι μια υπόσχεση, μια δέσμευση προς τον εαυτό μας ότι θα συνεχίσουμε να περπατάμε, ακόμα κι όταν ο δρόμος μπροστά μοιάζει αόρατος. Δεν είναι άρνηση του πόνου, ούτε προσπάθεια να τον παραβλέψουμε. Είναι αναγνώριση της φύσης της ζωής, ότι τα πάντα αλλάζουν, ότι τίποτα δεν είναι στατικό.
Σκέψου ένα δέντρο που ρίχνει τα φύλλα του το φθινόπωρο. Μπορεί να μοιάζει γυμνό, σχεδόν νεκρό, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αλλά βαθιά μέσα στο ξύλο του, η ζωή συνεχίζεται. Οι ρίζες του σκάβουν πιο βαθιά στη γη, αντλώντας δύναμη. Και όταν έρθει η άνοιξη, τα φύλλα του ξαναγεννιούνται, πιο πράσινα, πιο ζωντανά. Έτσι είμαστε κι εμείς. Περνάμε από εποχές αλλαγής, πόνου, αλλά και αναγέννησης. Και κάθε φορά, όταν το σκοτάδι υποχωρεί, γινόμαστε λίγο πιο δυνατοί.
Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο. Το «Και αυτό θα περάσει» δεν είναι μόνο για τις δύσκολες στιγμές. Είναι και για τις καλές. Είναι η υπενθύμιση πως πρέπει να εκτιμάμε κάθε στιγμή, γιατί καμία δεν κρατά για πάντα. Εκείνο το γέλιο με τους φίλους σου, εκείνη η αγκαλιά που σε έκανε να νιώσεις ολόκληρος, εκείνη η στιγμή που κοίταξες τον ουρανό και ένιωσες πως όλα είναι πιθανά… κι αυτά θα περάσουν. Και γι’ αυτό πρέπει να τα ζήσεις με όλη σου την ψυχή, όσο είναι εδώ. Να τα γευτείς, να τα νιώσεις, να τα κρατήσεις μέσα σου σαν θησαυρούς.
Συχνά ξεχνάμε να ζούμε στο παρόν. Μας καταβροχθίζει η ανησυχία για το μέλλον ή η θλίψη για το παρελθόν. Αλλά το «Και αυτό θα περάσει» μας φέρνει πίσω στο τώρα. Μας καλεί να δούμε τη στιγμή όπως είναι, χωρίς προσδοκίες, χωρίς φόβο. Να τη ζήσουμε πλήρως, γιατί είναι μοναδική. Ακόμα κι αν είναι δύσκολη, ακόμα κι αν πονάει, είναι κομμάτι της διαδρομής μας.
Δεν είναι τυχαίο που η φράση αυτή υπάρχει σε τόσες παραδόσεις, τόσες γλώσσες, τόσες κουλτούρες. Είναι πανανθρώπινη. Στους Σούφι, υπάρχει μια ιστορία για έναν βασιλιά που ζήτησε από τους σοφούς του να του φτιάξουν ένα δαχτυλίδι με μια φράση που θα τον έκανε να χαμογελά στις δύσκολες στιγμές και να σκεφτεί στις καλές. Του έφτιαξαν ένα δαχτυλίδι που έγραφε «Και αυτό θα περάσει». Η σοφία αυτή είναι διαχρονική, γιατί αντανακλά την ουσία της ύπαρξής μας.
Και ίσως αυτό είναι το κλειδί. Να καταλάβουμε πως η ζωή δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Είναι μια σειρά από κύκλους, από κύματα που έρχονται και φεύγουν. Και το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τα δεχτούμε, να τα καβαλήσουμε, να αφήσουμε το ρεύμα να μας παρασύρει χωρίς φόβο.
«Και αυτό θα περάσει». Να το λες στον εαυτό σου, ακόμα και όταν δεν το πιστεύεις. Να το λες, γιατί κάθε φορά που το λες, κάτι αλλάζει μέσα σου. Ο πόνος μαλακώνει. Η καρδιά σου ανοίγει λίγο περισσότερο. Η ελπίδα ξαναγεννιέται. Και στο τέλος, βρίσκεις τη δύναμη να προχωρήσεις.
Όταν κοιτάζω πίσω, βλέπω πως οι στιγμές που με καθόρισαν δεν ήταν μόνο οι μεγάλες, οι ευτυχισμένες. Ήταν και οι μικρές, οι δύσκολες, εκείνες που με έκαναν να νιώσω αδύναμος. Αλλά κάθε μία από αυτές, με τον δικό της τρόπο, με έφερε εδώ. Και αν υπάρχει κάτι που θέλω να κρατήσω από όλα αυτά, είναι πως η ζωή είναι πιο όμορφη όταν την αγκαλιάζεις ολόκληρη. Τις χαρές, τους πόνους, τις αναμονές. Όλα περνάνε. Και μέσα από αυτό το πέρασμα, μαθαίνουμε να ζούμε.
Οπότε, την επόμενη φορά που η ζωή θα σε ρίξει κάτω, που ο πόνος θα σε πνίξει ή που η χαρά θα σου κόψει την ανάσα, θυμήσου: «Και αυτό θα περάσει». Να το λες και να προχωράς. Και όταν το λες, μην ξεχνάς να ευχαριστείς. Τον εαυτό σου, τη ζωή, το χρόνο. Γιατί μέσα από το πέρασμα, γινόμαστε αυτό που είμαστε.
